Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή


Μερικά από τα κεφάλαια της ιστορίας «Ροκ χριστουγεννιάτικοι δίσκοι» θα μπορούσαν να έχουν τίτλους όπως: «Ο Αϊ-Βασίλης έχει τις μαύρες του» ή «Μην περιμένεις να χιονίσει για να κάνεις… White Christmas». Κάποιες επιμέρους παράγραφοι θα μπορούσαν να βρίσκονται κάτω από τίτλους του τύπου: «Εχει 40 β. Κελσίου υπό σκιάν στην Τζαμάικα, αλλά εγώ θέλω να ακούσω το… Χιόνια στο Καμπαναριό». Και η ίδια η ιστορία θα μπορούσε να λέγεται «Τα Χριστούγεννα των… ροκάδων». Κάτι σαν τίτλος διηγήματος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Και αν όντως ήταν διήγημα, πιθανόν να άρχιζε με κάποιον πιτσιρίκο που, το 1965, μπήκε σε ένα δισκοπωλείο της Θεσσαλονίκης και αγόρασε με τα λεφτά που μάζεψε λέγοντας τα κάλαντα ένα δεκάιντσο δισκάκι με χριστουγεννιάτικα τραγούδια. Ούτως ή άλλως, κάθε τέως, νυν και.. μέλλων δισκόφιλος είναι σίγουρο πως ανταμώνει κάποτε με δισκογραφικές παραγωγές χριστουγεννιάτικου περιεχομένου. Είναι τόσο πολλές και τέτοιας αισθητικής γκάμας που, όσο και αν θέλει κάποιος να τους αντισταθεί, όλο και θα προσελκυσθεί κάποτε από το περιεχόμενο ή και τη… συσκευασία κάποιας από αυτές. Και είναι τόσο πολλές αυτές οι παραγωγές γιατί ακριβώς όπως όλοι θέλουν να ακούνε χριστουγεννιάτικες μελωδίες στις γιορτές, έτσι και όλοι οι τραγουδιστές αρέσκονται στο να ηχογραφούν τέτοια τραγούδια.


Χωρίς βέβαια να παραγνωρίζουμε το γεγονός πως γράφοντας ή ηχογραφώντας τέτοιου περιεχομένου τραγούδια εξασφαλίζει κανείς μια καλή πηγή εισοδήματος και έναν σίγουρο κύκλο ραδιοφωνικών μεταδόσεων για πολλά πολλά Χριστούγεννα! Το τερπνόν μετά του ωφελίμου, με δύο λόγια…


Στην πραγματικότητα, το «φετίχ» των μουσικών και του κοινού με το χριστουγεννιάτικο ρεπερτόριο προϋπάρχει της ίδιας της δισκογραφίας. Οταν ακόμη η πρώιμη μουσική βιομηχανία ήταν περιορισμένη στο να τυπώνει απλώς τραγούδια σε παρτιτούρες, κανένα τραγούδι ακόμη και του «κανονικού» ρεπερτορίου δεν μπόρεσε να ξεπεράσει σε πωλήσεις την «Αγια Νύχτα». Και, φυσικά, όταν μπήκαμε στην εποχή της αναπαραγωγής του ήχου, δεν άργησαν να τυπωθούν και οι πρώτοι δίσκοι με χριστουγεννιάτικα τραγούδια. Ηταν (και για πολλά χρόνια συνέχισαν να είναι) ηχογραφήσεις του στάνταρντ εορταστικού ρεπερτορίου με τα γνωστά «Ω! Ελατο», «Αγια Νύχτα» κλπ. τραγουδισμένα συνήθως από χορωδίες με αγγελικές φωνές μέσα σε κατανυκτική ατμόσφαιρα.


Προϊόντος του χρόνου και ενώ η συνήθεια των ανθρώπων για χριστουγεννιάτικες αγορές μετατρεπόταν σε καταναλωτικό αμόκ, η ατμόσφαιρα αυτών των ηχογραφήσεων άρχισε να ελαφραίνει και τα τραγούδια άρχισαν να αποσυνδέονται από το θρησκευτικό συναίσθημα και να ταυτίζονται με το πνεύμα της καλοπέρασης που χαρακτηρίζει τις λεγόμενες Αγιες Ημέρες. Αναπόφευκτα λοιπόν το σχετικό ρεπερτόριο πέρασε στα χείλη των δημοφιλών τραγουδιστών κάθε εποχής. Πολύ πριν την εμφάνιση του ροκ-εν-ρολ, όλος ο καλός ο κόσμος, από τον Λούις Αρμστρονγκ και τον Μάριο Λάντζα ως την Τζούντι Γκάρλαντ και τον Φρανκ Σινάτρα, ηχογράφησε κάποτε ένα τουλάχιστον χριστουγεννιάτικο τραγούδι. Και τα πιο πολλά από όλους θα πρέπει να τα ηχογράφησαν ο Νατ Κινγκ Κόουλ και ο Μπιγκ Κρόσμπι.


Οταν τελικά οι ρόκερ αποφάσισαν να πουν και αυτοί τα κάλαντα, ο χάρτης της χριστουγεννιάτικης δισκογραφίας άλλαξε οριστικά. Η πρώτη συστηματική τέτοια απόπειρα ήταν η ηχογράφηση το 1957 ενός ολόκληρου δίσκου μεγάλης διάρκειας από τον ίδιο τον «βασιλιά» Ελβις. Με δύο ροκ δυναμίτες («Ο Αϊ-Βασίλης γύρισε στην πόλη» και «Γαλάζια (λυπημένα) Χριστούγεννα») να ισορροπούν περίεργα πλάι σε «ζεστές» χριστουγεννιάτικες μπαλάντες, ο Ελβις έδωσε το εναρκτήριο λάκτισμα και από τότε το χριστουγεννιάτικο ρεπερτόριο ξέφυγε από την παράδοση που το συνόδευε.


Ολο και περισσότερα πρωτότυπα τραγούδια με σχετικό περιεχόμενο άρχισαν να γράφονται και η οπτική γωνία των ρόκερ για τις γιορτές άρχισε να παρεισφρύει (και όχι πάντα από την… καμινάδα) στη χριστουγεννιάτικη θαλπωρή εκατομμυρίων σπιτιών σε όλο τον πλανήτη.


Επόμενη καθοριστική κυκλοφορία ήταν το ταλαιπωρημένο και ιστορικό άλμπουμ του μεγαλοφυούς παραγωγού Φιλ Σπέκτορ «Α Christmas Gift Το You» (αργότερα και «Phil Spector’s Christmas Album»). Ταλαιπωρημένο γιατί κυκλοφόρησε στις 22 Νοεμβρίου 1963, την ημέρα όπου δολοφονήθηκε ο Τζον Κένεντι, με αποτέλεσμα να περάσει τότε απαρατήρητο, αφού το ξέφρενο πνεύμα του δεν ταίριαζε με εκείνα τα μαύρα για τις ΗΠΑ Χριστούγεννα. Και ιστορικό γιατί αφότου επανακυκλοφόρησε, το 1966, αναδείχθηκε στο απόλυτο χριστουγεννιάτικο άλμπουμ αναφοράς!


Από την αγιοβασιλιάτικη πόζα του ίδιου του Σπέκτορ στο εξώφυλλο (με γυαλιά American Optical και με την ανατρεπτική για την εποχή κονκάρδα που έγραφε: «Επιστροφή στον μονοφωνικό ήχο»!!!) ως το πονηρό υπονοούμενο του τραγουδιού «Είδα τη μάνα μου να φιλά τον Αϊ-Βασίλη», ο δίσκος αυτός, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, αναμειγνύει με αξιοθαύμαστη ισορροπία το πνεύμα των Χριστουγέννων, την έπαρση της νιότης και την ανατρεπτική πρόθεση του ροκ-εν-ρολ. Και, επιπλέον, «επιβάλλει» την αντίληψη πως οι καλύτεροι χριστουγεννιάτικοι δίσκοι γίνονται από παρέες μουσικών και όχι από έναν τραγουδιστή (εκτός και αν λέγεται Ελβις).


Για να ολοκληρώσει το επίτευγμά του ο Φιλ Σπέκτορ χρησιμοποίησε τους τραγουδιστές και τα συγκροτήματα της εταιρείας του Philles Records και, στα πρότυπά του, από τότε ως σήμερα, οι καλλιτεχνικοί «στόλοι» εταιρειών, από τη «σόουλ» Motown ως την «πανκ» Midnight, έγραψαν μερικούς από τους πιο ενδιαφέροντες χριστουγεννιάτικους δίσκους. Η «χημεία» των περισσοτέρων είναι η ίδια: ανάμειξη πρωτότυπου και παραδοσιακού υλικού και προσαρμογή του στα ηχητικά δεδομένα της κάθε παραγωγής.


Οταν το ροκ και τα Χριστούγεννα ισορρόπησαν τη σχέση τους, άρχισαν να εμφανίζονται και κάποια χριστουγεννιάτικα τραγούδια σκορπισμένα σε «κανονικούς» δίσκους. Πιο κλασικό από όλα έμεινε ίσως το αντιπολεμικό τραγούδι του Τζον Λένον «Καλά Χριστούγεννα ­ Ο πόλεμος τελείωσε». Και ανάμεσα στα υπόλοιπα, μερικά αριστουργήματα που πέρασαν απαρατήρητα σαν τα «Χριστούγεννα στο Κέιπ Τάουν» του Ράντι Νιούμαν, τη «Χριστουγεννιάτικη κάρτα από μια πόρνη στη Μινεάπολη» του Τομ Γουέιτς, τα «Χαρούμενα Χριστούγεννα» των Πλαν Νάιν ή τα «Νεκρά Χριστούγεννα» των Μάνστερ Μάγκνετ.


Πίσω στους καθαρώς χριστουγεννιάτικους δίσκους τώρα, η ενασχόληση των ρόκερ με το ζήτημα και η εμπορική επιβράβευση των σχετικών εγχειρημάτων τους επανενεργοποίησαν και τους διαφορετικών κατευθύνσεων τραγουδιστές και, τελικά, από τη δεκαετία του ’80 και μετά η χριστουγεννιάτικη δισκογραφία εκτοξεύθηκε σε παραγωγές μέχρι και εκατοντάδων δίσκων ανά χρονιά! Από τη Μαχάλια Τζάκσον (με το πιο… αντι-χριστουγεννιάτικο εξώφυλλο) ως τη Μαράια Κάρεϊ και από τζαμαϊκανικά ρέγκε συγκροτήματα ως την Ντόνα Σάμερ (που εγκατέλειψε άρον – άρον τους δισκογραφικούς της… οργασμούς για να ηχογραφήσει δίσκο με τίτλο «Christmas Spirit»!), τα χριστουγεννιάτικα άλμπουμ έρχονται κάθε χρόνο από κάθε προβλέψιμο ή απρόβλεπτο όνομα των σόου μπίζνες. Τελευταίο δείγμα, η κυκλοφορία της συλλογής «Just Say Noel», με αστέρες της σύγχρονης μουσικής σαν τους Μπεκ, Σόνικ Γιουθ, Ελάστικα, Εξ Τι Σι και Ρουτς. Οι τελευταίοι μάλιστα συμμετέχουν με ένα τραγούδι τους που φέρει τον απίστευτο τίτλο «Η Μίλι τράβηξε πιστόλι στον Αϊ-Βασίλη».


Και όσο να γίνουν αυτά και πάλι μια «παρέμβαση» των ρόκερ, είχε αλλάξει το σκηνικό. Ηταν η ηχογράφηση από μια μεγάλη ομάδα ροκ αστέρων του τραγουδιού «Ξέρουν κι αυτά πως είναι Χριστούγεννα;» εν έτει 1984. Σκοπός ήταν να ευαισθητοποιηθεί η παγκόσμια κοινή γνώμη σχετικά με τα πεινασμένα παιδιά στην Αιθιοπία. Ο σκοπός όχι απλώς επετεύχθη, αλλά επιπλέον εκείνο το τραγουδάκι έγινε η αφορμή για τις μεγάλες συναυλίες «Live Aid» του 1985 και, τελικά, για την ανάδειξη των φιλανθρωπικών και κοινωνικών ανησυχιών των ρόκερ σε κυρίαρχο κομμάτι τής προς τα έξω εικόνας της σύγχρονης μουσικής βιομηχανίας.


Με τέτοια αποτελέσματα τα Χριστούγεννα των τελευταίων ετών δέθηκαν άρρηκτα με όλες αυτές τις ηχογραφήσεις. Μόνο στην Ελλάδα (όπου εισάγονται χριστουγεννιάτικοι δίσκοι ως και με φινλανδικές χορωδίες) παρατηρείται ένδεια σε ανάλογες παραγωγές. Αν εξαιρέσει κανείς κάποιες λαογραφικού χαρακτήρα κυκλοφορίες με χριστουγεννιάτικα τραγούδια, η σχέση εντόπιας δισκογραφίας και Χριστουγέννων περιοριζόταν ανέκαθεν σε κάποιους τσιγγάνους που γύριζαν με φορητά πικ-απ παίζοντας από δίσκους (!) τα κάλαντα! Οταν τα χρόνια πέρασαν, απλώς τα πικ-απ των τσιγγάνων έγιναν κασετόφωνα. Ή μάλλον όχι! Τα πράγματα βελτιώθηκαν: το 1985 κυκλοφόρησε και ένας εγχώριας παραγωγής χριστουγεννιάτικος δίσκος. Λεγόταν «Καλά Χριστούγεννα με τα Στρουμφ»! Και του χρόνου!