Νέες Εποχές

Οι βασικές έννοιες της μεταπολίτευσης ήταν «εξάρτηση», «(υπο)ανάπτυξη» και «εκσυγχρονισμός» (modernization), με τη θεωρία της «εξάρτησης» να κυριαρχεί στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές του 1980 και αυτή του εκσυγχρονισμού από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και μετά. Οι νεο-μαρξιστές κοινωνιολόγοι, που υιοθέτησαν τη θεωρία της εξάρτησης, εστίασαν στον ρόλο του […]

Είναι στη φύση του ανθρώπου να σκέφτεται λογικά και να λειτουργεί παράλογα. Ανατόλ Φρανς Είναι αλήθεια πως μια σειρά από φωτεινά μυαλά έχουν σφραγίσει τη σκέψη και τη φιλοσοφία όλων των ιστορικών περιόδων. Ο Λούθηρος και ο Καλβίνος εμπνεύστηκαν τη Μεταρρύθμιση, ο Λοκ, ο Λάιμπνιτς, ο Βολταίρος και ο Ρουσό τον Διαφωτισμό. Η σύγχρονη σκέψη […]

Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα φαινόμενα πολιτισμικής κινητικότητας είναι οι περίοδοι των ιστορικών μεταβάσεων, ιδίως όταν αυτές συνοδεύονται από μείζονες πολιτειακές μεταβολές, μετά την πτώση δικτατορικών καθεστώτων (π.χ. Ελλάδα, Ισπανία). Η περίοδος 1974-1981 είναι μια κατεξοχήν τέτοια εποχή. Ηδη από τη σχετική βιβλιογραφία, γνωρίζουμε ότι ιδίως τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης χαρακτηρίζονται από μια τριπλή […]

Στη Μεταπολίτευση αφθονούν, όπως είναι φυσικό, τα πολιτικά μυθιστορήματα, που συχνά εμπλέκουν στον καμβά τους και τη νεολαία. Η νεολαία ως «ανθός του τόπου», η νεολαία ως πρόβλημα, η νεολαία και η μετεπαναστατική της θλίψη: κάθε γενιά έχει τη δική της απάντηση σε αυτό το κομβικό ζήτημα της Μεταπολίτευσης που λέγεται «νέα γενιά». Οι παλαιότεροι […]

Εχει επισημανθεί πολλάκις ότι ένα χαρακτηριστικό της Μεταπολίτευσης είναι η ανάδειξη του πανεπιστημίου σε βασικό παράγοντα της πολιτισμικής ζωής με έναν τρόπο πολύ διαφορετικό από το παρελθόν. Σημαντικό κομμάτι αυτής της διαδικασίας είναι εκείνοι οι πανεπιστημιακοί καθηγητές οι οποίοι δραστηριοποιούνται ενεργά στη δημόσια σφαίρα αρθρογραφώντας τακτικά σε μεγάλες εφημερίδες και συμμετέχοντας σε κάθε είδους δημόσιες […]

Επί διακυβέρνησης ΝΔ αναδεικνύεται το δόγμα «νόμος και τάξη» ως κεντρικός άξονας διαμόρφωσης πολιτικής. Είναι άραγε η εφαρμογή αυτού του δόγματος ένας παράγοντας που μπορεί να μετασχηματίσει θετικά την κοινωνία μας; Στο ερώτημα αυτό μπορούμε να απαντήσουμε από τη σκοπιά της ψυχολογίας με βάση τις αντίθετες προσεγγίσεις της συμπεριφοριστικής και της ανθρωπιστικής ψυχολογίας, αλλά και […]

Ηδιαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης έφθασε πλέον στο τέλος της. Πρόκειται για μία ακόμη συνταγματική αναθεώρηση που ξεκίνησε με υψηλές προσδοκίες και μεγαλεπήβολες διακηρύξεις (κυρίως από πλευράς της προηγούμενης κυβερνητικής πλειοψηφίας), για να προσγειωθεί όμως και αυτή στο σκληρό έδαφος της πολιτικής πραγματικότητας. Η αναθεώρηση θα περιοριστεί τελικά σε κάποιες παρεμβάσεις χαμηλής εντάσεως. Μερικές από αυτές […]

Χονγκ Κονγκ, Ιράν, Ιράκ, Χιλή κ.λπ. Διαφορετικά καθεστώτα, ιδεολογικά πλέγματα, θεσμικές τάξεις κλονίζονται δίχως να είναι ορατή κάποια αξιόπιστη πολιτική εναλλακτική. Οι λαϊκές εξεγέρσεις, άλλοτε μειοψηφικές και άλλοτε πολυάνθρωπες και μαζικές, φέρνουν πάντα μαζί τους το αίνιγμα της τελικής κατάληξής τους. Οταν μάλιστα αποτελούν σεισμικές δονήσεις στο εσωτερικό περίκλειστων πολιτικών συστημάτων, το μυστήριό τους μεγαλώνει. […]

Τον παλιό καλό καιρό, όταν έγραφα στο περιοδικό «RAM» (την εποχή που η πληροφορική ήταν ακόμα περιπέτεια – και όχι business), είχα απορήσει με τις επιδόσεις του ανταγωνισμού. Οχι βέβαια των άλλων περιοδικών πληροφορικής (εκεί πηγαίναμε καλά), αλλά με τα άλλα έντυπα. Μου είχε κάνει εντύπωση ότι στις πρώτες θέσεις της κυκλοφορίας βρίσκονταν έντυπα… αστρολογίας. Αργότερα, […]

Κάθε φορά που εξαγγέλλεται «κάποια μεταρρύθμιση» στην εκπαίδευση ή έρχεται στη δημοσιότητα το κυβερνητικό πρόγραμμα ενός κόμματος για την παιδεία, επανέρχεται και η συζήτηση για τα προβλήματα του ελληνικού σχολείου και του πανεπιστημίου. Προβλήματα διαχρονικά, τα οποία φαίνονται αξεπέραστα, παρά τις πολλές «μεταρρυθμίσεις» και «αντιμεταρρυθμίσεις», ειδικά των τελευταίων δεκαετιών. Αυτό καταδεικνύει την έλλειψη πολιτικής βούλησης, […]

Μπορούμε ίσως να συμφωνήσουμε ότι κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης – και όχι μόνο κατά τα τελευταία χρόνια – υπήρχαν συχνά βίαιες συγκρούσεις, παράνομες ενέργειες και σχεδόν πλήρης ασυδοσία σε ορισμένα πανεπιστήμια της χώρας μας. Μένει να δούμε αν ο νέος νόμος που δημιουργήθηκε μπορεί να εγγυάται τις συνθήκες ελεύθερης μάθησης, έρευνας και διακίνησης των ιδεών στο […]

Δεν γίνεται να μην είσαι με κανέναν όταν παρακολουθείς έναν αγώνα. Ακόμη κι αν παίζουν δύο ομάδες με τις οποίες δεν έχεις την παραμικρή σχέση, κάποια στιγμή – έστω και κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού – ένα «θέλω» θα αρχίσει να φυτρώνει εκεί που πίστευες πως δεν υπάρχει κανένας σπόρος. Εκείνο το «θέλω να δω ένα καλό […]

Σε πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαικής Ενωσης ( ΕΕ), το σενάριο θερμής συγκρουσης μεταξυ Ελλάδας και Τουρκίας θεωρείται ως αρκούντως πιθανό. Ενώ εδώ όλο και πιο συχνά ακούγεται η διατύπωση, σχεδόν αφορισμός, ότι αν ο μη γένοιτο βρεθούμε σε πόλεμο  θα είμαστε μόνοι μας. Εντελώς μόνοι μας, όπως διατείνεται και ο πρώην υπουργός Αμυνας Ευ. Αποστολάκης. […]

Οταν σε μια έκδοση διαπιστώνεται η λεπταίσθητη συνάντηση ενός βλέμματος με τη Φύση, αλλά και με κάποια από τα εκλεκτά δημιουργήματά μας, τότε αυτό το προκύπτον έργο αξίζει ευρύτερα να κοινοποιηθεί. Ο Γιάννης Σ. Πιέρης, ο πρόεδρος της Αναγνωστικής Εταιρείας Κέρκυρας (1836), συνθέτει ένα εκδοτικό έργο που μας χορηγεί την πόλη του και το νησί […]

ΗΤουρκία είναι μία περιφερειακή ηγεμονική δύναμη με αναθεωρητικές βλέψεις. Ο πρόεδρος Ερντογάν εργάζεται στην κατεύθυνση ανάπτυξης ερεισμάτων και επιρροής σε σημεία πολύ πέραν των υφιστάμενων τουρκικών συνόρων, σε ένα σχήμα που προσιδιάζει περίπου στα όρια της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η Τουρκία διατηρεί στρατιωτικές βάσεις σε Σομαλία, Κατάρ, παρουσία σε Αζερμπαϊτζάν, είναι εγκαθιδρυμένη σε Ιράκ και τα […]

Χτικιάζοντας στα Εξάρχεια Μας έχουν χτικιάσει οι νοτιάδες: υγρασία, βροχές, καταιγίδες, σκόνη από την Αφρική με τον Γαρμπή – που αν γυρίσει Σιρόκος, πνίγεται η Βενετία. Στη Δυτική Ελλάδα είναι κάπως τυχερότεροι, καταφθάνουν εκεί αδιαλείπτως και τα βροχοφόρα δυτικοευρωπαϊκά χαμηλά. Αλλά δεν μπορούν να περάσουν την ορεινή ραχοκοκαλιά της χώρας, σβήνουν πάνω στην Πίνδο, στα Αγραφα, […]

Αγαπητέ κύριε Στίγκλιτζ, Ενιωσα δυσάρεστη έκπληξη για τις δηλώσεις σας ότι συμμετείχατε μαζί με άλλους ακαδημαϊκούς από τις ΗΠΑ στην εκπόνηση του σχεδίου εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ το 2015. Ακόμα περισσότερο που και σήμερα θεωρείτε ότι ήταν «προσεκτικά μελετημένο» και δείχνετε μάλλον απογοητευμένος που τελικά δεν εφαρμόστηκε. Επειδή η συντριπτική πλειοψηφία των ελλήνων […]

Τις προάλλες μού ζητήθηκε να (συν)υπογράψω κείμενο, σχετιζόμενο με την ποινική εμπλοκή του άλλοτε «τσάρου» της εθνικής μας οικονομίας, διατελέσαντος και υπουργού Αμυνας Γιάννου Παπαντωνίου. Εκεί, μεταξύ άλλων, αναφερόταν πως η εναντίον του ποινική δίωξη βασίστηκε – αποκλειστικά – «σε εικασίες». Και πως «η διετής ανάκριση περατώθηκε χωρίς να προκύψει απολύτως κανένα στοιχείο για την τεκμηρίωσή τους». […]

Οταν ήμουν μικρός ευχόμουν να εφευρεθεί κάποτε μια μηχανή που να της λες τον τίτλο μιας ταινίας και να την παίζει αμέσως στην τηλεόραση. Η ευχή μου έχει γίνει πλέον πραγματικότητα και ο κύριος φορέας της λέγεται Netflix. Το Netflix άλλαξε ολοσχερώς τον τρόπο που βλέπουμε τηλεόραση αλλά και σινεμά. Με ένα αμελητέο κόστος μπορεί […]

Ας φανταστούμε ένα σενάριο. Θέλετε, σκοτεινό, δυστοπικό, μη ρεαλιστικό, πείτε το οτιδήποτε. Κάποια μέρα αρχίζουν να τυφλώνονται όλοι οι γύρω σου. Το σενάριο έχει γίνει βέβαια εξαιρετικό βιβλίο από τον Ζοζέ Σαραμάγκου. Στην παραβολή του Σαραμάγκου, ο μοναδικός που διατηρεί την όρασή του αναλαμβάνει να βοηθήσει και να οδηγήσει τους υπόλοιπους. Στο δικό μας σενάριο […]