Οταν ακούστηκε, προ εβδομάδων, ότι η Συλλογή Πορταλάκη παρουσιάζει στον ωραίο εκθεσιακό χώρο τους δύο αμερικανούς ζωγράφους Κρίστοφερ Γουλ και Τζορτζ Κόντο μαζί, πολλοί ήταν αυτοί που αναρωτήθηκαν: γιατί; Πρόκειται για αρκετά διαφορετικούς ζωγράφους, στους οποίους εν τούτοις ο συλλέκτης Ζαχαρίας Πορταλάκης διαπιστώνει ομοιότητες και έτσι επιλέγει να τους παρουσιάσει μαζί, υπό τον τίτλο «Πέρα από τα όρια». Οπως επισημαίνει ο ίδιος στο σημείωμά του στον κατάλογο της έκθεσης, «μέσα από διαφορετικές ιστορικές στιγμές της αμερικανικής ζωγραφικής συνθέτει ο καθένας ένα ενιαίο σύνολο κάνοντας παραστατική ή αφηρημένη ζωγραφική και δημιουργούν έναν κόσμο που απαρτίζεται από ετερόκλητες ενότητες και μία κίνηση ανάμεσα στην αφαίρεση και στην παραστατικότητα. Στόχος μου είναι να φέρω πέρα και έξω από τα όρια της πατρίδας τους δύο πόλους της αμερικανικής σύγχρονης ζωγραφικής, σε έναν ενιαίο χώρο συνύπαρξης και συνομιλίας, ανοίγοντας τον δρόμο για τα υπεραισθητά πεδία της ομορφιάς και της αλήθειας». Συνοπτικά, σύμφωνα με τη θέση της έκθεσης, τόσο ο Τζορτζ Κόντο όσο και ο Κρίστοφερ Γουλ «οικειοποιούνται στοιχεία από τη ζωγραφική παράδοση, παίζουν με την αμφισημία και εγείρουν ζητήματα γύρω από την αναπαράσταση. Και οι δύο καλλιτέχνες δοκιμάζονται πάνω στη ζωγραφική».
Πρέπει ασφαλώς να τονιστεί ότι ο εκθεσιακός χώρος της Συλλογής Πορταλάκη είναι ένας από τους ωραιότερους της Αθήνας. Φαίνεται ότι ο συλλέκτης Ζαχαρίας Πορταλάκης ανήκει στις τάξεις των συλλεκτών που αισθάνονται ότι η προνομιακή θέαση της τέχνης που τους εξασφαλίζει η οικονομική τους επιφάνεια, τους καθιστά επίσης υπεύθυνους να συνεισφέρουν στη διάδοση και στην εκτίμησή της. (Για του λόγου το αληθές, η Συλλογή Πορταλάκη έχει ως σήμερα παρουσιάσει τις εκθέσεις: «Εργα του Νίκου Μπάικα», 2005, «Εργα του Αλέξη Ακριθάκη», 2004, «POSTIMPACT – ΟΜΑΔΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ», με έργα των Τόμας Ντεμάντα, Λούτσιο Φοντάνα, Πίτερ Χάλεϊ, Χέρμπερτ Χάμακ, Γιάννη Κουνέλλη κ.ά., 2004, και «Θεόδωρος Στάμος: Τα Βιομορφικά Εργα, 1945-1949», 2002).
Ετσι λοιπόν, με τη σημασία ενός ωραίου και δραστήριου εκθεσιακού χώρου κατά νου, μπορεί κανείς να σταθεί απέναντι στην έκθεση «Πέρα από τα όρια» με δύο τουλάχιστον τρόπους: Ο ένας είναι αυτός που ζητεί ευθύνες και απαιτεί να καταστεί απολύτως σαφές ότι κανένας άλλος καλλιτέχνης δεν θα μπορούσε να βρίσκεται στη θέση του ενός από τους δύο. Ο άλλος είναι αυτός που αφήνεται στην αντιπαραβολή των δύο με μια – καλώς εννοουμένη – ελαφρότητα.
Προσωπικά, διάλεξα τον δεύτερο. Οχι επειδή πιστεύω ότι από τη στιγμή που ένας συλλέκτης πραγματοποιεί δημόσιες εκθέσεις δεν πρέπει να υπόκειται στην ίδια κριτική με τους άλλους. Αλλά επειδή πράγματι ένιωσα κάτι δυσεξήγητο: μολονότι δεν υποστηρίζεται με κανέναν αδιάβλητο τρόπο, η συνύπαρξη των δύο ζωγράφων μοιάζει αρμονική.
H αλήθεια λοιπόν είναι ότι ακόμη και μετά την επίσκεψη στην έκθεση, το ερώτημα «γιατί;» εξακολουθεί να μη βρίσκει απάντηση. Από την άλλη – και εδώ είναι ο ουσιαστικός λόγος να επισκεφθεί κανείς αυτή την έκθεση – το αίτημα για απάντηση εκτονώνεται και έτσι είτε το ερώτημα έχει απαντηθεί είτε όχι, καμία σημασία δεν έχει. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια κοινή παρουσίαση δύο σημαντικών καλλιτεχνών που, πράγματι, έχουν λίγες ομοιότητες: είναι και οι δύο ζωγράφοι, αμερικανοί και σύγχρονοι. Ας τους δούμε λοιπόν μαζί. Γιατί όχι;
Συλλογή Πορταλάκη, Πεσμαζόγλου 8, 8ος όροφος, Αθήνα, τηλ. 210 3318.933. Ως τις 30 Ιουλίου 2006. Ωρες λειτουργίας: Τετ. 18.00-20.00, Σάββ. 11.00-15.00.
