Νέες Εποχές

Για πολλούς από αυτούς που το έζησαν, το (δημόσιο) γυμνάσιο της δεκαετίας του ’60 δεν είναι, υποθέτω, τόπος ανεπιφύλακτης νοσταλγίας. Δύσκαμπτος πειθαρχισμός, σκυθρωπή «παιδαγωγική» και απροσήγοροι δάσκαλοι όριζαν μια νόρμα που εύκολα δεν επέτρεπε, αν και τελικά δεν απέτρεπε, ανακουφιστικές αποκλίσεις και εξαιρέσεις. Ομως αυτό που σίγουρα θα θυμούνται οι παλαιοί των ημερών είναι η […]

Η καθοριστική σχέση διανοητικότητας και υλικότητας οφείλει να μη μας διαφεύγει όταν εγκύπτουμε στα της Παιδείας. Γιατί είναι ακριβώς η Παιδεία που διαμεσολαβεί στην προαναφερθείσα σχέση, ενώ η ίδια η διαχείριση της διακύμανσης του δείκτη των αξιών αναλαμβάνει την υποστασιοποίησή της. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι η γενική εκπαίδευση είναι καθοριστική για τη δευτερογενή αξιακή […]

Είναι παρήγορο που η ενιαύσια ανακοίνωση των βαθμολογικών βάσεων εισαγωγής χιλιάδων νέων στα ΑΕΙ της χώρας εξακολουθεί να προκαλεί έντονη δημόσια συζήτηση και αντιπαράθεση. Είναι σημαντικό ότι η εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση εξακολουθεί να αποτελεί μια ισχυρή σημασιολογικά στιγμή για τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Αυτή η υψηλή σημασιολογική αξία αποδεικνύει ότι στην Ελλάδα εξακολουθούμε να […]

Καλή χρονιά! Τελείωσε ο μήνας που θα μας τρέφει τους επόμενους έντεκα, κάθε σώφρων εργαζόμενος παίρνει μαζί του τα περιττά και πολύτιμα που εν αφθονία προσέφεραν ο Αύγουστος και οι διακοπές και επιστρέφει στον κάματο, να τα αναλώσει στη δουλεία της εργασίας. Αλλά είναι κρίμα και άδικο να γυρίζεις στους πάγκους του κάτεργου με διάθεση […]

Ηαναγγελία της νέας σύνθεσης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) προκάλεσε την αντίδραση ορισμένων κύκλων για τη συμμετοχή σε αυτό κάποιων προσώπων, ανάμεσα στα οποία συμπεριέλαβαν και εμένα. Ως προς το πρόσωπό μου οι αιτιάσεις τους εστιάζονται σε δύο λόγους. Μου καταμαρτυρούν κατ’ αρχάς ότι υπήρξα έμμισθος σύμβουλος της Αττικό Μετρό ΑΕ (κάποιοι, ανενημέρωτοι, ισχυρίστηκαν ότι […]

Στους τρεις αρθρογράφους των «Νέων Εποχών» που άμεσα ή έμμεσα σχολίασαν το κείμενό μου για τον επερχόμενο θρησκευτικό – εθνικιστικό εορτασμό της επετείου του 1821 αφιερώνω το εξής απόσπασμα από την πρόσφατη ειδησεογραφία. Αντιγράφω το επίσημο δελτίο Τύπου που δημοσιεύτηκε σε όλες τις εφημερίδες: «Η επικεφαλής της Επιτροπής “Ελλάδα 2021”, κυρία Γιάννα Αγγελοπούλου, επισκέφθηκε χθες […]

Σε δυο μέρες συμπληρώνονται σαράντα πέντε χρόνια από τη Διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη. Στο απλουστευτικό, όχι μόνο σήμερα αλλά και το 1974, σχήμα της για τη θέση της Ελλάδας στον κόσμο, η χώρα συμπεριλαμβανόταν στην καπιταλιστική περιφέρεια ως χώρα με εξαρτημένη εκβιομηχάνιση και στρεβλή ανάπτυξη. Κάτι σαν αυτό που κάποιοι σήμερα αποκαλούν «κρυπτο-αποικιοκρατικό κράτος». Κανένα […]

Ηεποχή της γενικής υποψίας και της κατάρρευσης των βεβαιοτήτων έχει προσθέσει, μεταξύ άλλων, ένα πολύ συγκεκριμένο εμπόδιο στον πολιτικό λόγο και στη δημόσια κριτική: δεν μπορεί να μιλήσει κανείς εναντίον της τύφλωσης (ενός άλλου) χωρίς να του αντιγυρίσουν η κατηγόρια και ο ψόγος. Κάθε κριτική της τυφλότητας ενός ηγέτη, μιας πολιτικής, μιας πλειοψηφικής – έστω – επιλογής […]

Ηκατάσταση στη Συρία έχει ξεκαθαρίσει μόνο ως προς τα εδάφη που ελέγχει το ασαντικό καθεστώς. Εκεί, δεν μαίνονται συγκρούσεις και δεν αμφισβητείται η κυριαρχία του. Αυτό αφορά άνω του 65% της συριακής επικράτειας. Στο βορειοδυτικό κομμάτι, εκτός από τις συριακές δυνάμεις και τους συμμάχους τους, υπάρχει παρουσία αντικαθεστωτικών και παραστρατιωτικών ομάδων που σχετίζονταν με τζιχαντιστικές […]

Πριν από ογδόντα ακριβώς χρόνια, στις 22 Αυγούστου 1939, ελάχιστες μέρες πριν από την εισβολή της Γερμανίας στην Πολωνία που σήμανε την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ, υπουργός Εξωτερικών του Τρίτου Ράιχ, έφτανε στη Μόσχα. Τις αμέσως προηγούμενες μέρες, επίσης στη Μόσχα, διεξάγονταν συνομιλίες μεταξύ Σοβιετικών και Αγγλογάλλων, οι οποίες ωστόσο […]

  Ενα μοτίβο που κρατάει χρόνια, δεκαετίες ολόκληρες. Επιστροφή. Σε έναν Σεπτέμβριο που είναι πάντα ο ίδιος, όσα και αν έχουν αλλάξει. Ο Σεπτέμβριος του σχολείου, της δουλειάς, των ευθυνών, των υποσχέσεων για νέα ξεκινήματα, της ματαίωσης των μισών από αυτά τουλάχιστον. Επιστρέφεις από την όμορφη χώρα του «ό,τι να ‘ναι». Σπίτια, παραλίες, τραπεζάκια, μπαζώματα, […]

«…πού πας παλληκάρι ωραίο σαν μύθος κι ολόισια στο θάνατο κολυμπάς Και όλες οι αντένες μιας γης χτυπημένης μεγάφωνα και ασύρματοι από παντού…». Διονύσης Σαββόπουλος Ο νεότερος στρατηγός τού τότε Γαλλικού Στρατού Ντε Γκωλ, ήρωας του Μεγάλου Πολέμου, αφού διοίκησε με σιδερένια γροθιά τη Ρηνανία, λάφυρο από τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, μετατέθηκε στο Γενικό Επιτελείο […]

«Οσα ξέρω είναι αυτά για τα οποία έχω λέξεις». Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Πριν από λίγες μέρες, η μεγάλη αμερικανή συγγραφέας Τόνι Μόρισον άφησε την τελευταία της πνοή σε ηλικία 88 ετών, στο Ιατρικό Κέντρο Μοντεφιόρε της Νέας Υόρκης. Η Τόνι Μόρισον ήταν βραβευμένη με το βραβείο Πούλιτζερ το 1988 για το αριστούργημά της «Η αγαπημένη» (Beloved) […]

Διαβάζω αυτές τις μέρες ένα βιβλίο του Σταύρου Ζουμπουλάκη, που με έχει αρρωστήσει. Είναι ένα βιβλίο για το μίσος, το πιο απάνθρωπο και το πιο ανελέητο: το θρησκευτικό. Ολες οι θρησκείες, που οι Θεοί τους κηρύσσουν την αγάπη και το έλεος, όταν αντιμετωπίζουν τον αλλόθρησκο, γίνονται φονικές πηγές μίσους και μισαλλοδοξίας. Τίτλος: «Ασπονδοι Αδελφοί – Εβραίοι, […]

Στο άρθρο μου που δημοσιεύθηκε στο «ΒΗΜΑ» στις 11 Αυγούστου με τίτλο «Η Ελλάδα είναι ένα κρυπτο-αποικιακό κράτος;» χρησιμοποίησα μια ιδέα του φιλοσόφου Karl Popper – ότι η δυνατότητα διάψευσης, ή ο εμπειρικός έλεγχος γενικά, είναι σημαντικός για την αξιοπιστία ενός ισχυρισμού ή μιας θεωρίας -, για να κάνω κριτική στη διαδεδομένη θέση ότι η Ελλάδα […]

«Αυτές οι πέτρες που βουλιάζουν μέσα στα χρόνια ως πού θα μας παρασύρουν;» Γ. Σεφέρης Εχουμε κάνει δεινή χρήση και κυρίως κατάχρηση της αρχαιότητάς μας σε όλα τα πεδία, μεταξύ άλλων και σ’ αυτό της εξωτερικής πολιτικής. Με εισιτήριο την αρχαιότητα, τον κλασικό μας πολιτισμό, επιδιώξαμε μείζονος σημασίας στρατηγικούς στόχους μετά τη σύσταση του νεοελληνικού […]

Οσο πλησιάζει η 200ή επέτειος του 1821, πληθαίνει το ενδιαφέρον για την επανάσταση με άρθρα κ.λπ., που πολλά όμως δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Με αφορμή ένα κείμενο του Ν. Δήμου «Πώς θα γλιτώσω το νέο ’21» («Βήμα», Νέες Εποχές 11/08/19) που είναι χαρακτηριστικό μιας τάσης, θέλω να διευκρινίσω ορισμένα θέματα, μύθους και αλήθειες. Ο κ. […]

Η Επανάσταση των Ελλήνων το 1821 με την ηρωική αντιμετώπιση της κατακτητικής μανίας των Οθωμανών αποτελεί σταθμό στην Ιστορία της Ευρώπης. «Εδώ στο ελληνικό το χώμα, το στοιχειωμένο κι ιερό, / που το ίδιο χώμα μένει ακόμα απ’ τον αρχαίο τον καιρό, /…» ο ποιητής μας Κωστής Παλαμάς είδε «τη Νίκη τη μεγάλη, τη Νίκη […]

Στον δρόμο για την επέτειο των διακοσίων χρόνων από το ’21 νιώθει κανείς πως στις εντάσεις και στις αψιμαχίες της κριτικής για κάποιες κυβερνητικές επιλογές για το θέμα μορφοποιούνται ευρύτερες πολιτικές και πολιτισμικές αντιθέσεις. Γι’ αυτό εξάλλου η υπόθεση του εορτασμού φαίνεται να ξεπερνάει τη δικαιοδοσία των ιστορικών επιστημόνων και των ειδικών. Συναντά, αναπόδραστα, το […]

Ας με συγχωρήσει ο αναγνώστης για την εμμονή μου σε παλιομοδίτικα και ενδεχομένως εφθαρμένα συνθήματα μέσα στον χρόνο, όπως το παραπάνω που πρωτακούστηκε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου πριν από 46 συναπτά έτη. Η ανάκληση αυτού του παλαιού συνθήματος σκοπό έχει να υπενθυμίσει ότι αυτά τα τρία βασικά αιτήματα εκείνων των χρόνων (ψωμί, παιδεία, ελευθερία) εξακολουθούν, […]