Ε ίναι μικρά σαν πετραδάκια- άλλωστε ανάμεσα στις πέτρες των χωραφιών βρίσκονταν-, η τέχνη τους μπορεί να φαίνεται πρωτόγονη, έρχεται όμως από την 6η και 5η χιλιετία π.Χ. και η ιστορία τους έμελλε να συνδεθεί στα σύγχρονα χρόνια με μια μεγάλη περίπτωση αρχαιοκαπηλίας. Πρόκειται για τα 94 από τα 195 ειδώλια κυρίως αλλά και εργαλεία και άλλα αντικείμενα της Νεολιθικής εποχής- πάντα πολύ μικρών διαστάσεων-, τα οποία είχαν κλαπεί τον Μάιο του 1985, κατά τη διάρκεια ένοπλης ληστείας, από την οικία του συλλέκτη κ. Κωνσταντίνου Θεοδωρόπουλου στη Λάρισα. Από χθες όμως και χάρη στις ενέργειες της ελληνικής πολιτείας η οποία μερίμνησε για τη διεκδίκηση και τον επαναπατρισμό τους, μπορεί κανείς να τα δει εκτεθειμένα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Την υπόθεση είχε προωθήσει ο τέως υπουργός Πολιτισμού κ. Γιώργος Βουλγαράκης , ευοδώθηκε όμως η επίλυσή της επί του νυν υπουργού κ. Μιχάλη Λιάπη, ο οποίος και τα παρουσίασε χθες.

Νεολιθικά ειδώλια, πήλινα και μαρμάρινα (63 τον αριθμό), λίθινες και πήλινες σφραγίδες, λίθινα εργαλεία (αξίνες, πελέκεις, λεπίδες οψιανού και πυριτόλιθου), πήλινα σφονδύλια, ένα πήλινο περίαπτο, λίθινοι και πήλινοι πεσσοί σφενδόνης, λίθινα και πήλινα μικρογραφικά αγγεία και λίθινες φιάλες συνθέτουν την ομάδα των αρχαιοτήτων οι οποίες επέστρεψαν στην Ελλάδα. Από όλα όμως τις εντυπώσεις κλέβουν τα ειδώλια, γυναικείες μορφές- πλην μιας ανδρικής- με έντονα τα στοιχεία του φύλου. Ανάμεσά τους η «Κάλλας», όπως την ονομάζει ο συλλέκτης, ένα κεφαλάκι ειδωλίου με υποτιθέμενη ομοιότητα με τη μεγάλη ερμηνεύτρια.

Μυθιστορηματική υπήρξε η πορεία τους ώσπου να επιστρέψουν στην Ελλάδα, καθώς προωθήθηκαν προς πώληση σε μουσείο του Μονάχου από μέλος της σπείρας των αρχαιοκαπήλων Τ.S. GerickeG.V. Linder. Ηδη όμως από τον Μάρτιο του 1986 είχε διαπιστωθεί ότι πολλά από αυτά ανήκαν στη συλλογή του κ. Θεοδωρόπουλου και έτσι κατασχέθηκαν από τη γερμανική αστυνομία. Ακολούθησε και δεύτερη κατάσχεση, αλλά τα αρχαία παρέμεναν πάντα στη Γερμανία. Το ελληνικό Δημόσιο κινητοποιήθηκε για τη διεκδίκηση των κατασχεθέντων αρχαίων μόλις τον Απρίλιο του 1993, όταν όρισε δικηγόρο για να εκπροσωπήσει τη χώρα μας στις απαιτούμενες ενέργειες ενώπιον των γερμανικών αρχών, ενώ το 1996 υπεβλήθη και αίτημα δικαστικής συνδρομής από την Εισαγγελία Εφετών Λάρισας προς τις αρμόδιες δικαστικές αρχές της Γερμανίας.

Επρεπε ωστόσο να φθάσουμε στο 2007 για να ανακινηθεί η υπόθεση με τον εκ νέου διορισμό δικηγόρου για την προώθηση της διεκδίκησης. Το αποτέλεσμα ήταν να αποφασίσει τον Αύγουστο του 2007 το Ειρηνοδικείο Μονάχου την απόδοση στο ελληνικό κράτος των αρχαίων, τα οποία φυλάσσονταν στην Κρατική Δικαστική Υπηρεσία της Βαμβέργης. Ο επαναπατρισμός τους έγινε στις 19 Οκτωβρίου και με την ολοκλήρωση του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Λάρισας θα εκτεθούν σε αυτό. «Η αρχαιοκαπηλία είναι μια διεθνής μάστιγα η οποία πλήττει την ιστορική γνώση και την πολιτιστική κληρονομιά κάθε λαού, γι΄ αυτό η αντιμετώπιση της κλοπής και της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων βρίσκεται στον πυρήνα της πολιτικής του υπουργείου Πολιτισμού» είπε χθες χαρακτηριστικά ο κ. Λιάπης, μη παραλείποντας να αναφερθεί στην αποτελεσματικότητα του προκατόχου του.

Από το 1980 άρχισε να συλλέγει ο κ. Θεοδωρόπουλος τα αντικείμενα που έβρισκαν οι αγρότες σκάβοντας τα χωράφια τους στην ευρύτερη περιοχή της Λάρισας όπου βρίσκονταν πριν από χιλιάδες χρόνια οι λεγόμενες «μαγούλες» (νεολιθικοί οικισμοί σε χαμηλούς γήλοφους) και άλλωστε πολλά έφερναν σημάδια από τις αξίνες. Δημιούργησε έτσι μέσα σε λίγα μόλις χρόνια μια συλλογή από 2.500 αντικείμενα, την οποία δώρισε το 1992 στο κράτος. Γυμνασιάρχης, καθηγητής της Φυσικής, πλην λάτρης της αρχαιολογίας κατά τη δήλωσή του, ο παρευρισκόμενος χθες στην εκδήλωση κ. Θεοδωρόπουλος έχει μελετήσει και ο ίδιος πολλά από τα ευρήματα αυτά, σε σύνολο περίπου 70 μελετών και δημοσιεύσεων.

Στην ιδιαίτερα εκφραστική τέχνη τους αναφέρθηκε εξάλλου ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου κ. Νίκος Καλτσάς χαρακτηρίζοντάς τα «εύγλωττα». «Η απεικόνιση της ανθρώπινης μορφής σε πηλό ή σε μάρμαρο αποτελεί ιδιάζουσα τέχνη για τη Νεολιθική εποχή με κοινωνικές προεκτάσεις και με τη γυναίκα να κυριαρχεί σε όλες τις δημιουργικές φάσεις της ζωής. Παρουσιάζεται εύσαρκη και συχνά έγκυος, όρθια ή καθιστή,κάποτε ντυμένη και με ιδιαίτερα φυσιογνωμικά γνωρίσματα. Μάλιστα οι περίτεχνες κομμώσεις,οι διαφορές στα χαρακτηριστικά του προσώπου και οι εκφράσεις δηλώνουν ότι πρόκειται για εικόνες υπαρκτών ανθρώπων» είπε ο κ. Καλτσάς.