Το τραγικό συμβάν στη Χίο, με τους 15 νεκρούς μετανάστες (οι περισσότεροι εκ των οποίων έφεραν σοβαρές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις που δεν φαίνεται να εξηγούνται από απλή πρόσκρουση στο σκάφος του Λιμενικού) περιβάλλεται από πολλά θολά σημεία.

Με βάση και σχισμές στον πολυεστέρα στα ύφαλα του σκάφους του Λιμενικού, εξετάζεται το ενδεχόμενο αυτό να «πάτησε» πάνω στο ταχύπλοο που μετέφερε συνολικά 39 επιβάτες, με δραματικές συνέπειες. Οι λιμενικοί, ωστόσο, το αρνούνται κατηγορηματικά, υποστηρίζοντας ότι όλες οι ενέργειές τους ήταν απολύτως νόμιμες. Την ίδια στιγμή, η έρευνα που ακολούθησε τη σύλληψη του μαροκινού διακινητή καθώς και η ανάλυση τριών παρόμοιων περιστατικών στην περιοχή φαίνεται να οδηγούν στην εξάρθρωση μεγάλου δουλεμπορικού κυκλώματος.

Σοβαρά ερωτήματα εγείρονται και για τη λειτουργία των καμερών στα σκάφη της Ακτοφυλακής. Δεν υπάρχει ρητή νομική υποχρέωση ενεργοποίησής τους ενώ, σύμφωνα με ορισμένους ισχυρισμούς, η μη λειτουργία τους αποτελεί πάγια πρακτική ώστε να μην καταγράφονται κάποιες ιδιόμορφες τακτικές εκδίωξης ή ακινητοποίησης σκαφών διακινητών. Πρακτικές που, κατά τις ίδιες πηγές, συνδέονται συχνά με τη συνολική πολιτική αποτροπής.

Ατομα που γνωρίζουν το σχετικό παρασκήνιο σημειώνουν – πιθανόν καθ’ υπερβολήν – ότι αν οι κάμερες λειτουργούσαν πλήρως, η Ελλάδα θα είχε σήμερα 20 εκατομμύρια κατοίκους. Υπονοούν δηλαδή ότι η πλήρης καταγραφή των ενεργειών θα οδηγούσε σε αυστηρή τήρηση των απολύτως τυπικών διαδικασιών και δεν θα επέτρεπε άτυπες τακτικές των αρχών ασφαλείας σε ξηρά και θάλασσα για την αποτροπή μαζικής εισόδου των μεταναστών.

Τις επισημάνσεις αυτές διατυπώνουν, μιλώντας στο «Β», κρατικοί λειτουργοί και νομικοί με γνώση όχι μόνο της πρόσφατης έρευνας για το τραγικό συμβάν στη θαλάσσια περιοχή της Χίου, πριν από έξι ημέρες, αλλά και του άγνωστου καθημερινού «πολέμου του Αιγαίου». Ανώτατα στελέχη του Λιμενικού επιμένουν ότι «η χώρα εφαρμόζει απαρέγκλιτα τις προβλεπόμενες διαδικασίες».

Τα «θολά σημεία»

Παρά ταύτα, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι στα δεκάδες επεισόδια που σημειώνονται στις παραμεθόριες περιοχές, στο πλαίσιο αποτροπής νέων κυμάτων αφίξεων αλλοδαπών, παραμένουν «θολά σημεία» και αφανείς ενέργειες. Κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 80-100 περιστατικά επικίνδυνων καταδιώξεων δουλεμπόρων. Οσο για τις συλλήψεις, το 2025 και στις αρχές του 2026 ανέρχονται σε 761, δηλαδή περισσότεροι από δύο την ημέρα. Υπολογίζεται ακόμη ότι περίπου 2.500 διακινητές βρίσκονται ήδη στις ελληνικές φυλακές.

Σχεδόν καθημερινά στο Αιγαίο, και όχι μόνο, εκτυλίσσεται μάχη εκ του συστάδην, με τους λιμενικούς να προσεγγίζουν δουλεμπορικά πλοία, τους διακινητές να προχωρούν σε επικίνδυνες ενέργειες και σε πολλές προσπάθειες εμβολισμού ενώ πολλές φορές πυροβολούν κατά των λιμενικών. Στόχος τους είναι να αποφύγουν τη σύλληψη (με κίνδυνο ακόμη και ισόβιας κάθειρξης) και ταυτόχρονα να αποβιβάσουν το «ανθρώπινο εμπόρευμα» στη χώρα, ρίχνοντας μερικές φορές τους μετανάστες στη θάλασσα. Τα κυκλώματα αποκομίζουν 3.000-5.000 ευρώ το «κεφάλι», με έσοδα που μπορεί να φθάνουν τις 200.000-300.000 ευρώ ανά δρομολόγιο. Το τίμημα είναι βαρύ σε ανθρώπινες ζωές.

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Λιμενικού, το βράδυ της 3ης Φεβρουαρίου 2026, ανοιχτά της Χίου, ταχύπλοο φουσκωτό με σκληρή «γάστρα» και μηχανή 300 ίππων μετέφερε 39 μετανάστες, κινούμενο χωρίς φωτισμό και χωρίς να ανταποκρίνεται στα σήματα των Αρχών. Το σκάφος, αντί να σταματήσει, φέρεται να άλλαξε πορεία και να προσέκρουσε στη δεξιά πλευρά περιπολικού, με αποτέλεσμα την ανατροπή του. Η αρχική έρευνα έδειξε ότι κάθε επιβάτης είχε καταβάλει περίπου 4.000 ευρώ στους διακινητές. Το ίδιο κύκλωμα είχε αποβιβάσει δεκάδες αλλοδαπούς στην ίδια παραλία της Χίου άλλες τρεις φορές, με παρόμοια ταχύπλοα – ορισμένα από τα οποία είχαν βγει με ταχύτητα στη στεριά. Αναφέρεται επίσης ότι από τη σύγκρουση καταστράφηκε το εμπρόσθιο τμήμα του φουσκωτού.

Ωστόσο, τα ευρήματα των ιατροδικαστών γεννούν νέα ερωτήματα. Τουλάχιστον 12-13 από τους 15 νεκρούς (οι υπόλοιποι δύο πνίγηκαν) έφεραν βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις που δεν συνάδουν με απλή πρόσκρουση στο μπροστινό τμήμα του ταχύπλοου, το οποίο δεν παρουσίαζε εκτεταμένες ζημιές. Μάρτυρες κατέθεσαν ότι δεν αντιλήφθηκαν σύγκρουση, καθώς είχαν σκυμμένα τα κεφάλια για λόγους ασφαλείας. Τα ερωτήματα ενισχύονται από τη θραύση ορθογώνιου σχήματος, διαστάσεων 10×20 εκατοστών, που εντοπίστηκε στα ύφαλα του σκάφους του Λιμενικού, το οποίο είχε μεταφερθεί σε ναυπηγείο του νησιού.

Κρίσιμο παραμένει και το ζήτημα της λειτουργίας της κάμερας του περιπολικού και της καταγραφής δεδομένων. Στελέχη του Λιμενικού επισημαίνουν ότι το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν επιβάλλει ρητά την ενεργοποίηση καμερών κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων και καταδιώξεων, ούτε στον ιδρυτικό νόμο του Σώματος ούτε σε ειδική νομοθεσία. Προσθέτουν δε ότι, στην προκειμένη περίπτωση, απουσιάζει και η απαιτούμενη «μελέτη εκτίμησης αντικτύπου» για την προστασία προσωπικών δεδομένων. Κατά τις ίδιες πηγές, το δουλεμπορικό σκάφος εντοπίστηκε αρχικά από χερσαία συστήματα εποπτείας των Ενόπλων Δυνάμεων και στη συνέχεια με θερμικά κιάλια.

Παρόμοια μη λειτουργία καταγραφικού από κάμερα είχε διαπιστωθεί και στο σκάφος διάσωσης που είχε προσεγγίσει το δουλεμπορικό πλοίο «Αντριάννα» στην τραγωδία της Πύλου, τον Ιούνιο του 2023, με τους 84 νεκρούς και τους περίπου 500 αγνοούμενους. Τότε, όμως, στα συγκεκριμένα σκάφη, ήταν υποχρεωτική η λειτουργία του συστήματος καταγραφής, ενώ είχε αναδειχθεί (από σχετική ηλεκτρονική αλληλογραφία) προβληματική συντήρηση με ευθύνη ιταλικής εταιρείας. Επιπλέον, δεν υπήρχαν καταγραφές επικοινωνιών των λιμενικών και έχει ήδη σχηματιστεί σχετική δικογραφία σε βάρος λιμενικών για τη διαχείριση του συμβάντος.

Οι καταγγελίες

Σημειώνεται ότι οργανώσεις προστασίας προσφύγων έχουν καταγγείλει επικίνδυνες ενέργειες σκαφών του Λιμενικού κατά την προσπάθεια επαναπροώθησης δουλεμπορικών πλοίων με τη δημιουργία επικίνδυνων κυματισμών ή παλιότερα με πρόταξη όπλων, πυροβολισμούς στον αέρα αλλά και εκφοβιστικές βολές στη θάλασσα.

O δικηγόρος Αθηνών Νίκος Αλετράς, ο οποίος έχει χειριστεί τέτοιου είδους υποθέσεις σημειώνει ότι μερικές φορές στο δικαστήριο ανακύπτουν νέες παράμετροι για τα συμβάντα από εκείνες που παρουσιάζονται αρχικά από το Λιμενικό. Υπενθυμίζεται ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε το 2022 την Ελλάδα για το ναυάγιο στο Φαρμακονήσι, στις 20 Ιανουαρίου 2014, όπου έχασαν τη ζωή τους 11 άνθρωποι, εκ των οποίων οι οκτώ ανήλικοι.

Οι 16 προσφεύγοντες (13 Αφγανοί, δύο Σύροι και ένας Παλαιστίνιος) ανέφεραν στις μαρτυρίες τους ότι η βάρκα τους βυθίστηκε ενώ ρυμουλκούνταν από σκάφος του ελληνικού Λιμενικού σε επιχείρηση επαναπροώθησης προς την Τουρκία, ότι αλλοιώθηκαν οι αναφορές τους και ότι δεν πραγματοποιήθηκε ενδελεχής διερεύνηση του συμβάντος.