Πώς θα λυθεί ο γόρδιος δεσμός με τα «κόκκινα» δάνεια

Τη στιγμή που το ζήτημα της διαχείρισης των «κόκκινων» δανείων επικεντρώνεται στους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας, το πλαίσιο διαχείρισης των προβληματικών χαρτοφυλακίων των τραπεζών,

Τη στιγμή που το ζήτημα της διαχείρισης των «κόκκινων» δανείων επικεντρώνεται στους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας, το πλαίσιο διαχείρισης των προβληματικών χαρτοφυλακίων των τραπεζών, στο οποίο η πρώτη κατοικία μοιάζει με την «κορυφή του παγόβουνου», χτίζεται κομματάκι-κομματάκι. Με την ολοκλήρωσή του στις αρχές του 2016, όπως προβλέπεται στο Μνημόνιο, θα ανοίξει ο δρόμος για να διαχειριστούν οι τράπεζες το ακανθώδες αυτό ζήτημα. Ρεαλιστικά εκτιμάται ότι μέχρι να είναι λειτουργικό το νέο σύστημα θα απαιτηθεί περισσότερος χρόνος αφού εμπλέκονται πολλοί παράγοντες, από τις τράπεζες, το ΤΧΣ και την Τράπεζα της Ελλάδος ως το υπουργείο Οικονομικών, το νομικό πλαίσιο, το δικαστικό σύστημα και τους επενδυτές.
Οι τελευταίοι μάλιστα που, όπως δείχνουν τα πράγματα, θα συμμετάσχουν στις αυξήσεις κεφαλαίου που επιχειρούν το διάστημα αυτό οι τέσσερις συστημικές τράπεζες και θα καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες που προέκυψαν από τα stress tests βλέπουν ότι τα μελλοντικά κέρδη του κλάδου θα προέλθουν από τη διαχείριση των προβληματικών χαρτοφυλακίων.
Οι τράπεζες τα τελευταία χρόνια εξαιτίας των υψηλών «κόκκινων» δανείων έχουν υποχρεωθεί να βάζουν στην άκρη κεφάλαια από τα λειτουργικά κέρδη τους (τις λεγόμενες προβλέψεις) για να αντεπεξέλθουν σε μελλοντικά «κανόνια».
Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, στο τέλος του έτους οι τράπεζες θα έχουν σχηματίσει συνολικές προβλέψεις της τάξεως των 60 δισ. ευρώ. Αν σε αυτές συνυπολογιστούν οι εξασφαλίσεις που έχουν, όπως υποθήκες ακινήτων κ.τ.λ., τότε οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι το σύνολο των προβλέψεων υπερκαλύπτει το προβληματικό χαρτοφυλάκιο ύψους 107 δισ. ευρώ όπως προέκυψε από τα stress tests της ΕΚΤ. Από αυτά τα προβληματικά στεγαστικά σε 28-30 δισ. ευρώ, τα καταναλωτικά και πιστωτικές κάρτες άλλα τόσα και τα υπόλοιπα επιχειρηματικά.
Ξεκαθάρισμα
Μετά την ανακεφαλαιοποίηση οι τράπεζες θα διαθέτουν υπερεπάρκεια κεφαλαίων και προβλέψεων, ό,τι λοιπόν ανακτήσουν από τα «κόκκινα» δάνεια θα είναι κέρδος. Τραπεζικές πηγές εκτιμούν ότι το ποσό που μπορούν να ανακτήσουν είναι σημαντικό. «Τα επόμενα χρόνια οι τράπεζες θα βγάζουν λεφτά από τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και όχι από παραδοσιακές τραπεζικές εργασίας» αναφέρουν τραπεζικοί κύκλοι. Ετσι το ξεκαθάρισμα του προβληματικού χαρτοφυλακίου δανείων θα είναι τα επόμενα ένα-δύο χρόνια το βασικό αντικείμενο του τραπεζικού συστήματος.
Στο πλαίσιο αυτό ως το τέλος Φεβρουαρίου θα τεθεί από την Τράπεζα της Ελλάδος και το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) ξεχωριστό χρονοδιάγραμμα για κάθε τράπεζα με το ακριβές ποσοστό κατά το οποίο θα πρέπει να μειώνει το χαρτοφυλάκιο των «κόκκινων» δανείων. Που σημαίνει ότι κάθε τράπεζα θα έχει κάθε μήνα συγκεκριμένο ποσοτικό στόχο για τα στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρησιακά δάνεια που θα πρέπει να διευθετήσει και να κλείσει.
Αμοιβαίες υποχωρήσεις
Προς την κατεύθυνση αυτή η Τράπεζα της Ελλάδος θα κατηγοριοποιήσει τα δάνεια των τραπεζών και με βάση αυτή την κατηγοριοποίηση θα αξιολογεί την ικανότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων να «πιάσουν τους στόχους» τους σε κάθε κατηγορία μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον αναθεωρημένο Κώδικα Δεοντολογίας της Τράπεζας της Ελλάδος, οι τράπεζες θα καλέσουν τους δανειολήπτες να εξετάσουν από κοινού τη ρύθμιση των υποχρεώσεών τους.
Σύμφωνα με τον Κώδικα, οι οφειλέτες θα πρέπει να αποδείξουν ότι είναι συνεργάσιμοι με την τράπεζα και επιθυμούν πραγματικά να διευθετήσουν την οφειλή τους. Σε περίπτωση που δεν ανταποκριθεί ο δανειολήπτης και χαρακτηριστεί μη συνεργάσιμος, η τράπεζα θα μπορεί να προχωρεί στον πλειστηριασμό ακόμη και της πρώτης κατοικίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, κυβέρνηση και πιστωτές αναμένεται να συμφωνήσουν προχωρώντας σε αμοιβαίες υποχωρήσεις. Οι τρόικα θέτει ως όριο 250.000 ευρώ αντικειμενική αξία και η κυβέρνηση ζητεί 100.000-120.000 ευρώ. Με μια μέση λύση υπολογίζεται ότι ο ένας στους δύο δανειολήπτες θα είναι απροστάτευτος. Ανοιχτό παρέμενε ως το απόγευμα της Παρασκευής το ύψος του εισοδήματος των δανειοληπτών που θα μπορούσαν να ενταχθούν στη ρύθμιση.
Κρατικός «Τειρεσίας»
Για την καλύτερη αξιολόγηση των δανειοληπτών που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους προωθείται η δημιουργία κρατικού «Τειρεσία» για οφειλές σε τράπεζες και Δημόσιο. Πρόκειται για ενιαία βάση δεδομένων στην οποία θα συγκεντρωθούν όλες οι πληροφορίες για τις οφειλές νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων προς τράπεζες – Δημόσιο. Στόχος είναι να μπορούν οι τράπεζες να αξιολογούν καλύτερα τις δυνατότητες των δανειοληπτών για την αποπληρωμή των χρεών τους.
Η πληροφόρηση που θα παρέχει το σύστημα εκτιμάται ότι θα δώσει τη δυνατότητα μιας αντικειμενικής αξιολόγησης της ικανότητας του δανειολήπτη να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του βοηθώντας έτσι την εξωδικαστική διαδικασία ρύθμισης οφειλών.
Αλλωστε, το Μνημόνιο δίνει μεγάλο βάρος στον εξωδικαστικό συμβιβασμό και προς την κατεύθυνση αυτή προωθούνται αλλαγές στο νομικό και δικαστικό πλαίσιο με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών. Ανάλογες αλλαγές θα γίνουν στη νομοθεσία που αφορά τα επιχειρηματικά δάνεια ώστε οι τράπεζες να μπορούν να μετοχοποιούν τα δάνεια που έχουν χορηγήσει.
Προς την ίδια κατεύθυνση θα λειτουργήσει και το Περιουσιολόγιο, το οποίο θα αποτυπώνει τα συνολικά περιουσιακά στοιχεία (ακίνητα, καταθέσεις, μετοχές, κινητές αξίες κ.τ.λ.) των φορολογουμένων. Ετσι θα είναι ευκολότερο για τις τράπεζες να εντοπίζουν τους επονομαζόμενους «στρατηγικούς κακοπληρωτές», δηλαδή δανειολήπτες που προσπαθούν να επωφεληθούν από τη ρύθμιση εμφανίζοντας πλασματικά εισοδηματικά και περιουσιακά στοιχεία. Τραπεζικές πηγές εκτιμούν ότι περί το 15% των προβληματικών στεγαστικών δανείων αφορά «στρατηγικούς κακοπληρωτές».
Νέα προϊόντα
Παράλληλα οι τράπεζες θα εισαγάγουν νέα προϊόντα για την τακτοποίηση «κόκκινων» στεγαστικών δανείων. Οι βασικότερες ρυθμίσεις που προτείνουν σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας της Τράπεζας της Ελλάδος αφορούν:
1. Ανταλλαγή του ακινήτου που είναι υποθηκευμένο με άλλο ακίνητο μικρότερης αξίας το οποίο έχει περιέλθει στην κυριότητα της τράπεζας.
2. Σπάσιμο του δανείου σε δύο μέρη, όπου το ένα τμήμα θα εξυπηρετείται κανονικά και το υπόλοιπο θα «παγώνει» για διάστημα που θα συμφωνηθεί μεταξύ τράπεζας και δανειολήπτη. Πρόκειται για ένα προϊόν που είναι διαδεδομένο στο εξωτερικό και το οποίο προβλέπει ότι π.χ. ένα στεγαστικό δάνειο ύψους 150.000 ευρώ που είχε δοθεί για αγορά κατοικίας αξίας 180.000 ευρώ που σήμερα κοστίζει π.χ. 100.000 ευρώ θα «σπάσει» σε δύο κομμάτια: ένα που να ανταποκρίνεται στη σημερινή αξία του ακινήτου (100.000 ευρώ) και να εξυπηρετείται κανονικά και το άλλο (50.000 ευρώ) να παγώσει. Σε τακτά χρονικά διαστήματα, π.χ. σε τρία χρόνια, επανεξετάζεται η αξία του ακινήτου και, αν έχει ανέβει ή υποχωρήσει, προσαρμόζεται ανάλογα το κομμάτι του δανείου που εξυπηρετείται.
3. Επιμήκυνση της διάρκειας και πέραν του προσδόκιμου ορίου ζωής του δανειολήπτη με μεταφορά βαρών στους κληρονόμους.
4. Μεταφορά της κυριότητας του ακινήτου στην τράπεζα με τη συμφωνία ο δανειολήπτης να μένει στο σπίτι του πληρώνοντας ενοίκιο το οποίο θα καθορίζεται με βάση τις τιμές που ισχύουν στην αγορά.

ΑΝΑΚΤΗΣΗ
Τραπεζικές πηγές εκτιμούν ότι το ποσό που μπορούν να ανακτήσουν είναι σημαντικό. «Τα επόμενα χρόνια οι τράπεζες θα βγάζουν λεφτά από τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και όχι από παραδοσιακές τραπεζικές εργασίας» αναφέρουν τραπεζικοί κύκλοι. Ετσι το ξεκαθάρισμα του προβληματικού χαρτοφυλακίου δανείων θα είναι τα επόμενα ένα-δύο χρόνια το βασικό αντικείμενο του τραπεζικού συστήματος.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk