Πολυτελής οφθαλμαπάτη
«Γιατί σκοτάδι;» ρωτούσε συνάδελφος που έσπευδε ασθμαίνων να προλάβει πρωινή δημοσιογραφική προβολή. «Επεσε το ρεύμα». «Α, κατάλαβα, το Φεστιβάλ δεν πλήρωσε τη ΔΕΗ!». Ανεκδοτοειδές περιστατικό αλλά και καθρέφτης του 40ού Διεθνούς Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, που ολοκληρώνεται αύριο βράδυ με την απονομή των βραβείων, δηλαδή των 150 εκατ. δρχ. στους τυχερούς των 24 ελληνικών ταινιών. Εφετεινή πρωτοτυπία; Ο,τι καλό υπήρξε προέκυψε… τυχαία (εξηγώ παρακάτω). Και για ό,τι (επί το κομψότερον) δυσλειτουργικό ευθύνεται το… Φεστιβάλ.
Να αρχίσω από τα πρώτα και τα καλά. Επειδή τον Αύγουστο (αν δεν με απατούν οι πηγές μου) η υπουργός Πολιτισμού περιόδευσε στις αναπαλαιωμένες και μαγευτικές αποθήκες του λιμανιού, το Φεστιβάλ απέκτησε στέγη. Στέγη με θέα το λιμάνι, τον Θερμαϊκό, το φεγγάρι και τα αγκυροβολημένα καράβια. Θέα από σκηνή Θόδωρου Αγγελόπουλου, χωρίς μάλιστα τη διάρκεια της… ταινίας. Τυχεροί οι Θεσσαλονικείς. Εξασφάλισαν δεύτερο (και ανώτερο) «Μύλο». Με την προϋπόθεση φυσικά ότι αυτά τα loft houses με τον υπερσύγχρονο (εσωτερικό) εξοπλισμό θα λειτουργούν «ζωντανά» για να προσελκύουν τη «ζωντανή» νεολαία. Α, ξέχασα. Τον «λογαριασμό» αξίας 6 δισ. δρχ. για την αναπαλαίωση των αποθηκών δεν τον κατέβαλε ούτε το υπουργείο Ναυτιλίας ούτε φυσικά το «λιτοδίαιτο» ταμείο του υπουργείου Πολιτισμού. Πληρώθηκε από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Τι να πω; Μπράβο στο Φεστιβάλ ή μπράβο στον Κώστα Λαλιώτη;
Η μαγευτική στέγη λοιπόν εξασφαλίστηκε με ξένα κόλλυβα. Με τα δικά «τους» πληρώθηκαν οι ακόλουθες και παγκοσμίων διαστάσεων πρωτοτυπίες:
* Πουθενά στην οικουμένη δεν υφίσταται κινηματογραφικό φεστιβάλ με πέντε διαγωνιζόμενες ταινίες ημερησίως (συνήθως προβάλλονται δύο, άντε το πολύ τρεις, σε εξαιρετικές περιπτώσεις).
* Πουθενά στην οικουμένη δεν προβάλλονται παραλλήλως δύο διαγωνιστικά τμήματα (από τη μία το ελληνικό τμήμα και από την άλλη το διεθνές).
* Πουθενά στην οικουμένη δεν παίζονται… ταυτοχρόνως (για τους δημοσιογράφους), την ίδια ημέρα και ώρα, οι διαγωνιζόμενες ταινίες. Στην τάδε αίθουσα οι ελληνικές, στη δείνα οι ξένες! Προφανώς οι οργανωτές του Φεστιβάλ επέστρεψαν στις ένδοξες ημέρες του… αλαλούμ.
* Πουθενά στην οικουμένη το άθροισμα όλων των κινηματογραφικών αιθουσών που φιλοξενούν ταινίες του φεστιβάλ δεν καταλήγει στον φτωχό αριθμό των 1.500 θέσεων! Στη Θεσσαλονίκη καταρρίφθηκε και αυτό το ρεκόρ. Εξι αίθουσες, δηλαδή 1.500 θέσεις.
* Πουθενά στην οικουμένη το άθροισμα των επαγγελματιών θεατών (δημοσιογράφοι, κριτικοί, κινηματογραφιστές, καλλιτέχνες, φίλοι, συγγενείς, κομματικές και δημοτικές πελατείες) δεν προστίθεται με τους αληθινούς θεατές που πληρώνουν εισιτήριο.
* Πουθενά στην οικουμένη δεν λειτουργούν τόσο πολλά αφιερώματα, για τον απλούστατο λόγο ότι άλλο πράγμα είναι το «Φεστιβάλ» και άλλο η «Ταινιοθήκη».
* Πουθενά στην οικουμένη δεν προβάλλονται τόσο ελάχιστες καλές ταινίες από έναν όγκο 140 συμμετοχών. Ουκ εν τω πολλώ το ευ, έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι.
* Και κανένα φεστιβάλ της οικουμένης δεν λειτουργεί επί 11ήμερο. Πλην φυσικά της Θεσσαλονίκης. Αρχισε την Παρασκευή 12 Νοεμβρίου και κάνει φινάλε αύριο βράδυ, 22 Νοεμβρίου. Το αργόσυρτο «ζεϊμπέκικο» του Μισέλ Δημόπουλου.
Τοιουτοτρόπως καταλήγουμε στα ακόλουθα ψευδεπίγραφα:
Επί της ουσίας δεν πρόκειται για Φεστιβάλ αλλά για Ταινιοθήκη περιορισμένης χρονικής διάρκειας.
Λειτουργεί ερήμην ταυτότητας και φυσιογνωμίας διότι αναμειγνύεται το σύνολο της ετήσιας ελληνικής παραγωγής (και όλα τα καλλιτεχνικά… συμπαρομαρτούντα) με τις επιλεγμένες ξένες ταινίες. Πώς το λένε, μπλέκεται ο Δήμος Αβδελιώδης (φέρ’ ειπείν) με τον Αμπάς Κιαροστάμι.
Τιτλοφορείται «Διεθνές» αλλά τι να κάνει η συντριπτική πλειονότητα του Τύπου; Αναγκάζεται να γράφει για τις ελληνικές ταινίες. Ετσι η παγκοσμιοποίηση μεταλλάσσεται σε «τοπικο… ποίηση» (μπράβο τους, το καταφέρανε κι αυτό).
Και το καλύτερο; Εξαιτίας της προσμετρήσεως του αριθμού των εκατοντάδων «προσκλήσεων» και ταυτοτήτων με τους απλούς, ανόθευτους θεατές, ο όγκος του κοινού όλο και αυξάνεται. «Πόσους θεατές είχατε;» ρωτάς αφελώς. «Εφέτος διπλασιάστηκαν. Φτάσαμε τις 15.000 τις πρώτες ημέρες». Δηλαδή ο (φέρ’ ειπείν) Κώστας Ταδόπουλος, κάτοχος «κάρτας» εισόδου, ημερησίως εκλαμβάνεται ως πενταπλός! Πέντε ταινίες είδε; Πέντε θεατές ο… Κώστας. Αυτό δεν είναι φεστιβάλ, πολυτελής οφθαλμαπάτη είναι!
