Aν πριν από μία δεκαετία λεγόταν ότι δύο μάρτυρες θα κατήγγελλαν, χωρίς στοιχεία, όπως απεδείχθη, δέκα πολιτικούς, πρώην πρωθυπουργούς και σημαίνοντα κυβερνητικά και πολιτικά στελέχη ως δωρολήπτες, ελάχιστοι θα ήταν εκείνοι που θα έδιναν πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο.
Η πεποίθηση πως η μεταπολιτευτική δημοκρατία είχε θεμελιωθεί και δεν ήταν εύκολο να εμφανιστούν φαινόμενα προηγούμενων, αλήστου μνήμης, εποχών ήταν παγιωμένη στη συνείδηση της συντριπτικής πλειονότητας του πολιτικού κόσμου και της κοινωνίας.
Εν τούτοις, αυτό που θεωρούνταν απίθανο να συμβεί, συνέβη, και μάλιστα επικροτήθηκε από πολλούς, ως μια προσπάθεια αποκοπής από καθετί διεφθαρμένο και παλιό που άξιζε τη σκληρότερη τιμωρία.
Ο,τι ακολούθησε, και σήμερα πλέον είναι γνωστό σε όλους, καθιστά εκείνη την πεποίθηση για τη σταθερότητα και τα θεμέλια των δημοκρατικών θεσμών ακόμα πιο σαφή.
Καθιστά όμως και κάτι άλλο εξαιρετικά ευδιάκριτο. Οτι οι δημοκρατικοί θεσμοί, το πολίτευμά μας, οι κατακτήσεις των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων ούτε αυτονόητα είναι, ούτε με διάρκεια στον χρόνο, χωρίς συντήρηση και χωρίς συνεχή πολιτική και κοινωνική φροντίδα.
Με αφορμή τη δίκη που διεξάγεται στο Μονομελές Πρωτοδικείο με κατηγορούμενους τους δύο μάρτυρες, που κατήγγειλαν τους πολιτικούς, χωρίς στοιχεία, και για χρόνια απολάμβαναν την ασυλία των προστατευόμενων μαρτύρων, η ιστορία με το τι έγινε στη Novartis είναι εξαιρετικά διδακτική.
Κρίσιμοι θεσμοί της δημοκρατίας σε αυτή τη δυσώδη ιστορία δοκιμάστηκαν σκληρά, με τη Δικαιοσύνη να φέρει τεράστιο βάρος και ευθύνη για όσα έγιναν. Αν τελικά η θεσμική θωράκιση της δημοκρατίας άντεξε, και δεν κατρακύλησε η χώρα σε εποχές καταδοτών και εξόντωσης με αθέμιτα μέσα πολιτικών αντιπάλων, οφείλεται στην αντίδραση ορισμένων παραγόντων και μέσων ενημέρωσης. Οχι όλων.
Στη δίκη αυτή, που εκ των πραγμάτων δεν τυγχάνει δημοσιότητας, έχουν περάσει χρόνια και το θέμα δεν είναι πια στην επικαιρότητα, ο ένας από τους δύο καταδικασθέντες σε πρώτο βαθμό ως ψευδομάρτυρες έφθασε να πει ότι όσα κατήγγειλε ήταν αφηγηματικού χαρακτήρα διηγήσεις, όσα είχε ακούσει από τον τότε ισχυρό άνδρα της Novartis Κωνσταντίνο Φρουζή, πάντως δεν έγινε και τίποτα.
Οι μάρτυρες αυτοί, ειρήσθω εν παρόδω, όπως αποκάλυψε η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος με πόρισμα που συνέταξε και απέστειλε στον εισαγγελέα, πήραν 17 και 10 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα ως αμοιβή για όσα κατέθεσαν για παράνομες πρακτικές της Novartis στην Αμερική, κάτι που απαγορεύεται, όταν κάποιος μπαίνει σε καθεστώς προστασίας μαρτύρων, που σημαίνει ανωνυμία και ασυλία από κάθε δίωξη. Αλλά όλα αυτά δεν είναι του παρόντος.
Ας γυρίσουμε πάλι στα της δημοκρατίας. Η ιστορία της Novartis κατέδειξε με τον πλέον εμφαντικό τρόπο πως η δημοκρατία είναι ένα ευαίσθητο πολίτευμα στο οποίο υπό προϋποθέσεις μπορεί να εμφανιστούν, αν δεν υπάρχουν πάντα αντιστάσεις και οι αναγκαίες επιφυλακές, φαινόμενα κατάρρευσης και διολίσθησης στις πιο ακραίες και αντιδημοκρατικές πρακτικές.
Ολα αυτά είναι εξαιρετικά χρήσιμα στις μέρες μας, όπου και πάλι ακούγονται απόψεις για διεφθαρμένους πολιτικούς και άλλα παρόμοια. Οχι ότι δεν υπάρχουν, αν υπάρξουν όμως στοιχεία, πολιτικοί με διαφθορά.
Αλλά οι γενικεύσεις και οι προσεγγίσεις λαϊκισμού και συνωμοσιολογίας πάντα υποκρύπτουν αντιδημοκρατικές λογικές, επικίνδυνες για τη δημοκρατία. Ας γίνει τουλάχιστον το πάθημα της Novartis μάθημα για όλους.
