Μπορεί το βούρτσισμα των δοντιών να σώσει από τον καρκίνο του μαστού;

Ενα βακτήριο που εμπλέκεται στην ουλίτιδα φαίνεται ότι πυροδοτεί σιωπηλά τον καρκίνο του μαστού – ιδιαιτέρως στα άτομα που έχουν ήδη αυξημένο γενετικό κίνδυνο για τη νόσο. Αυτό το αναπάντεχο αποτέλεσμα προέκυψε από μια νέα μελέτη ερευνητών του Κέντρου για τον Καρκίνο Kimmel του Πανεπιστημίου Johns Hopkins και του Ινστιτούτου Bloomberg-Kimmel για την Ανοσοθεραπεία του Καρκίνου.

Από το στόμα στο αίμα και μετά στους μαστούς

Συγκεκριμένα οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι το κοινό βακτήριο του στόματος Fusobacterium nucleatum μπορεί να ταξιδέψει από το στόμα στους ιστούς του μαστού μέσω της κυκλοφορίας του αίματος όπου και προκαλεί βλάβες στο DNA επιταχύνοντας την ανάπτυξη και εξάπλωση όγκων. Παράλληλα το βακτήριο αυτό φαίνεται να καθιστά τα καρκινικά κύτταρα πιο επιθετικά και ανθεκτικά στη θεραπεία. Η αρνητική αυτή επίδραση είναι μάλιστα ισχυρότερη σε άτομα με μεταλλάξεις του γονιδίου BRCA1. Τα νέα ευρήματα ανοίγουν μια εντελώς καινούργια κατεύθυνση έρευνας σχετικά με τον ρόλο της στοματικής υγιεινής στον κίνδυνο καρκίνου του μαστού.

• Καρκίνος μαστού: Πάνω από 3,5 εκατ. νέα περιστατικά τον χρόνο έως το 2050 

Επιτάχυνση της ανάπτυξης όγκων και των μεταστάσεων

Το βακτήριο στο οποίο επικεντρώνεται η νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Cell Communication and Signaling» έχει συνδεθεί στο παρελθόν με τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Τώρα οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι το F.nucleatum, που εντοπίζεται συχνά σε περιπτώσεις ουλίτιδας, μπορεί να εγκατασταθεί μέσω της κυκλοφορίας του αίματος και στους ιστούς των μαστών, πυροδοτώντας φλεγμονή και πρώιμες κυτταρικές αλλαγές που συνδέονται με τον καρκίνο.

Σε μοντέλα ζώων με ανθρώπινο καρκίνο του μαστού, η παρουσία του βακτηρίου επιτάχυνε την ανάπτυξη όγκων και αύξησε τη μετάσταση των καρκινικών κυττάρων από τους μαστούς στους πνεύμονες. «Το βασικό μήνυμα είναι ότι αυτό το μικρόβιο του στόματος μπορεί να εγκατασταθεί στους ιστούς του μαστού και να συνδεθεί με την εμφάνιση καρκίνου» ανέφερε η κύρια συγγραφέας της μελέτης, καθηγήτρια Ογκολογίας στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins Ντιπάλι Σάρμα.

Πώς επιδρά στους ιστούς

Πειράματα σε ποντίκια και ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα του μαστού αποκάλυψαν πώς το βακτήριο επιδρά στους ιστούς. Οταν το F. nucleatum

εισήχθη απευθείας στους γαλακτοφόρους πόρους των μαστών προκάλεσε μεταπλαστικές και υπερπλαστικές αλλοιώσεις – μη καρκινικές αλλαγές στις οποίες τα κύτταρα είτε αναπτύσσονται υπερβολικά ή αλλάζουν τύπο. Οι αλλαγές αυτές συνοδεύτηκαν από φλεγμονή, βλάβες στο DNA και αυξημένο πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Οταν το βακτήριο μπήκε στην κυκλοφορία του αίματος αύξησε σημαντικά την ανάπτυξη και εξάπλωση υπαρχόντων όγκων.

Η βιολογική διαδικασία-«κλειδί»

Η ερευνητική ομάδα αποκάλυψε επίσης μια βιολογική διαδικασία-«κλειδί» πίσω από αυτές τις επιδράσεις. Η έκθεση στο F. nucleatum φάνηκε ότι προκαλεί βλάβες στο κυτταρικό DNA και ενεργοποιεί συστήματα επιδιόρθωσης τα οποία όμως είναι επιρρεπή σε σφάλματα και μπορούν εύκολα να εισάγουν μεταλλάξεις.

Ακόμη και η σύντομη έκθεση στο βακτήριο αύξανε τα επίπεδα μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται PKcs και η οποία συνδέεται με μεγαλύτερη κινητικότητα των καρκινικών κυττάρων, με μεγαλύτερη επιθετικότητά τους και με ανθεκτικότητα στη χημειοθεραπεία.

Ποια κύτταρα ήταν ιδιαιτέρως ευάλωτα στο βακτήριο

Υπήρχαν όμως και κάποια κύτταρα που ήταν ιδιαιτέρως ευάλωτα στο βακτήριο. Επιθηλιακά κύτταρα (τα οποία αποτελούν τη «φόδρα» των ιστών) καθώς και καρκινικά κύτταρα του μαστού που έφεραν μεταλλάξεις του γονιδίου BRCA1 επηρεάζονταν πολύ πιο εύκολα από τη δράση του F. nucleatum.

Συγκεκριμένα τα BRCA1 μεταλλαγμένα κύτταρα εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα ενός σακχάρου στην επιφάνειά τους (Gal-GalNAc), το οποίο βοηθά τα βακτήρια να προσδένονται και να διεισδύουν εντός τους. Ετσι τα κύτταρα αυτά απορροφούσαν μεγαλύτερες ποσότητες του F. nucleatum και το διατηρούσαν σε μάκρος χρόνου, γεγονός που αύξανε τις βλάβες στο DNA.

Πολυπαραγοντική διαδικασία

Η δρ Σάρμα τόνισε πάντως ότι η εμφάνιση του καρκίνου είναι μια πολυπαραγοντική διαδικασία. «Τα αποτελέσματά μας μαρτυρούν ότι πολλαπλοί παράγοντες κινδύνου συνδυάζονται με το F. nucleatum αποτελώντας έναν περιβαλλοντικό παράγοντα που μπορεί να συνεργαστεί με τις μεταλλάξεις του BRCA1 προάγοντας τον καρκίνο του μαστού και την επιθετικότητα των όγκων».

Οι ερευνητές υπογράμμισαν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες προκειμένου να γίνει κατανοητό το πώς αυτά τα ευρήματα μπορούν να έχουν εφαρμογή στην κλινική πράξη. Μελλοντικές έρευνες θα δείξουν αν η διατήρηση καλής στοματικής υγιεινής θα μπορούσε να παίξει ρόλο στη μείωση του κινδύνου για καρκίνο του μαστού.