Το εφέ της εποχής

Το επιβεβαιώσαµε εκ νέου, αυτή τη φορά με τη νίκη της Σουηδίας στη Γιουροβίζιον: στις μέρες μας σημασία έχει η εικόνα και μόνο. Σε σημείο παραλογισμού.

Το εφέ της εποχής | tovima.gr
Το επιβεβαιώσαµε εκ νέου, αυτή τη φορά με τη νίκη της Σουηδίας στη Γιουροβίζιον: στις μέρες μας σημασία έχει η εικόνα και μόνο. Σε σημείο παραλογισμού. Διότι είναι πράγματι τουλάχιστον σκανδαλώδες σε έναν διαγωνισμό τραγουδιού το κοινό και οι επιτροπές να ψηφίζουν όχι βάσει της μουσικής, του στίχου ή της ερμηνείας, αλλά βάσει των ψηφιακών εφέ. Ομως αυτό ακριβώς συνέβη. Ενα μετριότατο τραγούδι (είπαν και πως είναι κλεμμένο) θριάμβευσε επειδή είχε εξαιρετικά ψηφιακά εφέ και επειδή ο ερμηνευτής του ήταν όμορφος και τσαχπίνης. Κι ας το ξεχνάς αμέσως, κι ας ακούσαμε εκείνη τη βραδιά σαφώς καλύτερα τραγούδια – κανένα όμως δεν παρουσιάστηκε με τόσο εντυπωσιακό τρόπο. Υπό αυτό βεβαίως το πρίσμα θα πρέπει να επανεξετάσουμε τι είναι σήμερα η Γιουροβίζιον: διαγωνισμός μουσικής ή πασαρέλα, πολυθέαμα, τσίρκο; Η ποπ, θα πείτε, θέλει και την πασαρέλα, το πολυθέαμα, το τσίρκο της. Θέλει όμως και τραγούδια που κάτι λένε, που σε κερδίζουν με τον ρυθμό τους. Αυτά γίνονται όλο και πιο σπάνια. Δεν είναι εξάλλου η απόλυτη επικράτηση της εικόνας φαινόμενο που παρατηρείται μόνο στην ποπ. Το βλέπεις και στην όπερα, όπου τελευταίως δεκάδες σκηνοθέτες ξερνάνε στη σκηνή την άγνοιά τους, ανεβάζοντας παραστάσεις που παρά την εικαστική αρτιότητά τους και τα εντυπωσιακά σκηνικά, κοστούμια, εφέ, όχι μόνο δεν έχουν καμία σχέση με το εκάστοτε έργο, αλλά επιπλέον το κακοποιούν.
Το δε κοινό αποθεώνει τραγουδιστές-µοντέλα που δεν μπορούν να πουν ούτε το ντο μέσα στο πεντάγραμμο. Το φάλτσο κυριαρχεί σε έναν χώρο όπου κάποτε αν από λάθος έχανες μία νότα μπορεί και να κινδύνευε η καριέρα σου. Τώρα μπορείς να φαλτσάρεις, να παραλείπεις τις υψηλές νότες που σε δυσκολεύουν, να τις σπας ξανά και ξανά κάθε βράδυ, μπορείς να τραγουδάς την «Τραβιάτα» σαν να λες το «Οι σαραντάρες ίσον με δύο εικοσάρες». Αν είσαι ευειδής και σέξι, όλα συγχωρούνται. Αρκεί το θέαμα να είναι χορταστικό, από τους συναυλιακούς χώρους ως τον κινηματογράφο, την τηλεόραση, ακόμη και το θέατρο.
Μέσα στις µεγαλειώδεις υπερπαραγωγές ο κάθε άφωνος ή ατάλαντος ερμηνευτής μπορεί να αναδειχθεί σταρ, ακολουθώντας τον δρόμο που άνοιξε η Μαντόνα. Ετσι ο Αντρέα Μποτσέλι κάνει θριαμβευτική καριέρα εν μέσω φωτιστικών εφέ και με όμορφες πριμαντονίτσες-γλάστρες που μετά βίας μπορούν να ψελλίσουν το «Frère Jacques» στο πλευρό του, χωρίς κανένας να επισημαίνει, προσπερνώντας την επιμελώς στημένη εικόνα, ότι τραγουδάει σαν τραγί που το σφάζουν. Ετσι έχει γεμίσει ο τόπος από crossover (τι όρος και αυτός!) τραγουδιστές που αποθεώνονται τραγουδώντας το ίδιο κακά τις κλασικές άριες όσο και τα εύπεπτα σουξέ. Μια τέτοια περίπτωση είναι οι Il Volo που εκπροσώπησαν εφέτος την Ιταλία στη Γιουροβίζιον για να ενθουσιάσουν (για όνομα!) με το άτεχνο και ψευδοοπερατικό (δηλαδή ποιοτικό;) ύφος με το οποίο ερμήνευσαν το παλιομοδίτικο τραγούδι τους. Φρούτα και αυτοί μιας εποχής όπου η μουσική χάνει τη δύναμή της μπροστά στην εικόνα, η οποία με τη βοήθεια της τεχνολογίας λάμπει όλο και πιο εντυπωσιακή, μεγεθύνεται, καταπίνει τα πάντα. Τέχνη (εκτός από τεχνική) είναι και η δημιουργία ενός ωραίου εικαστικού περιβάλλοντος. Είμαι όμως πραγματικά περίεργος να δω τι θα συμβεί: αν το κοινό του μέλλοντος θα μπορεί να εκτιμήσει και την όμορφη μελωδία, αν η μουσική θα συνεχίσει να μιλάει μέσα του όπως μιλούσε κάποτε, αν η ανθρώπινη φωνή θα εξακολουθήσει να είναι το πιο μαγικό όργανο του κόσμου ή αν το φως που βγαίνει από τις υπερσύγχρονες τεχνικές εγκαταστάσεις στις αίθουσες συναυλιών (πόσο υπερβολικά τα χιλιάδες κινούμενα λαμπιόνια στην αίθουσα που φιλοξενήθηκε η Γιουροβίζιον) θα καταπιεί τα πάντα και θα κυριαρχήσει σε έναν κόσμο εύκολων εντυπώσεων που όμως θα στερείται ψυχής και ουσίας.

* Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino το Σάββατο 30 Μαΐου 2015

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk