Η 11η Φεβρουαρίου έχει καθιερωθεί το 2015 από τον ΟΗΕ ως η Διεθνής Ημέρα Γυναικών και Κοριτσιών στο STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics).
Πέρα από τα γενικά πλαίσια της ισότιμης εκπροσώπησης των δύο φύλων, υπάρχουν πολλοί άλλοι σημαντικοί κοινωνικοοικονομικοί λόγοι, που συνηγορούν στην επαύξηση του αριθμού των γυναικών στην Επιστήμη.
Είναι γνωστό ότι η σχέση μεταξύ του αριθμού των εργαζομένων STEM και της οικονομικής ανάπτυξης μιας χώρας είναι άμεσα ανάλογη, καθώς οι τομείς αυτοί αποτελούν τον κύριο μοχλό καινοτομίας και παραγωγικότητας. Οδηγούν σε υψηλότερους ρυθμούς αύξησης του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, προσελκύουν επενδύσεις και συνεισφέρουν σε ταχύτερη ανάπτυξη θέσεων εργασίας με υψηλότερες αμοιβές.
Επιπλέον, η σχέση μεταξύ της συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό και του ΑΕΠ είναι άμεσα θετική, καθώς η αύξηση της γυναικείας απασχόλησης αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους μοχλούς οικονομικής ανάπτυξης, ειδικά για χώρες με δημογραφικές προκλήσεις, όπως η Ελλάδα. Μέσω της διεύρυνσης της βάσης ταλέντων, η μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου, ειδικά σε τομείς υψηλής εξειδίκευσης, όπως το STEM. Αντισταθμίζοντας τη δημογραφική γήρανση, η ένταξη περισσότερων γυναικών στην αγορά εργασίας βοηθά στην κάλυψη των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και στη διατήρηση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος. Προσθέτως, η ποικιλομορφία των φύλων στους χώρους εργασίας συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα καινοτομίας και αποδοτικότητας των επιχειρήσεων και συνεπώς αύξηση της παραγωγικότητας.
Το κεντρικό θέμα της φετινής ημερίδας της UNESCO είναι «From Vision to Impact: Redefining STEM by Closing the Gender Gap» (Από το Όραμα στην Επίδραση: Επαναπροσδιορίζοντας το STEM κλείνοντας το χάσμα των φύλων).
Για το 2026, η παγκόσμια κοινότητα εστιάζει σε τομείς όπου οι γυναίκες μπορούν να κάνουν τη διαφορά για να αποφευχθούν οι μεροληψίες (biases) στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), όπου η συμμετοχή των γυναικών είναι κρίσιμη, ώστε οι αλγόριθμοι να μην αναπαράγουν έμφυλα στερεότυπα και στην Κυβερνοασφάλεια, όπου η γυναικεία οπτική ενισχύει την ανθεκτικότητα των ψηφιακών συστημάτων. Επιπροσθέτως, δίνει έμφαση στην επιστημονική επιχειρηματικότητα κι ενθάρρυνση των γυναικών, να μετατρέπουν την έρευνα σε startups (Deep Tech).
Παγκοσμίως, αυτήν την στιγμή, οι γυναίκες εκπροσωπούν το 35% των αποφοίτων και λιγότερο από το ένα τρίτο των ερευνητών STEM.
Στην Ελλάδα, τα καλά νέα είναι ότι οι γυναίκες αποτελούν το 41%των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης STEM και το 50% των κατόχων διδακτορικού τίτλου, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ. Υπάρχουν διαφοροποιήσεις ανάλογα με τον κλάδο, με τις Επιστήμες Υγείας στην κορυφή και την Τεχνολογία και Πληροφορική πολύ χαμηλότερα, στο 25%, με ευρωπαϊκό μέσο όρο όμως μόλις στο 20%.
Δυστυχώς, παρά τα παρόμοια υψηλά ποσοστά στην είσοδο της αγοράς εργασίας, η «γυάλινη οροφή» παραμένει σε ανώτερες βαθμίδες, όπου μόνο το 12% των επικεφαλής στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και μόνο το 24% των κορυφαίων ερευνητικών θέσεων είναι γυναίκες. Στις μεγαλύτερες εισηγμένες εταιρείες στην Ελλάδα, οι γυναίκες αποτελούν μόνο το 27% των μελών των Διοικητικών Συμβουλίων. Ταυτόχρονα, η χώρα εξακολουθεί να παρουσιάζει ένα από τα υψηλότερα χάσματα εργατικού δυναμικού ανδρών-γυναικών στην ΕΕ, με το ποσοστό ανεργίας των γυναικών να παραμένει σημαντικά υψηλότερο από το αντίστοιχο των ανδρών.
Σήμερα, οι προκλήσεις στον χώρο της επιστήμης και τεχνολογίας παραμένουν και μάλιστα γίνονται επιτακτικές. Η καταπολέμηση των στερεοτύπων, το mentoring, τα δίκτυα υποστήριξης, οι δομές για την περίοδο της μητρότητας, που αναγκάζει πολλές γυναίκες να εγκαταλείψουν την καριέρα τους, οι υποτροφίες, είναι κάποια από τα μέτρα που είναι εντελώς αναγκαία, ώστε να μπορέσει επιτέλους η χώρα να επωφεληθεί μακροπρόθεσμα από το, ακόμη ακατέργαστο, γυναικείο της ταλέντο στο STEM.
* E3STEΜ (Science, Technology, Engineering, Mathematics)
