H εικόνα μιας οργάνωσης «ήπιας» τρομοκρατίας, με δράση περιορισμένη και αναίμακτη, που υπάρχει για τον ΕΛΑ, τη μαζικότερη τρομοκρατική οργάνωση που είχαμε στη χώρα, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και στην ιστορική αλήθεια. Δεκάδες οι εκρήξεις αυτοσχέδιων μηχανισμών, πολλοί οι τραυματίες, κάμποσοι οι σοβαρά τραυματισμένοι, αλλά και θύματα, είναι ο απολογισμός της δράσης του από το 1974 και εξής που αποτιμάται το πρώτον δικαστικά με την πρόταση του αρμόδιου εισαγγελέα. Μια πρόταση που αριθμεί περί τις 300 χειρόγραφες σελίδες και περιγράφει συμμετοχή και ευθύνες, ενέργειες και θύματα, και καταλήγει σε παραπομπή σε δίκη για ορισμένους ενώ για άλλους εισηγείται να μη δοθεί δικαστική συνέχεια. Μια πρόταση που απέχει πόρρω μιας αξιολόγησης που οφείλεται σε τέτοιες υποθέσεις, η σημασία των οποίων και προφανής είναι και ιστορική. Αλλά προτού δούμε τι δεν διαθέτει – διότι πολλά δεν διαθέτει η πρόταση του αρμόδιου εισαγγελέα κ. Αντ. Μύτη – ας δούμε την κατάληξή της και το συμπέρασμα που εν κατακλείδι περιέχει και το απαύγασμα πολύμηνων ανακρίσεων, χώρια της προανάκρισης.
Για τη δράση του ΕΛΑ αλλά και της «1ης Μάη», που θεωρούνται κύκλοι επάλληλοι και αλληλοεφαπτόμενοι (δύο σε ένα δηλαδή), παραπέμπονται σε δίκη πέντε άτομα. Για σωρεία κακουργημάτων, ανθρωποκτονίες, απόπειρες, εκρήξεις, τραυματισμούς και βέβαια συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση. Οι πέντε είναι:
Ο Χρήστος Τσιγαρίδας, ο οποίος είναι έξω για λόγους υγείας και ο μόνος που έχει παραδεχθεί για ορισμένο χρονικό διάστημα τη συμμετοχή στην οργάνωση και έχει αναλάβει και την πολιτική ευθύνη για τις ενέργειές της. Ο Αγγελέτος Κανάς, ο κοινοτάρχης της Κιμώλου. Δύσκολα θα ξεχάσουμε τον τρόπο που αντέδρασε προ της συλλήψεώς του αλλά και τη σύλληψή του μόλις πάτησε το πόδι του στην Αθήνα ερχόμενος από το μακρινό νησί του σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την εμπλοκή του στην υπόθεση…
H Ειρήνη Αθανασάκη που κρατείται και ο Κώστας Αγαπίου που επίσης είναι μέσα. Και οι δύο – μαζί και ο Κανάς – αρνούνται τη συμμετοχή τους στον ΕΛΑ και στην «1η Μάη» -, αλλά και ο Μιχάλης Κασσίμης, αδελφός του Χρήστου, ιστορικού στελέχους της τρομοκρατίας που σκοτώθηκε σε εκείνη την έκρηξη στην AEG.
Αυτοί οι πέντε θα συγκροτήσουν – κατά την εισαγγελική πρόταση, διότι στη συνέχεια το δικαστικό συμβούλιο θα πει την τελευταία λέξη – την ομάδα που θα καθήσει στο εδώλιο για να δικαστεί για τη δράση ΕΛΑ και «1ης Μάη» που φθάνει ως τις μέρες μας, μια και οι οργανώσεις αυτές θεωρούνται ότι ήταν «ζωντανές» ώσπου έγιναν οι συλλήψεις – στις αρχές τούτης της χρονιάς – και όχι διαλυθείσες, έστω κι αν είχαν χρόνια να χτυπήσουν και να προβούν σε κάποια ενέργεια. H αναστολή της δράσης τους δεν θεωρείται από τις διωκτικές αρχές και τον νόμο ταυτόσημη με τη διάλυσή τους.
* Γιατί δεν κατηγορούνται
H παραπομπή σε δίκη για τους πέντε είναι το πρώτο που προκύπτει από την αποτίμηση του αρμόδιου εισαγγελέα. Το επόμενο που είναι εξίσου σημαντικό είναι ότι άλλοι πέντε οι οποίοι είχαν εμπλακεί στην υπόθεση – για συμμετοχή σε ενέργειες και δράσεις του ΕΛΑ και της «1ης Μάη» – δεν κρίνεται σκόπιμο να δικαστούν. Τουτέστιν ο εισαγγελέας προτείνει να μην απαγγελθούν κατηγορίες εναντίον τους, να σταματήσει εδώ το πράγμα.
Ποιοι είναι αυτοί οι πέντε. H Αγγελική Σωτηροπούλου (αυτή που δικάζεται για τη 17N), ο Κωνσταντίνος Τέλιος (και αυτός κατηγορούμενος στη δίκη της 17N), ο Γιάννης Σερίφης (το ίδιο), ο Επαμεινώνδας Σκυφτούλης, ο οποίος είχε στο παρελθόν συλληφθεί για τρομοκρατική δραστηριότητα, δίχως όμως να καταδικαστεί (ήταν από εκείνους που συνηθίσαμε να λέμε – σωστά ή λάθος δεν είναι της παρούσης – συνήθεις υπόπτους), και τέλος η Σοφία Κυριακίδου, η πρώην σύζυγος του Αγγελέτου Κανά, η οποία είχε κάποια συμμετοχή – η ίδια το είπε – στην οργάνωση του ΕΛΑ αλλά ήταν εκείνη που κατέθεσε προανακριτικά και στην ανάκριση σημαντικά στοιχεία για τη δράση της οργάνωσης και για τη συμμετοχή του πρώην άνδρα της και των υπολοίπων. Οι καταθέσεις της αποτελούν, μαζί με άλλα, στοιχεία της κατηγορίας.
Και για τους πέντε αυτούς λοιπόν ο κ. Μύτης προτείνει να μη δοθεί συνέχεια.
* Οι ενέργειες και οι δράσεις
Ας δούμε εν τάχει όμως σε ποιες ενέργειες και δράσεις εμπλέκονται η Σωτηροπούλου και οι λοιποί, και κυρίως γιατί δεν προέκυψαν γι’ αυτούς επιβαρυντικά στοιχεία.
Για την Αγγελική Σωτηροπούλου και τον Κωνσταντίνο Τέλιο η συμμετοχή τους στο δεύτερο πακέτο της τρομοκρατίας ήταν η εμπλοκή τους στη δολοφονία του αείμνηστου εισαγγελέα Αναστασίου Βερνάρδου το 1989 για την οποία την ευθύνη είχε αναλάβει η «1η Μάη». Μια μαρτυρική κατάθεση του γαμπρού του εισαγγελέα – το όνομά του Σπυρίδων Χρήστου – στην ανάκριση που έκανε λόγο για συμμετοχή της Σωτηροπούλου και του Τέλιου στη δολοφονία (τους έφερε παρόντες και ουχί μετέχοντες στο σκηνικό της δολοφονίας) αποτιμήθηκε ως στοιχείο καταφανώς ανίσχυρο και ο κ. Μύτης ουδόλως το έλαβε υπόψη.
Για τον Επαμεινώνδα Σκυφτούλη η εμπλοκή ανάγεται στον ίδιο χρόνο: το 1989. Τότε που ένας εκρηκτικός μηχανισμός εστάλη – παρουσίασε όμως πρόβλημα στη συνδεσμολογία και δεν εξερράγη – στα γραφεία της εφημερίδας «Αυριανή» με στόχο τον δημοσιογράφο της Κυριάκο Διακογιάννη. Σε αυτή την ενέργεια, ενέργεια του ΕΛΑ, μια μάρτυρας, η τηλεφωνήτρια τότε της εφημερίδας, στην κατάθεσή της εφέτος μετά τις συλλήψεις μίλησε για πρώτη φορά για τον Σκυφτούλη. H μαρτυρία της, «όψιμη» (έτσι τη χαρακτηρίζει ο κ. Μύτης), δεν θεωρήθηκε ούτε σαφής ούτε βασισμένη στην πραγματικότητα. Ετσι η πρόταση του εισαγγελέα είναι να μην αποδοθεί καμία κατηγορία στον Σκυφτούλη.
* Οι μάρτυρες και οι καταθέσεις
Για τον Γιάννη Σερίφη τώρα η εμπλοκή του στο κουβάρι και του ΕΛΑ και της «1ης Μάη» σχετίζεται με το τραγικό περιστατικό της έκρηξης στον Περισσό το 1994, όπου ο Απόστολος Βέλιος, αστυνομικός, έχασε τη ζωή του ενώ υπήρξαν τραυματίες, ορισμένοι μάλιστα σοβαρά. Και εδώ οι καταθέσεις των μαρτύρων περί συμμετοχής του Σερίφη στο περιστατικό δεν επιβεβαιώθηκαν ούτε και θεωρήθηκαν ότι έχουν κάποια σχέση με την πραγματικότητα.
Για τη Σοφία Κυριακίδου τέλος ο κ. Μύτης καταλήγει – δεν μας το αιτιολογεί αναλυτικά – ότι δεν χρειάζεται δικαστικά να πάμε παρακάτω. H Κυριακίδου είχε κατηγορηθεί για συμμετοχή στον ΕΛΑ, συμμετοχή η οποία στην εισαγγελική πρόταση προσδιορίζεται χρονικά ανάμεσα στο 1975 και στο 1987, δίχως να δίδονται πρόσθετα στοιχεία. Αλλωστε ο κ. Μύτης δεν παραθέτει αναλυτικά τις καταθέσεις της κυρίας Κυριακίδου (προανακριτικά και στην ανάκριση) ούτε αναφέρεται αναλυτικά στα δεδομένα της κατηγορίας (δακτυλικά αποτυπώματα και άλλα). Κάνει κυρίως περιγραφή των χτυπημάτων και των δράσεων σε σχέση με τα πρόσωπα στο πνεύμα που συνήθως έχουν τα κατηγορητήρια – «κατηγορείσαι ότι τότε… μαζί με τους…» και λοιπά.
Μια οργάνωση με πολλές επωνυμίες
Και ενώ με την πρόταση του εισαγγελέα δεν αποπειράται αποτίμηση, ούτε καν παράθεση μαρτυρικών καταθέσεων ή άλλων στοιχείων με τα οποία από την ανάκριση προέκυψε η εμπλοκή ή μη των συγκεκριμένων προσώπων και το μεγαλύτερο κομμάτι της αποτελεί μια αναλυτική – τεχνική – περιγραφή των ενεργειών και των δράσεων (μία προς μία οι εκρήξεις και τι προκάλεσαν, όπως και οι λοιπές ενέργειες), εκείνο που μας δίνει είναι μια εξήγηση – βασισμένη σε στοιχεία – γιατί ο ΕΛΑ και η «1η Μάη» αλλά και άλλες οργανώσεις αποτελούσαν στην πραγματικότητα μία οργάνωση με πολλές επωνυμίες.
Μια οργάνωση που για τις ανάγκες της παρανομίας, για τις ανάγκες της δράσης της, εμφανιζόταν κατά καιρούς διαφορετικά, ενώ για τον ΕΛΑ και την «1η Μάη» το πράγμα το ξεκαθαρίζει. Από ένα σημείο και μετά οι δύο οργανώσεις «είχαν ταυτιστεί», όπως αναφέρει, και ουσιαστικά επρόκειτο για μία. Γι’ αυτό και κάνει ένα πακέτο τους τέσσερις του ΕΛΑ (Τσιγαρίδα, Αγαπίου, Κανά και Αθανασάκη) με τον Κασσίμη που ήταν στην «1η Μάη». Και οι πέντε πάνε μαζί. Μαζί και στα του ΕΛΑ και στις ενέργειες της «1ης Μάη». Οπως η απόπειρα κατά του τότε – το 1987 – προέδρου της ΓΣΕΕ Γιώργου Ραυτόπουλου.
Και ας μείνουμε εδώ. Στην απόπειρα κατά Ραυτόπουλου. Εγινε το 1987 και για την ενέργεια αυτή κατηγορούνται οι Τσιγαρίδας, Αγαπίου, Αθανασάκη, Κανάς και Κασσίμης, Ο Κασσίμης μάλιστα είναι εκείνος (περιγράφεται αναλυτικά) που με το αυτοκίνητό του μετέφερε τον δράστη (είναι άγνωστος ως σήμερα) που πυροβόλησε το θύμα. Την ευθύνη με προκήρυξη ανέλαβε για την ενέργεια η «1η Μάη».
Αυτόπτης μάρτυρας στο σκηνικό της απόπειρας δολοφονίας του Ραυτόπουλου, ο Γιώργος Δημητρόπουλος κατεδίωξε τους δράστες, χωρίς επιτυχία, κατέθεσε τότε στην Αστυνομία ό,τι είδε και ό,τι υπέπεσε στην αντίληψή του, και να η συνέχεια που κατά τον εισαγγελέα αποδεικνύει – πέραν των άλλων – ότι ο ΕΛΑ και η «1η Μάη» ήταν η ίδια οργάνωση ουσιαστικά.
Το 1992, μετά την αιματηρή έκρηξη στο Θησείο, ενέργεια που ανέλαβε ο ΕΛΑ, «απεφασίσθη», όπως αναφέρεται στην πρόταση, «η εκδίκασις των αυτοπτών μαρτύρων». Ενός που είδε και κατέθεσε για το Θησείο αλλά και του Δημητρόπουλου που είδε και κατέθεσε για τον Ραφτόπουλο χρόνια πριν. Δύο εκρηκτικοί μηχανισμοί στα αυτοκίνητά τους τα διέλυσαν και προκάλεσαν φθορές καθώς και σημαντικές ζημιές στο σπίτι του αυτόπτη της απόπειρας Ραυτόπουλου. Για τις εκρήξεις εκδίκησης την ευθύνη ανέλαβε ο ΕΛΑ.
«Στην “ΕΟ 1η Μάη” (αναφέρεται στην πρόταση Μύτη) μετείχαν οι κατηγορούμενοι (οι πέντε), αφού η οργάνωσις αυτή ευρίσκετο εις το στάδιον της ενσωματώσεώς της μετά της τοιαύτης “Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας” (ΕΛΑ) που ανέλαβε την ευθύνη του περιγραφομένου ως άνω εγκλήματος (της έκρηξης στο αυτοκίνητο του αυτόπτη μάρτυρα στην απόπειρα Ραυτόπουλου).
Αυτά για τις ταυτίσεις. Αλλωστε εισαγωγικά ο εισαγγελέας μάς δίδει την εικόνα των επάλληλων κύκλων των οργανώσεων αυτών τονίζοντας, ανάμεσα σε άλλα, ότι «ο ΕΛΑ που συνεστήθη το 1974 δραστηριοποιήθηκε στη συνέχεια με τη δημιουργία αυτόνομων τρομοκρατικών ομάδων με διαφορετικές επωνυμίες και δη: “Λαϊκός Αγώνας”, “Λαϊκός Επαναστατικός Αγώνας”, “Κόκκινη Πρωτοβουλία”, “Αυτόνομοι Πυρήνες”, “1η Μάη”, “Επαναστατική Ομάδα Χρήστος Κασίμης” και άλλες».
Ο κ. Μύτης, για να κλείσουμε – ο χώρος είναι περιορισμένος -, δεν καταναλίσκει τη μελάνη του για να μας πει τι είναι και τι δεν είναι πολιτικό έγκλημα, εν τάχει διατρέχει τους συλλογισμούς του σε μια γλώσσα που θυμίζει τη δεκαετία του ’60 και επιπλέον ουδείς αντιλαμβάνεται τι δουλειά έχουν και πώς εμπλέκονται οι τέσσερις του ΕΛΑ – ακόμη και η Αθανασάκη – το 1979 στη δολοφονία «Πέτρου και Μπάμπαλη», όπως αναφέρει στην πρότασή του, για την οποία η παραγραφή έχει κάνει το θαύμα της και περισσεύει η κατηγορία. Το δικαστικό συμβούλιο που θα ακολουθήσει έχει πολλή δουλειά να κάνει με μία πρόταση σαν αυτήν του κ. Μύτη.
