Την επόμενη Τετάρτη η κυβέρνηση συμπληρώνει τον τρίτο χρόνο της θητείας της και η οικονομία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Το μεγαλύτερο πρόβλημά της, όπως άλλωστε και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, είναι το πώς θα ξεπεράσει τις αδυναμίες που οδήγησαν πριν από τον πόλεμο στη σταθερή επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης και στην απειλητική επανεμφάνιση του πληθωρισμού και της ανεργίας.
Στην Ελλάδα από τους 10 στόχους που είχε θέσει η κυβέρνηση για την οικονομία αμέσως μετά τις εκλογές του 2000 ιστορικής σημασίας είναι η ένταξη της χώρας στην Οικονομική και Νομισματική Ενωση και η μετάβαση στο ευρώ. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι το ενιαίο νόμισμα αποτελεί σήμερα «ασπίδα προστασίας» στους κλυδωνισμούς των αγορών, οι έλληνες καταναλωτές και οι ελληνικές επιχειρήσεις πλήρωσαν πιο ακριβά από όλους τους Ευρωπαίους την είσοδο στην ΟΝΕ.
Ο πληθωρισμός, παρ’ ότι προβλέπεται πως θα καμφθεί και θα διαμορφωθεί ελαφρώς πάνω από το 4% τον Μάρτιο, παραμένει υψηλότερος τουλάχιστον κατά μιάμιση μονάδα από όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση, ενώ το ποσοστό διείσδυσης των εισαγομένων προϊόντων στην ελληνική αγορά ξεπέρασε το 51% από 45% που ήταν πριν από την ένταξη.
Στα επιτυχή βήματα της κυβέρνησης περιλαμβάνεται η προώθηση του προγράμματος των ιδιωτικοποιήσεων, το οποίο κινήθηκε εν μέσω της δραματικής υποχώρησης των αγορών και το οποίο αποτέλεσε τη μοναδική πηγή εσόδων πέραν της φορολογίας για το Δημόσιο.
Κανένας όμως δεν μπορεί να παραβλέψει την αποτυχία της οικονομικής πολιτικής στη δημοσιονομική εξυγίανση της χώρας αφού ο στόχος ήταν να μειωθεί το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στο 80% το 2004 και σήμερα βρίσκεται στο 105% του ΑΕΠ.
Οπως φαίνεται και στο επίσημο κείμενο «Πρόγραμμα Κυβερνητικών Δράσεων», στο μέτωπο της οικονομίας η κυβέρνηση πέτυχε την ένταξη στην ΟΝΕ, προχώρησε σε μια ουσιαστική φορολογική μεταρρύθμιση, πραγματοποίησε θεσμικές αλλαγές (π.χ., Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα), σκόνταψε όμως εκεί όπου συνάντησε τις αντιδράσεις των συντεχνιών και τα πεδία σύγκρουσης συμφερόντων που έχουν δυνάμεις μέσα στο ίδιο το κυβερνών κόμμα.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι δεν έφθασε ποτέ στη Βουλή το νέο σύστημα ελέγχου των δημοσίων δαπανών, που συναντά τις αντιδράσεις της γραφειοκρατίας και της δημοσιοϋπαλληλικής ιεραρχίας, ενώ οι μεγάλες αποφάσεις για την πώληση της Ολυμπιακής και την είσοδο στρατηγικού επενδυτή στα ΕΛΠΕ ναυάγησαν.
Στον τομέα του υπουργείου Ανάπτυξης τα πράγματα εξελίχθηκαν εκ πρώτης όψεως πιο ομαλά στο επίπεδο των θεσμικών αλλαγών αφού θεσμοθετήθηκαν όλα τα σχέδια για την απελευθέρωση των αγορών ενέργειας, καυσίμων και φυσικού αερίου, αλλά είναι γεγονός ότι ακόμη δεν φάνηκαν οι ιδιωτικές επενδύσεις, ειδικά στην ηλεκτρική ενέργεια.
Τα έργα φυσικού αερίου προχωρούν, αλλά το «στοίχημα» της κυβέρνησης στον τομέα του υπουργείου Ανάπτυξης θα κριθεί από την προσέλκυση των μεγάλων επενδύσεων και την είσοδο στρατηγικού επενδυτή στη ΔΕΠΑ που βρίσκεται σε εξέλιξη.
* Ο απολογισμός της τριετίας
Σύμφωνα με πληροφορίες, σύντομα ο Πρωθυπουργός θα ζητήσει όχι μόνο από το οικονομικό επιτελείο αλλά από όλους τους υπουργούς τον απολογισμό της τριετίας και τους στόχους που θα θέσουν μπαίνοντας στην τελική ευθεία για τις εκλογές. «Το Βήμα» δημοσιεύει σήμερα το ντοκουμέντο «Πρόγραμμα Κυβερνητικών Δράσεων» με βάση το οποίο θα κριθούν οι υπουργοί αλλά και η συνολική πορεία του κυβερνητικού έργου από τον Πρωθυπουργό.
Στα δύο πιο κρίσιμα υπουργεία (Οικονομίας – Οικονομικών και Ανάπτυξης) αποτυπώνονται οι στόχοι-δεσμεύσεις της κυβέρνησης και τα αποτελέσματα ως σήμερα.
* Οι στόχοι της τετραετίας 2000-2004
Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών
1. Ιδιωτικοποίησεις:
* Ιδιωτικοποίηση ΕΤΒΑ (ολοκληρώθηκε).
* Ιδιωτικοποίηση Ναυπηγείων Σκαραμαγκά (ολοκληρώθηκε).
* Ιδιωτικοποίηση Ολυμπιακής (ναυάγησε).
* Ιδιωτικοποίηση ΕΛΠΕ (Ελληνικά Πετρέλαια): πώληση 15%-30% σε στρατηγικό επενδυτή (ναυάγησε).
* Ιδιωτικοποίηση Καζίνου Πάρνηθας (ολοκληρώθηκε).
* Ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης των μαρινών Αττικής (ολοκληρώθηκε).
* Αγροτική Τράπεζα (μετέωρη).
* ΟΤΕ (ολοκληρώθηκε).
* ΕΥΔΑΠ (προετοιμάζεται νέο πακέτο).
* Ελληνικά Χρηματιστήρια (βρίσκεται στο τελικό στάδιο).
* ΔΕΠΑ (Δημόσια Επιχείρηση Παροχής Αερίου) (διεθνής διαγωνισμός σε εξέλιξη).
* Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (μετατράπηκε σε τράπεζα).
* Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα (προχωρεί κομμάτι κομμάτι).
* Κεντρικές αγορές Αθηνών και Θεσσαλονίκης (ναυάγησε).
* Αλυκές (ναυάγησε).
2. Νέοι διοικητικοί μηχανισμοί υλοποίησης του ΚΠΣ-3: Πλήρης ενεργοποίηση με μεγάλες καθυστερήσεις.
3. Εθνικό Σχέδιο Οικονομικής Ανασυγκρότησης Βαλκανίων: Η έναρξη υλοποίησής του άρχισε πέρυσι καθυστερημένα.
4. Εισαγωγή τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ: Ολοκληρώθηκε με επιτυχία.
5. Φορολογική μεταρρύθμιση: Η πρώτη φάση ολοκληρώθηκε και θα ακολουθήσουν δύο ακόμη νομοσχέδια με έμφαση στον περιορισμό τηε γραφειοκρατίας.
6. Μεταρρύθμιση του συστήματος δημοσίων δαπανών: Ολοκλήρωση του σχεδίου για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κατάρτισης, ελέγχου και αξιολόγησης των δημοσίων δαπανών. Το σχέδιο είναι έτοιμο αλλά δεν έχει κατατεθεί στη Βουλή.
7. Αναθεώρηση του συστήματος εποπτείας του χρηματοπιστωτικού τομέα:
* Συμπλήρωση του εποπτικού συστήματος.
* Ενίσχυση του συντονισμού εποπτικών αρχών και απλοποίηση διαδικασιών.
8. Εισαγωγή των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων στην ελληνική οικονομία.
9. Επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων του Προγράμματος Σταθερότητας και Ανάπτυξης:
* Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ να μειωθεί στο 85%.
* Οι πόροι που εξοικονομούνται ετησίως από την εξυπηρέτηση του μειωμένου χρέους ανέρχονται σε 450 εκατ. ευρώ (150 δισ. δρχ.).
10. Πραγματική σύγκλιση: Εισόδημα στο 80% του μέσου επιπέδου στην Ευρωπαϊκή Ενωση το 2006. Σήμερα βρίσκεται κάτω από το 70% του ευρωπαϊκού μέσου όρου και η απόσταση διευρύνεται λόγω του υψηλού πληθωρισμού.
Υπουργείο Ανάπτυξης
1. Εναρξη λειτουργίας νέων μονάδων:
* Εργοστάσιο ΔΕΗ στην Κομοτηνή (έγινε).
* Νέες εγκαταστάσεις του Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών.
* Αγωγός πετρελαίου Θεσσαλονίκης – Σκοπίων (έγινε).
* Εργοστάσιο πολυπροπυλενίου ΕΛΠΕ (ολοκληρώθηκε).
* Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας (έγινε).
2. Απελευθέρωση αγορών:
* Αρση του χαρακτηρισμού «κορεσμού» για τη δημιουργία ή την επέκταση ξενοδοχειακών μονάδων Α και ΑΑ τάξης στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη (έγινε).
* Χορήγηση νέων αδειών ιδιωτικής παραγωγής ηλεκτρισμού. Οι άδειες δόθηκαν αλλά δεν έγιναν ποτέ μεγάλα ιδιωτικά ηλεκτρικά εργοστάσια, όπως προγραμμάτιζε το υπουργείο.
3. Απελευθέρωση αγοράς καυσίμων (έγινε).
4. Απελευθέρωση αγοράς φυσικού αερίου (έγινε).
5. Επενδύσεις:
* Διεθνείς διαγωνισμοί προσέλκυσης επενδυτών για το Συνεδριακό Κέντρο Αθηνών, το Θεματικό Πάρκο Αττικής, τις μαρίνες, τις ειδικές τουριστικές περιοχές, τις ιαματικές πηγές, τις ήπιες μορφές ενέργειας, το Καζίνο Αθηνών και τη διανομή φυσικού αερίου (βρίσκονται σε εξέλιξη).
* Κέντρα επιχειρηματικότητας και τεχνολογικής ανάπτυξης σε κάθε περιφέρεια (δεν έγιναν).
* Κέντρα υποστήριξης επενδύσεων σε κάθε νομαρχία (δεν έγιναν).
* Υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας ΔΕΗ με την ιταλογαλλική εταιρεία WIND (ολοκληρώθηκε).
* Τεχνολογικός εκσυγχρονισμός βιομηχανικών εγκαταστάσεων στην Αττική και στην υπόλοιπη χώρα, σε συνδυασμό με περιβαλλοντική αναβάθμιση (δεν υπήρξε).
