Σαφάρι στην Αφρική

Πριν από πολλά χρόνια πετούσα με την Ολυμπιακή για το Γιοχάνεσμπουργκ της Νοτίου Αφρικής. Στα μέσα της διαδρομής, πάνω από την Τανζανία, ο κυβερνήτης μού έδειξε ένα καταπράσινο βαθύπεδο που ξεχώριζε εντυπωσιακά μέσα στην ξερή σαβάνα. «Κοίτα το Ngorongoro», μου είπε, «τον μεγαλύτερο κρατήρα ηφαιστείου στον κόσμο. Είναι ορατός ακόμη και από διαστημόπλοιο, δηλαδή από ύψος 40 ως 50 χλμ.».

Τώρα καθισμένος στη βεράντα του Ngorongoro Wildlife Lodge ακούω τον οδηγό μου Yussuf Hassani, ένα μικρόσωμο μουσουλμάνο από τη φυλή Mahaya της Νοτίου Τανζανίας, να μου δείχνει τον κρατήρα, από ύψος τώρα μόνο 500 μ. και να μου λέει: «Αυτό που βλέπεις είναι ο κήπος της Εδέμ, ο παράδεισος της Βίβλου σας!». Βέβαια στη Γένεση αναφέρεται ότι «εφύτευσε ο Θεός παράδεισον εν Εδέμ κατά ανατολάς και έθετο εκεί τον άνθρωπον, ον έπλασε». Ποιος όμως μπορεί να αγνοήσει ότι στο τροπικό δάσος που περιβάλλει τον κρατήρα, μέσα σε σπηλιές στο Olduvai, βρέθηκαν κρανία και οστά από τα πρώτα ανθρωποειδή όντα που εμφανίστηκαν στον πλανήτη μας πριν από… 3,6 εκατομμύρια χρόνια! Γιατί λοιπόν να μην έζησαν εκεί οι πρωτόπλαστοι;

Το Ngorongoro πριν από 25 εκατομμύρια χρόνια ήταν ένα πανύψηλο βουνό σαν το Κιλιμάντζαρο, πλησίαζε δηλαδή τα 6.000 μ. Τότε όμως ξύπνησε μέσα του η φωτιά και με μια τρομακτική έκρηξη κάλυψε χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα με εκατομμύρια τόνους λάβα. Και τότε αυτό το φοβερό βουνό ξεφούσκωσε σαν μπαλόνι, χαμήλωσε με μια καθίζηση στα 2.300 μ. και ο κρατήρας του έπεσε πιο βαθιά ακόμη, στα 1.800 μ. Σε αυτόν τον κρατήρα τώρα, που η επιφάνειά του φθάνει τα 8.290 τ. χλμ., έχει διατηρηθεί προφυλαγμένη και προστατευμένη η πιο πλούσια άγρια ζωή σε όλη την Αφρική. Είναι ένας τόπος ανυπέρβλητης ομορφιάς και μοναδικού μεγαλείου.

Η αποκάλυψη του κρατήρα

Στο χείλος του κρατήρα είναι χτισμένες τα lodges, μικρά ξενοδοχεία ή μπανγκαλόους, όλα με υπέροχη θέα, άλλα απλά και άλλα πολυτελή, όλα πάντως άνετα και ασφαλή. Το πιο μεγάλο είναι το Serena Lodge και το πιο πολυτελές το Ngorongoro Sopa Lodge. Οι τιμές ξεκινάνε από 50, 70 και φθάνουν τα 150 δολάρια το βράδυ για ένα δίκλινο δωμάτιο.

Η εξερεύνηση του κρατήρα αρχίζει πολύ πρωί, με την ανατολή του ήλιου. Οι επισκέπτες σε ομάδες ως τέσσερα το πολύ άτομα επιβιβάζονται σε ένα γερό αυτοκίνητο 4Χ4 και όταν ξεκινούν τίποτε δεν προϊδεάζει τον επισκέπτη για το εξαίσιο θέαμα που θα αντικρίσει καθώς όλος ο κρατήρας σκεπάζεται από πυκνή νέφωση και η ορατότητα είναι μηδέν. Οταν αρχίζει όμως η κάθοδος, κάτω από τα σύννεφα αρχίζει να διαγράφεται ένα μοναδικό θέαμα καθώς στο φυσικό αυτό αμφιθέατρο ζουν 14.000 σαρκοφάγα ζώα, 4.000 ζέβρες και 8.000 γαζέλες. Τα λιοντάρια του Ngorongoro είναι εξίσου περίφημα με αυτά του γειτονικού Serengeti, του πιο μεγάλου εθνικού πάρκου της Τανζανίας.

Ο πρωινός επισκέπτης δεν χρειάζεται να έχει τύχη. Κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες ο μαύρος οδηγός του Land Rover θα του δείξει κατά μέσο όρο δύο – τρία λιοντάρια που μαζί με το ταίρι τους βγαίνουν ή τελειώνουν την ώρα αυτή το κυνήγι, ακολουθούμενα από ύαινες ή τσακάλια.

Οπως γράψαμε ήδη, ο επισκέπτης πρέπει να βρεθεί στον κρατήρα νωρίς το πρωί. Η ομίχλη μαζί με τα σύννεφα αποσύρονται μετά τις 8 π.μ. όταν ο ήλιος φθάνει στο βαθύπεδο. Ολα τότε είναι ολόφρεσκα και δροσερά και τα ζώα κινούνται ασταμάτητα.

Ο κρατήρας είναι ένας πραγματικός κήπος της Εδέμ, αφού εκτός από τις χιλιάδες ζώα διαθέτει πλούσια βλάστηση, ρυάκια, ποτάμια, ακόμη και τη λίμνη Magadi στο κέντρο με πανέμορφα υδρόβια πτηνά. Η διαδρομή βέβαια στον ανώμαλο χωματόδρομο είναι δύσκολη και κουραστική, αφού η ξενάγηση κρατά ως το απόγευμα, αλλά το θέαμα μας αποζημιώνει, αφού μετά τα λιοντάρια το αυτοκίνητό μας αναγκάζεται να σταματά κάθε μισή ώρα για να περνούν οι αγέλες των ελεφάντων, τα βουβάλια, ενώ μέσα στη χαμηλή βλάστηση ξεχωρίζουν οι ογκώδεις ρινόκεροι και στη λίμνη οι ιπποπόταμοι παίζουν ξένοιαστοι. Τα μόνα από τα ζώα της Αφρικής που λείπουν είναι οι καμηλοπαρδάλεις λόγω της έλλειψης υψηλής βλάστησης.

Τον κρατήρα εποίκησαν Γερμανοί στις αρχές του αιώνα και τα ερείπια των σπιτιών τους υπάρχουν ακόμη στα ΒΔ. Καλό σημείο για παρατήρηση είναι ο λόφος Engitati στα βόρεια του κρατήρα, ενώ καλή περιοχή για πικνίκ είναι οι πηγές Ngoitokitok, όπου μπορείτε να κατεβείτε από το αυτοκίνητο και να κινηθείτε με προσοχή σε μια ακτίνα λίγων μέτρων. Ολες τις άλλες ώρες της ξενάγησης απαγορεύεται να κατεβείτε από το αυτοκίνητο για τον απλούστατο λόγο ότι κινδυνεύετε να γίνεται θήραμα των άγριων ζώων.

Μπορείτε να νοικιάσετε ένα 4Χ4 αυτοκίνητο στα Lodges με οδηγούς – ξεναγούς αλλά θα σας στοιχίσει 300-400 δολάρια για μια ολοήμερη ξενάγηση. Γι’ αυτό ο καλύτερος τρόπος να φθάσετε και να απολαύσευτε το Ngorongoro είναι με ένα οργανωμένο από ελληνικό τουριστικό γραφείο ταξίδι στην Κένυα και στην Τανζανία. Το Travel Plan με το οποίο ταξίδεψα μέσα σε 10 ημέρες μας εξασφάλισε τη γνωριμία με τα μεγαλύτερα και ωραιότερα εθνικά πάρκα της Ανατολικής Αφρικής, όπου ζει το 95% των άγριων ζώων της ηπείρου: το Masai Mare και το Amboseli στην Κένυα, το Ngorongoro και το Tarangire στην Τανζανία.

Ζώα σε κίνδυνο

Η Τανζανία είναι μία από τις πιο φτωχές χώρες του κόσμου, με κατά κεφαλήν εισόδημα μόλις 90 δολάρια! Και όμως το ένα τρίτο της χώρας είναι εθνικά πάρκα, περιοχές δηλαδή όπου απαγορεύεται το κυνήγι άγριων ζώων! Λαθροκυνηγοί, όμως, παγιδευτές ζώων για ζωολογικούς κήπους και προπαντός οι ντόπιοι πληθυσμοί, που διψούν για ένα χωραφάκι για να σπείρουν σιτάρι ή καλαμπόκι, εξοντώνουν συστηματικά τα άγρια ζώα. Αλλωστε ως το 1977 οι ευρωπαίοι μεγαλοκτηματίες της Κένυας οργάνωναν μαζικές σφαγές άγριων ζώων για τους επισκέπτες τους!

Η ιταλίδα συγγραφέας Kuki Gallman, η οποία ζει στην Κένυα, περιγράφει παραστατικά στο βιβλίο της «Ερωτεύτηκα την Αφρική» αυτή την άνιση μάχη της άγριας φύσης με τον άνθρωπο:

«Οι ελέφαντες διέσχιζαν τη γη μας ερχόμενοι από τον Βορρά, ακολουθώντας πανάρχαιους δρόμους που γνώριζαν και χρησιμοποιούσαν από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν στη Γη, και που τώρα κόντευαν να εξαφανιστούν από τα ολοένα αυξανόμενα σπαρμένα χωράφια που ξεφύτρωναν μαζί με τα μονοπάτια των σαφάρι με τέτοιους ρυθμούς που δεν επέτρεπαν στα ζώα να προσαρμοστούν στην αλλαγή. Θα ήταν λοιπόν φυσικό επακόλουθο να καταφύγουν στις καλλιέργειες καλαμποκιού που έχουν αντικαταστήσει τη φυσική τους τροφή: τα χόρτα και τους θάμνους. Τότε όμως, αν και απόλυτα αθώοι, θα αντιμετωπίζονταν ως καταστροφικοί επιδρομείς για τις καλλιέργειες και θα έπρεπε να τεθούν υπό έλεγχο. Τα δικαιώματα του ανθρώπου πάντα θα υπερνικούν τα δικαιώματα των άγριων ζώων».

Από τα σημαντικότερα άγρια ζώα που απειλούνται με εξόντωση είναι ο ελέφαντας, το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό, που οι απαισιόδοξοι επιστήμονες προβλέπουν ότι θα έχει εξαφανιστεί τα προσεχή 20 χρόνια! Αιτία το εμπόριο του περίφημου ελεφαντόδοντου, που ευθύνεται για τη θανάτωση χιλιάδων ελεφάντων κάθε χρόνο.

Στις 19 Ιουλίου 1989 η φτωχή Κένυα έκανε μια συμβολική χειρονομία για να θέσει τέρμα στην καταστροφή. Στο Εθνικό Πάρκο του Ναϊρόμπι ο πρόεδρος Μόι ύστερα από έναν ιστορικό λόγο έδωσε το σύνθημα για να καεί ένα βουνό από ελεφαντόδοντο που άξιζε πάνω από τρία εκατομμύρια δολάρια. Ηταν το χρυσό απόθεμα αυτής της φτωχής χώρας και το κάψιμό του συμβόλιζε την απόφασή της να διασωθεί ένας πολύ μεγαλύτερος πλούτος, το οικοσύστημα της άγριας φύσης.

Ενα επιτυχημένο σαφάρι ­ λένε οι ειδικοί ­ πρέπει να δείξει στον επισκέπτη του τουλάχιστον πέντε άγρια ζώα: τον αφρικανικό ελέφαντα, του οποίου το βάρος φθάνει τους έξι τόνους και το ύψος του τα έξι μέτρα, το λιοντάρι, με βάρος 185-250 κιλά και ύψος 1,2 μέτρα, τον μαύρο ρινόκερο, που όλο και σπανίζει πλέον, τον μαύρο βούβαλο, το πιο άγριο ζώο της Αφρικής, και τη λεοπάρδαλη.

Με λίγη τύχη θα τα δείτε και τα πέντε αυτά ζώα και επίσης χιλιάδες ζέβρες, καμηλοπαρδάλεις, ιπποπόταμους κ.ά. Προλάβετε να δείτε έναν κόσμο που χάνεται! Στην κοιτίδα των πρώτων ανθρώπων Στη σπηλιά Olduvai έζησε πριν από 1,75 εκατ. χρόνια ο Homo Habilis

Στην Αφρική πρέπει να πάτε όχι μόνο για τα άγρια ζώα αλλά και για να δείτε την κοιτίδα της ανθρωπότητας.

Στον δύσκολο δρόμο που συνδέει το Ngorongoro με το μεγαλύτερο εθνικό πάρκο της Τανζανίας, το Serengeti, θα συναντήσουμε τη σπηλιά Olduvai, το λίκνο των πρώτων ανθρώπων του πλανήτη μας.

Καθώς κατεβαίνουμε από τον κρατήρα στις πεδιάδες βλέπουμε αντιλόπες. Αυτό που δεν βλέπουμε είναι η σπηλιά όπου ζούσαν οι πρώτοι άνθρωποι που τις κυνηγούσαν. Η σπηλιά ή μάλλον το φαράγγι απλώνεται σε 55 χλμ. από τους πρόποδες του βουνού Olmoti ως τα βόρεια, τη λίμνη Ndutu, όπου βρίσκεται και το κέντρο επισκεπτών και το σημείο παρατήρησης.

Στην πραγματικότητα το τοπωνύμιο Olduvai είναι Oldupai, που σημαίνει «άγρια αγάπη»! Μια αγάπη που επέτρεψε στους μακρινούς μας προγόνους να επιβιώσουν σε έναν αδιάκοπο αγώνα με τα άγρια ζώα.

Το Olduvai έχει αποκληθεί «η κοιτίδα της ανθρωπότητας» από τους επιστήμονες, που πιστεύουν ότι στην περιοχή αυτή όρθωσε το ανάστημά του και χρησιμοποίησε σαν εργαλεία τα χέρια του το πρώτο ανθρωποειδές. Εδώ εμφανίνζονται ίχνη ανθρώπων που χρονολογούνται πριν από 1,75 εκατ. χρόνια. Οι άνθρωποι αυτοί απεκλήθησαν από τον διάσημο γερμανό παλαιοντολόγο δρα L. Leakey «οι καρυοθραύστες».

Το κρανίο του «Zinjanthropous boisei», όπως είναι το επιστημονικό όνομα του ανθρώπου που κατοίκησε στο Olduvai, βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο της πρωτεύουσας της Τανζανίας, στο Dar es Salaam. Το Olduvai συνδέεται άρρηκτα με το έργο του δρος Leakey και της συζύγου του Mary.

Τα πρώτα απολιθώματα βρέθηκαν το 1911 στην περιοχή από ένα γερμανό συλλέκτη… πεταλούδων. Οταν τα έστειλε στο Βερολίνο προκλήθηκε συγκίνηση και ο Κάιζερ (εκείνη την εποχή η Τανζανία ήταν γερμανική αποικία) επάνδρωσε το 1913 μια αποστολή για τη μελέτη της περιοχής. Τα νέα απολιθώματα τα οποία είδε και μελέτησε στο Βερολίνο έπεισαν τον δρα Leakey να επισκεφθεί την περιοχή το 1931.

Το θεμέλιο της σπηλιάς είναι πέτρα λάβας, ενώ η στρωματογραφία αποκαλύπτει πέντε διαφορετικά στρώματα όπου το boisei είναι το παλαιότερο και αυτό με ίχνη κατοίκησης από τον Homo Habilis τον νεότερο.

Πρόγονος 3,6 εκατ. ετών

Στο κέντρο επισκεπτών όπου υπάρχουν κατατοπιστικές αναπαραστάσεις και σχεδιαγράμματα της περιοχής πληροφορούμαστε ότι η πρώτη εμφάνιση στην περιοχή ανθρωποειδούς χρονολογείται 3,6 εκατ. χρόνια πριν! Πρόκειται για τον «Australopithecus» με χωρητικότητα εγκεφάλου 400 κυβικά εκατοστά.

Ακολουθεί ο Homo Habilis του Olduvai, που μας πηγαίνει πίσω 2-1,75 εκατ. χρόνια, με εγκέφαλο 650 κυβικά εκατοστά, για να δώσει 1 εκατ. χρόνια αργότερα τη θέση του στον Homo Erectus με 950 κυβικά εκατοστά εγκέφαλο, με τελευταίο στάδιο τον Homo Sapiens πριν από 100.000 χρόνια και με εγκέφαλο πλέον 1.400 κυβικά εκατοστά.

Την εποχή κατοίκησης της σπηλιάς από τους πρώτους ανθρώπους, σε κοντινή απόσταση από αυτήν, θα πρέπει να υπήρχε μια λίμνη που προσείλκυε πολλά ζώα, όπως δύο διαφορετικά είδη ελεφάντων, μεγάλων διαστάσεων καμηλοπαρδάλεις και προπαντός αντιλόπες που έθρεψαν τους πρώτους ανθρώπους.

Στο ανώτερο στρώμα της σπηλιάς απαντούν ίχνη του Homo Sapiens, που χρονολογούνται πολλές χιλιάδες χρόνια πριν. Ο δρ Leakey συνέχισε ακούραστα τις ανασκαφές του (τις οποίες χρηματοδοτούσε η National Geographic Society της Ουάσιγκτον) στη σπηλιά ως τον θάνατό του, το 1972.

Τέσσερα χρόνια αργότερα η σύζυγός του βρήκε αποτυπώματα ποδιών των προπατόρων του boisei και του Homo Habilis 45 χλμ. δυτικά από τη σπηλιά, στα απολιθωματικά στρώματα του Laetoli, όπου πριν από 3,6 εκατ. χρόνια ο ανθρωποειδής πίθηκος στάθηκε για πρώτη φορά όρθιος και περπάτησε πάνω στην υγρή ακόμη ηφαιστειακή στάχτη.

Στο Laetoli οργανώνεται τώρα ένα μικρό μουσείο. Αν σας ενδιαφέρουν οι ρίζες της ανθρωπότητας, τότε το Olduvai είναι ένας σταθμός που πρέπει να κάνετε οπωσδήποτε. Αν και όσοι έχουν επισκεφθεί το Εθνικό Μουσείο της Κένυας στο Ναϊρόμπι θα πρέπει να μαγεύτηκαν από το συναρπαστικό ταξίδι στο παρελθόν της ανθρωπότητας.

Ομοιώματα του Australopithecus, του Homo Habilis και του Homo Erectus έχουν στηθεί στο μουσείο μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον, ενώ η ζωγραφική των πρώτων ανθρώπων στις σπηλιές είναι τόσο εντυπωσιακή που δεν φθάνουν οι λίγες ώρες που διαθέτουν τα γκρουπ για την επίσκεψη.

Η Αφρική των άγριων ζώων και των πρώτων ανθρώπων είναι το πιο γοητευτικό ταξίδι στο παρελθόν. Αξίζει να το κάνετε τους πρώτους μήνες του έτους, τουλάχιστον ως τον Μάρτιο, που είναι οι πιο ηλιόλουστοι.

Ολα τα σαφάρι στην Ανατολική Αφρική, που συγκεντρώνει το 95% όλων των άγριων ζώων της ηπείρου, ξεκινούν από το Ναϊρόμπι. Θα φθάσετε στην πρωτεύουσα της Κένυας με την Ολυμπιακή Αεροπορία μετά από έξι ώρες πτήση από την Αθήνα. Η καλύτερη εποχή είναι η περίοδος της ξηρασίας, όταν οι χωματόδρομοι στη ζούγκλα ή μάλλον στη σαβάνα είναι βατοί από τα Land Rover. Πρέπει να αποφύγετε την περίοδο των βροχών, που διαρκεί από τον Οκτώβριο ως τον Νοέμβριο και από τον Μάρτιο ως τον Μάιο.

Από το Ναϊρόμπι που έχει άνετα ξενοδοχεία (Χίλτον, Ιντερκοντινένταλ κ.ά.) σε τρεις ώρες με το αυτοκίνητο θα φθάσετε στη λίμνη Νακούρου, όπου θα μαγευτείτε με τα χιλιάδες φλαμίνγκος, ενώ σε ένα σύντομο απογευματινό σαφάρι θα εντοπίσετε τους ρινόκερους για τους οποίους είναι φημισμένη η περιοχή.

Την επομένη και για δύο ολόκληρες ημέρες θα εξερευνήσετε το Μασάι – Μάρα, το πιο πλούσιο εθνικό πάρκο της Κένυας, με πολλά λιοντάρια και ελέφαντες.

Η συνέχεια θα σας φέρει στην Τανζανία με το Ngorongoro και τη λίμνη Μανυάρα, όπου θα χρειαστεί να μείνετε τουλάχιστον δύο ημέρες. Σας περιμένει το επόμενο διήμερο το εθνικό πάρκο του Tarangire και θα καταλήξετε επιστρέφοντας στην Κένυα στο Αμποσέλι, στο πάρκο που βρίσκεται στους πρόποδες του χιονοσκέπαστου (παρ’ ότι βρίσκεται ακριβώς δίπλα στον Ισημερινό) Κιλιμάντζαρο.

Καθώς θα κάθεστε στην πολυθρόνα μπροστά στο μπανγκαλόους σας και θα βλέπετε να περνούν λίγα μέτρα μακριά σας οι αγέλες των ελεφάντων και τα κοπάδια με τις ζέβρες, θα αισθανθείτε την ανάγκη να διαβάσετε Χεμινγουέι και να αισθανθείτε κι εσείς σαν «ο πιο μεγάλος κυνηγός»!

«Σαφάρι» στα σουαχίλι, τη γλώσσα που μιλάει η πλειονότητα των ιθαγενών της Κένυας και της Τανζανίας, σημαίνει ταξίδι. Και πράγματι το σαφάρι, που θα σας οργανώσουν από την Αθήνα τα ελληνικά τουριστικά γραφεία, θα είναι ένα υπέροχο ταξίδι στον μαγευτικό κόσμο της άγριας φύσης που δυστυχώς χάνεται χρόνο με τον χρόνο

Τι προτείνουν τα γραφεία

Travel Plan (3238.801-4). Σαφάρι στην Κένυα – Μομπάσα: 9 ημέρες σε Ναϊρόμπι, Μασάι Μάρα, λίμνη Νακούρου, Μομπάσα, με 450.000 δρχ. το άτομο σε δίκλινο δωμάτιο (συν 60 δολάρια). Στην τιμή περιλαμβάνονται διαμονή σε ξενοδοχεία 4 αστέρων, ημιδιατροφή, μεταφορές, εκδρομές, ξεναγήσεις. Αναχωρήσεις: 27 Φεβρουαρίου, 23 Μαρτίου.

Heronia (3220.471). Σαφάρι στην Κένυα – Μομπάσα: 9 ημέρες σε Ναϊρόμπι, λίμνη Νακούρου, Μασάι Μάρα, Μομπάσα, με 432.000 δρχ. το άτομο σε δίκλινο δωμάτιο. Το τουριστικό πακέτο περιλαμβάνει διαμονή σε ξενοδοχεία α’ κατηγορίας και σε παραδοσιακό κατάλυμα στη διάρκεια του σαφάρι, έξι κύρια γεύματα, μετακινήσεις, ξεναγήσεις. Αναχωρήσεις: 26 Φεβρουαρίου, 7 Μαρτίου.

Manos (3627.802). Σαφάρι στην Κένυα – Μομπάσα: 9 ημέρες σε Ναϊρόμπι, λίμνη Νακούρου, Μασάι Μάρα, Μομπάσα, με 499.000 δρχ. το άτομο σε δίκλινο δωμάτιο (συν 550 δολάρια). Στην τιμή περιλαμβάνονται διαμονή σε ξενοδοχεία 4 και 5 αστέρων, ημιδιατροφή σε Ναϊρόμπι και Μομπάσα και πλήρης διατροφή στο σαφάρι, μεταφορές και ξεναγήσεις. Αναχωρήσεις: 28 Φεβρουαρίου, 22 Μαρτίου.

Το αεροπορικό εισιτήριο από Αθήνα (μέσω Αμστερνταμ) για Νταρ Ες Σαλάαμ (Τανζανία) με την KLM ξεκινά από 205.000 δρχ.