Το ζήτημα σύστασης Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου, αφιερωμένου στην πολιτική παρουσία του ηγέτη του ΠαΣοΚ, επανήλθε στην επικαιρότητα μετά την κατάθεση της (μιας τουλάχιστον) διαθήκης του εκλιπόντος. Πρόκειται για ένα φιλόδοξο σχέδιο για τη δημιουργία μιας «στέγης» που θα φιλοξενήσει και θα διαχειριστεί το πολιτικό και επιστημονικό έργο του Ανδρέα Παπανδρέου. Στενοί φίλοι του ηγέτη του ΠαΣοΚ επιχειρούν διακριτικά την επανενεργοποίησή του…
Πρότυπο του Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου ήταν ο αντίστοιχος ιδιωτικός οργανισμός Φρίντριχ Εμπερτ του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας. Το Ιδρυμα Παπανδρέου δεν θα είχε, σύμφωνα με τις σχετικές εισηγήσεις, ούτε καθαρά πολιτικό χαρακτήρα ούτε επιστημονικό και σκοπός του ήταν να περιοριστεί ο μουσειακός χαρακτήρας: θα έδινε σειρά υποτροφιών σε νέους που παρακολουθούσαν πολιτικές επιστήμες με ένα όμως ανθρωποκεντρικό ενδιαφέρον και θα προωθούσε τα νεοελληνικά γράμματα. Κύριος σκοπός του, όπως αναφερόταν στο αρχικό σχέδιο του καταστατικού, η «παραγωγή πολιτικής και επιστήμης».
Σύμφωνα με τις παροτρύνσεις των συνεργατών του Ανδρέα Παπανδρέου, στο διοικητικό συμβούλιο δεν θα υπήρχε κανένας πολιτικός αλλά καθηγητές πανεπιστημίου και πρόσωπα γενικής αποδοχής.
Το Ιδρυμα θα στεγαζόταν, σύμφωνα με τις ενθουσιώδεις παραινέσεις προς τον ιδρυτή του ΠαΣοΚ, σε νεοκλασικό κτίριο στην Πλάκα που θα παραχωρείτο από το υπουργείο Πολιτισμού.
Η αρχική θέρμη όμως με την οποία συνεζητείτο, τους πρώτους μήνες του 1994, το ενδεχόμενο δημιουργίας του Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου μετριάστηκε και ακολούθησε έντονος προβληματισμός.
Πρώτο και ίσως μείζον θέμα που ανέκυψε ήταν η αναζήτηση οικονομικών πόρων για τη χρηματοδότηση του Ιδρύματος. Η αρχική εισήγηση, η οποία περιλαμβανόταν σε σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που είχε συντάξει ο συνταγματολόγος και ευρωβουλευτής του ΠαΣοΚ κ. Δημήτρης Τσάτσος με την αρωγή των συνεργατών του Ανδρέα Παπανδρέου αναφερόταν σε «κρατικές επιχορηγήσεις». Γεγονός το οποίο έβρισκε σφόδρα αντίθετο τον Πρόεδρο του ΠαΣοΚ, αφού θεωρούσε ότι μια τέτοια επιλογή «θα έδινε νέα τροφή στη σκανδαλολογία»…
Δεύτερο ζήτημα ανασχετικό της δημιουργίας Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου ήταν η συγκέντρωση όλων των σημειώσεων και των εγγράφων από την πολιτική θητεία του Ανδρέα Παπανδρέου. Η διαχείριση του προσωπικού αρχείου του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν αρμοδιότητα του ΠαΣοΚ, όμως σειρά χειρογράφων και ντοκουμέντων μεγάλης αξίας ήταν στην κατοχή της οικογενείας του αείμνηστου ηγέτη. Ο κ. Γιώργος Παπανδρέου αλλά και τα άλλα παιδιά του Ανδρέα Παπανδρέου υποστήριζαν ότι «δεν υπάρχει ανάγκη σύστασης νέου Ιδρύματος» και ότι «το συγγραφικό έργο του Α. Παπανδρέου πρέπει να παραχωρηθεί και να ενταχθεί στο Ιδρυμα Γεωργίου Παπανδρέου». Οι συνεργάτες του Προέδρου του ΠαΣοΚ αντέτειναν ότι το Ιδρυμα Γ. Παπανδρέου, που είχε έδρα το Καστρί, ήταν «εν υπνώσει» και ότι η σύσταση ενός νέου, «σύγχρονου» οργανισμού αφιερωμένου στο έργο του ηγέτη του ΠαΣοΚ θα έδινε νέα πνοή. Το Καστρί όμως εξακολουθούσε να μην ενθουσιάζεται με την ιδέα ότι ο διαχειριστής της πολιτικής κληρονομιάς του Ανδρέα Παπανδρέου θα ήταν η Εκάλη…
Υπήρχε ωστόσο και ένα άλλο πρόβλημα, πιο «προσωπικού» ίσως χαρακτήρα, που είχε όμως το δικό του νόημα. Τον Ανδρέα Παπανδρέου, έναν φύσει αισιόδοξο άνθρωπο, όπως ανέφεραν άτομα του στενού πολιτικού περιβάλλοντός του, «δεν τον συνήρπαζε ιδιαίτερα η ιδέα της απουσίας του από τα πολιτικά δρώμενα και της ανάγκης διευθέτησης του επιστημονικού ή ιδεολογικού κληροδοτήματός του».
Τα προβλήματα αυτά «πάγωσαν» στα τέλη του 1994 τα σχέδια για τη δημιουργία του Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου παρ’ ότι ο τότε νομικός σύμβουλός του κ. Αντώνης Βγόντζας είχε προχωρήσει στη σύνταξη μιας ιδρυτικής διακήρυξης που όμως ουδέποτε τέθηκε σε εφαρμογή.
Αξια ειδικής αναφοράς είναι η διαδικασία μεταφοράς τμήματος του αρχείου του Ανδρέα Παπανδρέου από το υπόγειο του Καστρίου στον δεύτερο όροφο των γραφείων του ΠαΣοΚ στη Χαριλάου Τρικούπη. Οπως ενημέρωσε «Το Βήμα» ο νομικός εκπρόσωπος της οικογενείας της κυρίας Σοφίας Κατσανέβα – Παπανδρέου, κ. Δ. Μανώλης, «στις αρχές του 1991 παραδόθηκαν μετά την υπογραφή σχετικού πρωτοκόλλου στους κκ. Κακλαμάνη και Τσοχατζόπουλο δέκα φωριαμοί που βρίσκονταν στο υπόγειο της οικίας του Καστρίου και περιείχαν χιλιάδες εγγράφων, εκ των οποίων πολλά απόρρητα, όπου καταγραφόταν το πολιτικό έργο από την εποχή του ΠΑΚ και η κυβερνητική παρουσία του αειμνήστου Ανδρέα Παπανδρέου».
Το πρωτόκολλο, σύμφωνα με τις αναφορές του κ. Μανώλη, φέρει την υπογραφή τόσο της κυρίας Σοφίας Κατσανέβα – Παπανδρέου όσο και των κκ. Απ. Κακλαμάνη και Α. Τσοχατζόπουλου. Τα αρχεία «κλειδώθηκαν» σε γραφείο – αποθήκη του δευτέρου ορόφου της Χαριλάου Τρικούπη και οι κκ. Απ. Κακλαμάνης και Π. Λάμπρου κράτησαν σύμφωνα με τους όρους παράδοσης από ένα κλειδί του δωματίου.
«Η επιλογή της κυρίας Σοφίας Κατσανέβα να προχωρήσει στη σύνταξη του εν λόγω πρωτοκόλλου και στην παράδοση των αρχείων του Καστρίου στη Χαριλάου Τρικούπη και όχι απευθείας στην Εκάλη υπήρξε αφενός γιατί ορισμένα έγγραφα αφορούν και τη δραστηριότητα του Γ. Παπανδρέου, αφού η κυρία Κατσανέβα είναι πρόεδρος του Ιδρύματος Γ. Παπανδρέου, και αφετέρου για την μεγίστη δυνατή διασφάλιση των αρχείων», δήλωσε ο κ. Δ. Μανώλης και συμπλήρωσε: «Τα περί δημιουργίας Ιδρύματος Α. Παπανδρέου ακούστηκαν πολύ αργότερα».
Πάντως, σύμφωνα με δηλώσεις του Γραμματέα του ΠαΣοΚ κ. Κ. Σκανδαλίδη, η Επιτροπή Διαχείρισης του Αρχείου Α. Παπανδρέου που συνεστήθη προ μερικών εβδομάδων και αποτελείται από τους κκ. Απ. Κακλαμάνη, Α. Τσοχατζόπουλο, Κ. Λαλιώτη, Α. Λιβάνη και τον Γραμματέα του ΠαΣοΚ «δεν έχει συνεδριάσει ακόμη και θα ασχοληθεί με το ζήτημα μετά τις 19 Αυγούστου».
(Πληροφορίες αναφέρουν, τέλος, ότι οι δύο διαθήκες του Ανδρέα Παπανδρέου που συνετάγησαν το 1990 και το 1993 δηλαδή η μία ένα χρόνο πριν και η άλλη δύο χρόνια μετά τη διακριτική μεταφορά των αρχείων από το Καστρί στη Χαριλάου Τρικούπη θα περιέχουν διευκρινίσεις για την τελευταία επιθυμία του ιδρυτή του ΠαΣοΚ για την τύχη και τη μεταχείριση της πολιτικής κληρονομιάς του).
