Ας είμαστε ειλικρινείς. Το 2026 δεν ξεκίνησε ακριβώς με τους καλύτερους οιωνούς. Υπάρχει μια λεπτή, σχεδόν κυνική ειρωνεία στον τρόπο που η Ιστορία επιλέγει να κάνει κύκλους την ώρα που η Αμερική ετοιμάζεται να σβήσει 250 κεράκια στη νοητή τούρτα γενεθλίων της.
Φανταστείτε τη σκηνή: Στη Φιλαδέλφεια, οι απόγονοι των Ιδρυτών Πατέρων γυαλίζουν τη Liberty Bell – την εμβληματική καμπάνα με το χαρακτηριστικό ράγισμα που κάποτε ήχησε για να αναγγείλει τη γέννηση ενός έθνους και αργότερα έγινε λάβαρο για τους πολέμιους της δουλείας και τις σουφραζέτες. Ομως, σήμερα, ο ήχος της μοιάζει να πνίγεται από τον θόρυβο των κινητήρων της αμερικανικών πολεμικών ελικοπτέρων. Τη στιγμή που οι τουρίστες φωτογραφίζουν το μνημείο-σύμβολο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, μερικές χιλιάδες χιλιόμετρα νοτιότερα, στο Καράκας, οι ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ ολοκληρώνουν το «rebranding» της ελευθερίας με τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, δεν υπάρχει καλύτερο δώρο γενεθλίων για το έθνος – που, κακά τα ψέματα, λατρεύει το θέαμα – από μια ζωντανή, χειροπιαστή επίδειξη αυτού που εσχάτως περιγράφεται ως «Δόγμα Donroe». Πρόκειται για ένα υβρίδιο του ιστορικού Δόγματος Μονρόε του 1823 και της πολιτικής που φαίνεται πως έχει αποφασίσει να επιβάλει στην οικουμένη ο Ντόναλντ Τραμπ. Η ουσία του είναι απλή και άλλο τόσο κυνική: η Αμερική διατηρεί το αποκλειστικό δικαίωμα παρέμβασης στο δυτικό ημισφαίριο, εκδιώκοντας κάθε ξένη επιρροή και επιβάλλοντας τη δική της τάξη πραγμάτων.
Tradwives και νέος πατριωτισμός
Η πρόσφατη απόβαση των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στη Βενεζουέλα αποτυπώνει αναντίρρητα ή μάλλον ξεγυμνώνει τον τρόπο που οι ΗΠΑ έχουν αποφασίσει να υπάρχουν, μα κυρίως να επιβάλλονται στον κόσμο. Η αλλαγή ωστόσο δεν αφορά μόνο τη ρητορική και τη στρατηγική, αλλά φαίνεται πως διατρέχει τις αυλακώσεις της ίδιας της αμερικανικής κοινωνίας.
Η Αμερική του 2026 αναπνέει μέσα από έναν νέο αισθητικό κώδικα που διαμορφώνεται, ορίζεται και χωρά στην οθόνη του smartphone. Οι tradwives – οι γυναίκες που κηρύττουν την επιστροφή στον ρόλο της νοικοκυράς του 1950 με την τεχνολογία του 2026 – έχουν αναδειχθεί σε κρίσιμο πυλώνα της πολιτικής αισθητικής του τραμπισμού. Δεν πρόκειται για μια απλή τάση στο TikTok, αλλά για μια ενορχηστρωμένη αντεπίθεση στην προοδευτική κουλτούρα των προηγούμενων δεκαετιών.
Με φόντο παστέλ κουζίνες, χειροποίητα καρβέλια ψωμιού και μια σχεδόν απόκοσμη ηρεμία, οι tradwives (από το «traditional wives») παρουσιάζουν την επέτειο των 250 ετών ως την απόλυτη δικαίωση της «παραδοσιακής αμερικανικής οικογένειας». Η αισθητική τους λειτουργεί ως το «μαλακό» πρόσωπο της σκληρής πολιτικής, μετατρέποντας τον πατριωτισμό σε lifestyle. Είναι οι σύγχρονες «φύλακες άγγελοι» ενός έθνους που θέλει να νιώθει ασφαλές μέσα στους τοίχους πίσω από τους οποίους οχυρώνεται την ώρα που η ηγεσία του αναδιαμορφώνει τον παγκόσμιο χάρτη.
Οι σταυροφόροι της ανδρόσφαιρας
Αν οι «παραδοσιακές σύζυγοι» είναι το ένα χέρι, οι «ιεραπόστολοι» της ανδρόσφαιρας είναι το άλλο και μαζί νίβουν το αφήγημα του τραμπισμού. Η ανδρόσφαιρα λειτουργεί ως η πνευματική θωράκιση της νέας εποχής. Οι σταυροφόροι-podcasters, με τα μικρόφωνα υψηλής πιστότητας και το χωρίς λόγο επιθετικό ύφος, έχουν αντικαταστήσει τους παραδοσιακούς αναλυτές. Είναι οι νέοι «Sons of Liberty», οι οποίοι από τα ψηφιακά οχυρά τους κηρύττουν την ηθική της ωμής ισχύος και του αναπόφευκτου και αδιαπραγμάτευτου εθνικισμού.
Για τους κήρυκες της ανδρόσφαιρας, το 1776 δεν ήταν μια άσκηση φιλοσοφίας, αλλά μια πράξη κυριαρχίας. Αναλύουν τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ ως ένα εγχειρίδιο επιβίωσης του δυνατού, συνδέοντας – με έναν πολύ αφηρημένο, αλλά πειστικό καταπώς φαίνεται για πολλούς τρόπο – την αρρενωπότητα με την εθνική ισχύ. Είναι εκείνοι που προετοίμασαν το έδαφος για την αποδοχή της στρατιωτικής παρέλασης στην Ουάσιγκτον πέρυσι τον Ιούνιο, παρουσιάζοντάς την όχι ως επίδειξη αυταρχισμού, αλλά ως την απαραίτητη επιστροφή στο κύρος και το γόητρο. Στο σύμπαν τους, ο Τραμπ είναι το αρχέτυπο ηγέτη. Και δεν χρειάζεται να λογοδοτεί για τίποτα και σε κανέναν.
1776: Μια «προδοσία» 1.320 λέξεων
Για να αντιληφθούμε το μέγεθος της σημερινής επικοινωνιακής στρέβλωσης ή έστω χρήσης κατά το δοκούν του μηνύματος της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, μάλλον πρέπει να επιστρέψουμε στο σημείο μηδέν, εκεί όπου η Ιστορία γράφτηκε με ιδρώτα και υπό τον φόβο της αγχόνης. Τον Ιούλιο του 1776, η ατμόσφαιρα στη Φιλαδέλφεια ισορροπούσε μεταξύ ωμού τρόμου και πολιτικής αυτοχειρίας.
Πενήντα έξι άνδρες συγκεντρώθηκαν στην αίθουσα του Independence Hall για να βάλουν την υπογραφή τους σε ένα έγγραφο 1.320 λέξεων, το οποίο για το Βρετανικό Στέμμα δεν ήταν τίποτα λιγότερο από μια επίσημη ομολογία εσχάτης προδοσίας. Το κείμενο που συνέταξε ο Τόμας Τζέφερσον μετέτρεπε τους υπογράφοντες από ευσεβείς υπηκόους σε επικηρυγμένους εγκληματίες. Οταν οι 56 πατέρες του αμερικανικού έθνους – ανάμεσά τους ο Τζον Ανταμς, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος και ο Τζον Χάνκοκ – έπιαναν την πένα, στην πραγματικότητα υπέγραφαν τη δική τους θανατική καταδίκη. Γνώριζαν καλά πως εάν η επανάσταση αποτύγχανε, η μοίρα τους θα ήταν η αγχόνη. Πολλοί από αυτούς είδαν πράγματι τις περιουσίες τους να δημεύονται και τα σπίτια τους να παραδίδονται στις φλόγες.
Αυτή η αρχέγονη ορμή αποτελεί το καύσιμο που η επιτροπή America 250 μεταβολίζει σήμερα σε ένα εθνικό υπερθέαμα. Στο αφήγημα του 2026, η επανάσταση προβάλλεται ως μια πράξη απροσχημάτιστης επίδειξης. Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ένα κείμενο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά και ως η πρώτη μεγάλη «συμφωνία» (βλ. deal) της Αμερικής: μια βίαιη απόσχιση από το παλιό κατεστημένο προς όφελος μιας νέας σαρωτικής κυριαρχίας.
Ο κήπος με τους ήρωες
Κεντρικό πυλώνα του οράματος για τους εορτασμούς του αμερικανικού Semiquincentennial αποτελεί το National Garden of American Heroes, ένα μνημειώδες πάρκο το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ εμπνεύστηκε, υλοποιεί με κονδύλια που προϋπολογίστηκαν στο περίφημο «Big Beautiful Bill» και παρουσιάζει ως το σύγχρονο πάνθεον της εθνικής ισχύος. Ανάμεσα στις μορφές που θα δεσπόζουν, ως απάντηση στις προσπάθειες «διαγραφής» και «αποσιώπησης» της Ιστορίας, βρίσκονται ο Ουάσιγκτον και ο Λίνκολν, ο στρατηγός Πάτον αλλά και πρεσβευτές της αμερικανικής πολιτιστικής ηγεμονίας, όπως ο Ελβις και ο Σινάτρα.
Υπάρχει βέβαια ακόμα ένα ερωτηματικό αναφορικά με την Πολιτεία που θα φιλοξενήσει αυτό το πάρκο της αμερικανοσύνης. Παρότι η Νότια Ντακότα έχει ήδη εκδηλώσει έντονο ενδιαφέρον να φιλοξενήσει τον κήπο στο έδαφός της προσφέροντας το ιδανικό άγριο φόντο, ανακύπτει ένα ειρωνικό παράδοξο: η Αμερική του 2026 δεν διαθέτει επαρκή αριθμό γλυπτών για να αντεπεξέλθει σε μια τέτοια μαζική παραγωγή μνημείων. Η έλλειψη εξειδικευμένων τεχνιτών δημιουργεί ένα κενό ανάμεσα στη μεγαλοστομία της πολιτικής βούλησης και την υλική πραγματικότητα, οδηγώντας σε φήμες για χρήση 3D printing μεγάλης κλίμακας – μια σύγκρουση της παράδοσης με την τεχνολογία. Αλλά οι αντιφάσεις είναι ψωμοτύρι για την Αμερική του 2026.
Γροιλανδία: Το νέο Manifest Destiny
Ας μη γελιόμαστε. Πολλοί αναλυτές καταγράφουν πως στην πραγματικότητα ο Ντόναλντ Τραμπ αντλεί ιδέες και know-how από το βαθύ αμερικανικό παρελθόν. Δεν είναι μόνο η πολύ πρόσφατη περίπτωση της Βενεζουέλας. Πάρτε για παράδειγμα το ζήτημα της Γροιλανδίας, που επιστρέφει με την ορμή χιονοστιβάδας αναβιώνοντας το δόγμα του Manifest Destiny (Πρόδηλο Πεπρωμένο) – πρόκειται για την ιστορική πεποίθηση του 19ου αιώνα ότι οι ΗΠΑ είχαν το θεϊκό δικαίωμα και το καθήκον να επεκταθούν από ακτή σε ακτή, εκπολιτίζοντας την ήπειρο.
Για τη δεύτερη διακυβέρνηση Τραμπ η απόκτηση της μεγαλύτερης νήσου του πλανήτη δεν είναι μια εκκεντρική κτηματομεσιτική φαντασίωση, αλλά η φυσική συνέχεια αυτού του πεπρωμένου στον 21ο αιώνα.
Η Γροιλανδία αποτελεί το κλειδί για τον ολοκληρωτικό έλεγχο της Αρκτικής, των νέων οδών ναυσιπλοΐας και βέβαια των ορυκτών πόρων που βρίσκονται κάτω από τους πάγους. Η εν λόγω επιδίωξη παραλληλίζεται ευθέως με το «Louisiana Purchase» του 1803 και την αγορά της Αλάσκας το 1867. Οπως τότε η Αμερική πίστευε ότι η μοίρα της ήταν να κυριαρχήσει στη Δύση, έτσι και σήμερα η Ουάσιγκτον θεωρεί πως η μοίρα της είναι να θωρακίσει τον Βορρά.
«Ολοκληρώνουμε τον χάρτη» είναι το κεντρικό σύνθημα, με την Ουάσιγκτον να χρησιμοποιεί την οικονομική της ισχύ για να «πείσει» τη Δανία ότι η Γροιλανδία είναι το επόμενο λογικό βήμα του αμερικανικού σχεδίου. Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει πάντα η νέα δαμόκλειος σπάθη που συμπυκνώνει το ανήκουστο αλλά δημοσιευμένο από τα επίσημα σοσιαλμιντιακά κανάλια του Λευκού Οίκου αρκτικόλεξο FAFO (Fuck Around, Find Out ή, στην πιο light εκδοχή του, Fool Around, Find Out, σε ελεύθερη ελληνική μετάφραση «Παίξε και θα δεις»).
Το πάρτι της ηγεμονίας
Οπως και να έχει, η επέτειος των 250 ετών από την Αμερικανική Ανεξαρτησία λειτουργεί συγκυριακά ως το ιδανικό σκηνικό για να ξεδιπλωθεί η νέα αφήγηση του Ντόναλντ Τραμπ αναφορικά με το χιλιοτραγουδισμένο αμερικανικό όνειρο. Εκτός από το πλέγμα των αμέτρητων δράσεων – σε σχολεία, μουσεία, πολιτιστικούς οργανισμούς κ.ά. –, τη μεγαλοπρεπή στρατιωτική παρέλαση που ο πρόεδρος φιλοδοξεί να παρακολουθήσει στην Ουάσιγκτον κατά την κορύφωση των εορτασμών την 4η Ιουλίου ή τον μνημειακών διαστάσεων κήπο που αναφέραμε προηγουμένως, το σχέδιο της επιτροπής America 250 περιλαμβάνει και τη διοργάνωση του Great American State Fair.
Μιας επικής δηλαδή έκθεσης που θέλει να λειτουργήσει ως μια σύγχρονη εκδοχή των μεγάλων παγκόσμιων εκθέσεων του 19ου αιώνα. Με επίκεντρο την Πολιτεία της Αϊόβα, αλλά με σκέλη που θα περιοδεύουν σε ολόκληρη την επικράτεια, η έκθεση καλεί καθεμία από τις Πολιτείες να επιδείξει την τεχνολογική και βιομηχανική πρωτοκαθεδρία και υπεροχή της.
Είναι η στιγμή που ο οικονομικός εθνικισμός συναντά το λαϊκό υπερθέαμα: εκεί όπου τα ολογράμματα των Ιδρυτών Πατέρων, ραφιναρισμένα από την Τεχνητή Νοημοσύνη, θα συνομιλούν με το κοινό για το μέλλον του «Made in USA», επιβεβαιώνοντας ότι η Αμερική δεν γιορτάζει απλώς το παρελθόν της αλλά την απόλυτη αναγέννησή της.
Το μήνυμα που θέλει να εκπέμψει ο 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ είναι σαφές, ξεκάθαρο, κρυστάλλινο: η Αμερική των 250 ετών εργαλειοποιεί το παρελθόν της για να προδιαγράψει το μέλλον – όχι μόνο το δικό της, αλλά ολόκληρης της υφηλίου. Η σύλληψη του Μαδούρο, ο πολλαπλασιασμός των tradwives, οι κραυγές της ανδρόσφαιρας, οι φαραωνικών διαστάσεων εκθέσεις και τα πομπώδη projects είναι οι ψηφίδες που σχηματίζουν το μωσαϊκό της νέας εκδοχής του αμερικανικού ονείρου. Ισως οι 56 άνδρες του 1776 να μη φαντάζονταν ποτέ αυτή την εξέλιξη. Ομως σε έναν κόσμο άγριου ρεαλισμού, η επέτειος δεν είναι στιγμή περισυλλογής, αλλά δήλωση κυριαρχίας από ένα παγκόσμιο brand. Το πάρτι μόλις που έχει αρχίσει.
