Την Μεγάλη Τετάρτη (08/04) ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπένιαμιν Νετανιάχου διαβεβαίωνε ότι «τα χτυπήματα κατά της Χεζμπολάχ θα συνεχιστούν», δηλώνοντας περήφανος για το μπαράζ αεροπορικών επιθέσεων στον Λίβανο. Την επόμενη μέρα, ο ίδιος άνθρωπος δήλωσε «ότι έδωσε εντολή στο Ισραήλ να ξεκινήσει ειρηνευτικές συνομιλίες με τον Λίβανο, οι οποίες θα περιλαμβάνουν και τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ». Το προφανές ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: τι ήταν αυτό που μέσα σε 24 ώρες οδήγησε σε μια τόσο ριζική αλλαγή;

Επαφές

Η απάντηση βρίσκεται στην επικείμενη συνάντηση του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και του αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς σε πακιστανικό έδαφος. Δεδομένης της κρισιμότητας των διαπραγματευτικών συνομιλιών, μια δεύτερη εστία έντασης στον Λίβανο κινδύνευε να τορπιλίσει την εύθραυστη εκεχειρία. Η προειδοποίηση του προέδρου της Ισλαμικής Δημοκρατία ότι η Τεχεράνη «δεν θα εγκαταλείψει τον λαό του Λιβάνου» λειτούργησε ως ένδειξη πιθανού εκτροχιασμού των ειρηνευτικών προσπαθειών. Σε αυτή ήλθε να προστεθεί η διεθνής κατακραυγή για το φονικό μπαράζ αεροπορικών επιθέσεων που εξαπέλυσε το Τελ Αβίβ τη Μεγάλη Τετάρτη (08/04) στο νότιο τμήμα της χώρας, κι η οποία στοίχισε τη ζωή 303 ανθρώπων και τον τραυματισμό 1.150, σε μια στρατιωτική επιχείρηση.

Καθοριστικό αποδείχτηκε όπως όλα δείχνουν το τηλεφώνημα του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στον Νετανιάχου, λίγες ώρες μετά την αεροπορική επιδρομή που ο βρετανικός Guardian αποκαλεί «τα φονικότερα δέκα λεπτά εδώ και δεκαετίες». «Μίλησα με τον Μπίμπι και πρόκειται να το χαλαρώσει» είπε ο Τραμπ μιλώντας στο αμερικανικό δίκτυο NBC. Παράλληλα, ρεπορτάζ της ισραηλινής εφημερίδας Jerusalem Post, επικαλούμενο πηγές κοντά στο κυβερνητικό περιβάλλον, αναφέρει ότι οι ΗΠΑ εγγυήθηκαν στον ισραηλινό πρωθυπουργό ότι θα ασκήσουν κάθε πειθώ ώστε ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ να γίνει πράξη.

«Το Ισραήλ προσπαθεί να διευκολύνει τις ΗΠΑ, δίχως όμως να εγκαταλείπει τους στρατιωτικούς του στόχους στον Λίβανο σημειώνει ο Νάταν Σαξ, συνεργάτης της δεξαμενής σκέψης Middle East Institute, μιλώντας στους New York Times. Οι δηλώσεις του Νετανιάχου, ο οποίος δήλωσε την «πλήρη στήριξή» του στον Τραμπ, τονίζοντας παράλληλα ότι «το Ισραήλ θα πετύχει τους στόχους είτε με συμφωνία είτε με πόλεμο» καταδεικνύουν αυτή την ανάγκη εξισορρόπησης. Ο Σαξ ωστόσο αναδεικνύει και τη διάσταση της δημοφιλίας του αμερικανού προέδρου εντός του Ισραήλ ως επιπλέον παράγοντα. «Όσο μικρό κόστος πλήρωνε για το γεγονός ότι αγνοούσε έναν αντιδημοφιλή πρόεδρο όπως ο Μπάιντεν τόσο υπόλογος είναι απέναντι στην κοινή γνώμη και ειδικά τους συντηρητικούς ψηφοφόρους για την σχέση του με τον Τραμπ». Πλήθος δημοσκοπήσεων επιβεβαιώνουν την εκτίμηση, με 7 στους 10 ισραηλινούς να εκφράζουν σταθερά καλή άποψη για την προεδρία Τραμπ. Η εικόνα σε πρόσφατη δημοσκόπηση για λογαριασμό της δεξαμενής σκέψης Jewish People Policy Institute είναι συντριπτικά υπέρ του Τραμπ για όσους τοποθετούνται στα δεξιά του πολιτικού φάσματος (92% θετικές γνώμες), ενώ και το ένα τρίτο της Αριστεράς (34%) έχει καλή άποψη για τον 79χρονο ένοικο του Λευκού Οίκου.

Αγκάθια

Η ανταπόκριση της Βηρυτού στο κάλεσμα του ισραηλινού πρωθυπουργού υπήρξε άμεση. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του πρακτορείου Associated Press, Ισραήλ και Λίβανος θα αρχίσουν απευθείας συνομιλίες την ερχόμενη εβδομάδα, πιθανότατα στην Ουάσινγκτον, με τις ΗΠΑ να διαδραματίζουν ρόλο διαμεσολαβητή και εγγυητή. Παράλληλα, δημοσιογράφος του ενημερωτικού ιστοτόπου Axios, με ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ, ανέφερε ότι η πρώτη αυτή συνάντηση μεταξύ Ισραηλινών και Λιβανέζων θα γίνει στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ενώ άλλες πηγές αναφέρουν ότι θα φιλοξενηθεί σε πολυτελές ξενοδοχείο.

Σε κάθε περίπτωση, τα «αγκάθια» εξακολουθούν να παραμένουν. Όπως ξεκαθάρισε στις δηλώσεις του ο Νετανιάχου οι διαπραγματεύσεις θα επικεντρωθούν στον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Είναι άγνωστο πόσο εφικτός είναι αυτός ο στόχος, τον οποίο το Ισραήλ μοιράζεται με τον φιλοδυτικό λιβανέζο πρωθυπουργό Ναουάφ Σαλάμ, ο οποίος τον περασμένο Μάρτιο ανακοίνωσε την πλήρη κι άμεση απαγόρευση των στρατιωτικών δραστηριοτήτων της Χεζμπολάχ. Η σιιτική οργάνωση παραμένει ισχυρός στρατιωτικός δρώντας, παρά τα στρατιωτικά πλήγματα του Ισραήλ και την οικονομική αιμορραγία του βασικού χρηματοδότη της, Ιράν. Επιπλέον, μια ειρήνευση στον Λίβανο είναι άμεσα εξαρτώμενη από την έκβαση των διαπραγματεύσεων στο Πακιστάν, με την οποιαδήποτε υποτροπή στο ένα πεδίο να ακυρώνει de facto κάθε θετική εξέλιξη στο άλλο.

Τραύματα

Υπάρχει κι ένας ακόμη παράγοντας, που αφορά τις βαθιές επιπτώσεις που άφησε πίσω του το τραύμα της πολύνεκρης τρομοκρατικής επίθεσης της ισλαμιστικής παλαιστινιακής οργάνωσης Χαμάς, την 7η Οκτωβρίου του 2023, γεγονός που σηματοδότησε την έναρξη μιας πρωτοφανούς κλιμάκωσης που άλλαξε τις γεωπολιτικές ισορροπίες σε όλη τη Μέση Ανατολή. Όπως επισημαίνει ρεπορτάζ του Reuters που επικαλείται αξιωματούχους και αναλυτές, μετά την 7η Οκτωβρίου το Ισραήλ βρίσκεται σε «ημιμόνιμη κατάσταση πολέμου».

«Η δημιουργία ‘νεκρών ζωνών’’ σε Γάζα, Συρία και τώρα στον Λίβανο αντανακλά μια στρατηγική μετατόπιση μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023» επισημαίνεται και υπογραμμίζεται πως η αρχική αντίληψη για εξουδετέρΑωση των οργανώσεων που μάχονται το Ισραήλ έχει εξελιχθεί σε μια λογική αποδυνάμωσης και διασποράς δυνάμεων του εχθρού. Πρόκειται για σκεπτικό που αφήνει τις γειτονικές χώρες σε μόνιμη έκθεση απέναντι στις προτεραιότητες του Τελ Αβίβ. Η επιστολή στις αρχές Απριλίου δεκαοκτώ βουλευτών προς τον Νετανιάχου για «πλήρη κατοχή της περιοχής έως τον ποταμό Λιτάνι», 30 χιλιόμετρα μακριά από τα ισραηλινά σύνορα, που υποστηρίχθηκε θερμά από τον σκληροπυρηνικό εθνικιστή υπουργό Οικονομίας Μπεζαζέλ Σμότριτς επικυρώνει τους φόβους.