Ζωγραφίστηκε κατά παραγγελία από τον Κωνσταντίνο Βολανάκη κάπου μεταξύ του 1885 και του 1888. Από τότε και ως το 1970 έμεινε στην κατοχή μεγάλης αθηναϊκής οικογένειας για να περάσει εν συνεχεία στα χέρια του έλληνα ιδιώτη, επίσης μέλους παλιάς αθηναϊκής οικογένειας, ο οποίος σήμερα αποφασίζει να τον πουλήσει διά πλειοδοσίας. «Η αποβίβαση του Καραϊσκάκη στο Φάληρο»- διότι περί αυτού ο λόγος- βγαίνει σε δημοπρασία την Τρίτη 11 Νοεμβρίου από τον Sotheby΄s, μη έχοντας εμφανιστεί ποτέ σε δημόσια θέα. Τον πίνακα έχει απολαύσει, ωστόσο, η αφρόκρεμα της πολιτικής και της κοινωνικής ζωής της χώρας που παρήλαυνε την ημέρα της ονομαστικής εορτής του ιδιοκτήτη του από τους χώρους του σπιτιού του, πέριξ των πρώην Ανακτόρων, όπου και δέσποζε το περίφημο έργο. Πουλώντας το σπίτι του, ο ιδιοκτήτης αποφάσισε να πουλήσει και τον περίφημο Βολανάκη του. Είναι το σημαντικότερο έργο του έλληνα θαλασσογράφου του 19ου αιώνα το οποίο βγαίνει σε δημοπρασία, και μάλιστα στην ακριβότερη τιμή που έχει ποτέ εκτιμηθεί έργο στην ιστορία των Greek Sales. Με την αρχική του εκτίμηση να κυμαίνεται μεταξύ 1,9-2,5 εκατ. ευρώ, το ιδιαίτερα μεγάλων διαστάσεων έργο αναμένεται πρωταγωνιστήσει στη φθινοπωρινή δημοπρασία του οίκου. Και να υπομνηματίσει τη σημασία του έργου του Κωνσταντίνου Βολανάκη, ο οποίος 101 χρόνια μετά τον θάνατό του αποδεικνύεται ο καλλιτέχνης με τα υψηλότερα συνολικά ποσά πωλήσεων από οποιονδήποτε άλλον καλλιτέχνη σε Greek Sale.
Οσοι βρέθηκαν στη Μεγάλη Βρετανία όπου εκτέθηκε ο πίνακας την περασμένη Τρίτη και Τετάρτη, 21 και 22 Οκτωβρίου, έμειναν έκπληκτοι μπροστά στο εντυπωσιακό του μέγεθος (146Χ219), το οποίο προσθέτει στη μνημειώδη και δραματική αίσθηση του περιεχομένου του: του αγώνα της Ελλάδας για ανεξαρτησία και αυτονομία, από τον οποίον η χώρα θα έβγαινε νικήτρια. Πλαισιωμένο από διπλή κορνίζα, το έργο κυριάρχησε στις κεντρικές αίθουσες του ξενοδοχείου, απεικονίζοντας την άφιξη του ελληνικού στόλου και του Γεωργίου Καραϊσκάκη στις ακτές του Φαλήρου κοντά στον Πειραιά για την προετοιμασία της απελευθέρωσης της Αθήνας από την οθωμανική κυριαρχία. «Λίγα από τα έργα του Βολανάκη που έχουν βγει σε δημοπρασία έχουν ιστορικό θέμα» είπε στο «Βήμα της Κυριακής» ο κ. Κωνσταντίνος Φράγκος, Senior Director και επικεφαλής της Ελληνικής Τέχνης του οίκου. «Η εξύμνηση ενός από τα σημαντικότερα ναυτικά κατορθώματα της Ελλάδας εκ μέρους του Κωνσταντίνου Βολανάκη είναι ως εκ τούτου εξαιρετικής σημασίας, καθ΄ ότι τα περισσότερα έργα του καλλιτέχνη που έχουν δημοπρατηθεί ως σήμερα έχουν θέματα πλοία ή λιμάνια. Στην αξία του πίνακα ας προστεθεί το γεγονός ότι πρόκειται για έργο της λεγόμενης “καλής” εποχής του, ότι δεν έχει σκοτεινά χρώματα και ότι δεν έχει εμφανιστεί ποτέ ως σήμερα δημοσίως. Απ΄ ό,τι ξέρουμε, αυτό το έργο δεν έχει εκτεθεί ποτέ». Το γεγονός της ιδιαίτερα υψηλής τιμής εκτίμησης του πίνακα έχει να κάνει με τον ίδιο τον ιδιοκτήτη του. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, ο ιδιοκτήτης του πίνακα, ο οποίος έχει στην κατοχή του μια ιδιαίτερα μεγάλη συλλογή από έργα ελληνικής τέχνης του 19ου αιώνα, καθώς και εξαιρετικής σπουδαιότητας και αξίας βυζαντινές εικόνες, είχε διεκδικήσει και στο παρελθόν υψηλές τιμές σε έργα που πουλούσε διά πλειοδοσίας, σημειώνοντας πάντα επιτυχία. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα έργου του Νικηφόρου Λύτρα «Γιορτή στα Μέγαρα» το οποίο ο εν λόγω αποφάσισε να θέσει σε δημοπρασία από τον οίκο Sotheby΄s τον Νοέμβριο του 2003, για να μείνει τελικά απούλητο. Ο συλλέκτης δεν πτοήθηκε. Απέσυρε τον πίνακα προς το παρόν και τον έθεσε ξανά σε δημοπρασία τον Νοέμβριο του 2006 με τιμή εκτίμησης 200.000-300.000 στερλίνες. Και η έκπληξη έγινε. Στη συγκεκριμένη δημοπρασία το έργο πουλήθηκε στην εντυπωσιακή τιμή των 769.600 στερλινών (1.138.396 ευρώ), σημειώνοντας όχι μόνο τιμή ρεκόρ για τον καλλιτέχνη, αλλά αποτελώντας το ακριβότερο έργο που έχει ποτέ πουληθεί σε δημοπρασία Greek Sale.
Η εποχή της οικονομικής κρίσης θα έχει αντίκτυπο στη δημοπρασία; «Θα δούμε εκείνη την ημέρα αν υπάρξουν τυχόν επιπτώσεις. Η γενικότερη αίσθηση που έχω, ωστόσο, είναι πολύ θετική» λέει ο κ. Φράγκος. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, υπάρχουν διεθνείς συλλέκτες οι οποίοι ζήτησαν και πήραν πληροφορίες για τον πίνακα, αλλά είναι κυρίως Ελληνες- τόσο της Ελλάδας όσο και του εξωτερικού- οι οποίοι έχουν δείξει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το έργο, πολλοί εκ των οποίων, μάλιστα, έχουν φροντίσει να τον δουν από κοντά προτού έλθει στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στα γραφεία του Sotheby΄s στη βρετανική πρωτεύουσα. Ο πίνακας, βέβαια, θα γίνει επίσης αντικείμενο διεκδίκησης από ιδρύματα και μουσεία, μια και, σύμφωνα με τις απόψεις πολλών, το ιδανικό θα ήταν να εντασσόταν στη συλλογή ενός ελληνικού ιδρύματος και ως κληρονομιά του ελληνικού λαού να εκτίθεται σε δημόσια θέα. Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, ότι ένα ιστορικό έργο του Κωνσταντίνου Βολανάκη με παρόμοιο θέμα βρίσκεται στη συλλογή της Εθνικής Τράπεζας.
Ο Κωνσταντίνος Βολανάκης είναι ο κλασικός καλλιτέχνης με τη μεγαλύτερη ζήτηση από τους έλληνες συλλέκτες. Σπουδαία έργα του θαλασσογράφου του 19ου αιώνα έχουν, σύμφωνα με πληροφορίες μας, οι εφοπλιστές κκ. Αντώνης Κομνηνός, Αντρέας Πετράκης, Γιάννης Αγγελάκος, Γιάννης Κούστας, καθώς επίσης και οι επιχειρηματίες κκ. Πρόδρομος Εμφιετζόγλου, Σπύρος Μεταξάς, Γιώργος Μαυροσκότης κ.ά. Ως κατ΄ εξοχήν ζωγράφος ναυτικών θεμάτων, ο Βολανάκης είναι ο αγαπημένος καλλιτέχνης του αθηναϊκού εφοπλιστικού κόσμου, αλλά και της βρετανικής ακμάζουσας εφοπλιστικής παροικίας. Και είναι η μεγάλη του ζήτηση που ανεβάζει στα ύψη τις τιμές των έργων του. Από το 2000, χρονιά όπου ξεκίνησαν οι δημοπρασίες έργων Ελληνικής Τέχνης στο πλαίσιο αρχικά των Εastern Εncounters (2000) και στη συνέχεια των Greek Sales (από το 2001 ως σήμερα) από τον Sotheby΄s, είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο τέσσερα έχουν μείνει απούλητα εκ των 52 έργων του θαλασσογράφου τα οποία έχουν δημοπρατηθεί. Το συνολικό ποσόν που έχει συγκεντρωθεί από την πώληση αυτών των 48 έργων ανέρχεται στις 7.972.825 στερλίνες (10,11 εκατ. ευρώ) και αποτελεί το υψηλότερο συνολικό ποσόν από πώληση οποιουδήποτε καλλιτέχνη σε Greek Sale. Ο αριθμός των έργων Βολανάκη που περιλαμβάνει η φθινοπωρινή δημοπρασία του Sotheby΄s ανέρχεται σε επτά, ενώ στα 203 lots του οίκου θα συμπεριλαμβάνονται μεγάλα ονόματα τόσο του 19ου όσο και του 20ού αιώνα.
μαρίνα λαμπράκη-πλάκα
διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης
«Οι τιμές είναι υπερβολικές»
«Ο Βολανάκης όσο ήταν στο Μόναχο ήταν ένας ζωγράφος πολύ πιο κοντά στην εποχή του απ΄ ό,τι όταν γύρισε πίσω. Πολλά έργα του ζωγράφου, όσο έλειπε, δείχνουν ότι διατηρούσε άμεση επαφή με τον προϊμπρεσιονισμό. Οταν όμως γυρίζει πίσω, ίσως επειδή το κοινό δεν ήταν προετοιμασμένο για τέτοιες τολμηρές συνθέσεις και τέτοια χρωματική αντιμετώπιση, το έργο του γίνεται πολύ πιο συντηρητικό. Βέβαια, είναι ένας καλός ζωγράφος πάντα. Ενας καλός ζωγράφος δεν ξεχνάει. Πρέπει όμως να πούμε και ότι είναι γνωστό ότι είχε πολλούς βοηθούς και ότι ασκούσε τη ζωγραφική βιοποριστικά, με πολλές παραγγελίες όπου έβαζαν χέρι οι βοηθοί του. Αυτά είναι κατώτερα έργα και, γενικά, ο Βολανάκης είναι ένας άνισος ζωγράφος. Οχι ότι το εν λόγω έργο είναι ένα από αυτά. Το έργο αυτό είναι πολύ υψηλής ποιότητας. Πιστεύω όμως, παρ΄ όλα αυτά, ότι οι τιμές είναι υπερβολικές. Η “δικαιοσύνη” της αγοράς, βέβαια, καθορίζεται από την προσφορά και τη ζήτηση και αν βρεθεί κάποιος να πληρώσει τόσα, τι να πούμε; Εγώ ωστόσο θεωρώ την τιμή υπερβολική, όπως θεωρώ ότι και άλλες τιμές είναι υπερβολικές, τόσο για παλαιότερους όσο και για εν ζωή καλλιτέχνες».
γιωργοσ τσαβλιρησ
εφοπλιστής,συλλέκτης έργων ελληνικής τέχνης
«Εγώ προτιμώ τον Αλταμούρα»
Για τον κ. Γιώργο Τσαβλίρη, της γνωστής οικογενείας που έχει στην ιδιοκτησία της μια από τις διεθνώς μεγαλύτερες εταιρείες διάσωσης και ρυμούλκησης ποντοπόρων πλοίων, η εμμονή πολλών Ελλήνων του χώρου της ναυτιλίας που δραστηριοποιούνται εκτός Ελλάδας στα έργα κλασικής ελληνικής τέχνης είναι ζήτημα ενδοοικογενειακής παράδοσης και παιδείας. «Ζω κυρίως στην Αγγλία και προσπαθώ να διατηρώ την Ελλάδα στο σπίτι μου για χάρη των πέντε μου παιδιών» μας λέει. «Καθ΄ ότι κατάγομαι από οικογένεια προσφύγων της Μικράς Ασίας δίνω μεγάλη σημασία στην παράδοση, που επιθυμώ να περάσει και στη νέα γενιά. Πιστεύω, λοιπόν, ότι ένας από τους σημαντικότερους τρόπους να επιτευχθεί αυτό είναι μέσω της τέχνης και της μουσικής». Ο κ. Τσαβλίρης έχει δύο πίνακες του Κωνσταντίνου Βολανάκη στο σπίτι του στο Λονδίνο και προσυπογράφει το ενδιαφέρον των συναδέλφων του σε θαλασσινά θέματα. «Ο Κωνσταντίνος Βολανάκης θεωρείται ο πιο αξιόλογος θαλασσογράφος του 19ου αιώνα, έχει ιδιαίτερη απήχηση σε όσους ασχολούνται με την ελληνική ναυτιλία και επειδή στον χώρο αυτόν υπάρχει ιδιαίτερος ανταγωνισμός ο καθένας κοιτάει να έχει κάτι καλύτερο από τον άλλον. Εγώ προτιμώ την τεχνική ενός άλλου έλληνα θαλασσογράφου, του Ιωάννη Αλταμούρα, και θεωρώ ότι ένα από τα μειονεκτήματα του Βολανάκη είναι ότι έχει πλαστογραφηθεί πολύ». Και όσον αφορά την τιμή εκτίμησης του πίνακα, η οποία από πολλούς θεωρείται αστρονομική; «Δεν βλέπω να αλλάζει κατά πολύ η ζοφερή διεθνής οικονομική κατάσταση ως τις 11 Νοεμβρίου ώστε να μπορεί κανείς να δώσει τόσο πολλά χρήματα…».
Το top 10 των έργων του Βολανάκη στις Greek Sales
Οπίνακας με τα δέκα ακριβότερα από τα 48 έργα του Βολανάκη, τα οποία έχουν συγκεντρώσει το υψηλότερο συνολικό ποσόν από πώληση οποιουδήποτε καλλιτέχνη σε Greek Sale, είναι:
1. Το λιμάνι του Βόλου τη νύχτα, 10 Μαΐου 2007, τιμή:
647.200/ €951.965 2. Σπρώχνοντας προς τη θάλασσα, 10 Μαΐου 2007, τιμή: 479.200/ €704.854 3. Κατά μήκος της ακτής, 17 Απριλίου 2008, τιμή:
423.700/ €525.599 4. Η πυρπόληση της τουρκικής φρεγάτας, 12 Μαΐου 2005, τιμή: 400.000/ €585.162
5. Κατά μήκος της ακτής, Βόλος, 17 Απριλίου 2008, τιμή: 334.100/ €414.450 6. Φτάνοντας σε λιμάνι, 14 Νοεμβρίου 2007, τιμή:
276.500/ €392.355 7. Αποθαυμάζοντας τα πλοία, 18 Νοεμβρίου 2003, τιμή: 263.200/ €378.560 8. Αποθαυμάζοντας τα πλοία σε ελληνικό λιμάνι, 16 Νοεμβρίου 2004, τιμή: 218.400/€311.701 9. Μαζεύοντας την ψαριά, 18 Νοεμβρίου 2003, τιμή:
207.200/ €298.010 10. Τραβώντας τα δίχτυα, 16 Νοεμβρίου 2004, τιμή:
207.200/ €295.716
