Εστω και μετά πολλών βασάνων η ευρωζώνη κατέληξε τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα σε μια απόφαση για το ελληνικό χρέος που σε πρώτη ανάγνωση ικανοποιεί τις αγορές, ενώ παράλληλα έχει όλα τα στοιχεία που καλώς εχόντων των πραγμάτων θα μπορούσαν να θέσουν ένα τέλος στην κρίση του ευρώ.
Η σύνοδος κορυφής της ευρωζώνης που ολοκληρώθηκε σήμερα το πρωί ήταν η έβδομη κατά σειρά που ασχολήθηκε με το ελληνικό ζήτημα και οι αποφάσεις που έλαβε χαιρετίσθηκαν από όλους τους εμπλεκόμενους στην ελληνική κρίση παράγοντες.
Επί της ουσίας μετά τη χθεσινή σύνοδο το ελληνικό χρέος εισέρχεται σε φάση ομαλοποίησης, αφού οι μεν ιδιώτες ομολογιούχοι (τράπεζες, ταμεία και οργανισμοί κυρίως) απεδέχθησαν να χάσουν το μισό της ονομαστικής αξίας των ομολόγων που κατέχουν, δηλαδή περίπου 100 δις ευρώ, ενώ άλλα 100 δις ευρώ είναι τα δάνεια που θα λάβει η Ελλάδα από την ευρωζώνη για να καλύψει τις ανάγκες της ως το 2014. Για να δεχθούν αυτή την απώλεια οι ομολογιούχοι απέσπασαν από την ευρωζώνη εγγυήσεις της τάξεως των 30 δις ευρώ, τις οποίες η γερμανική πλευρά αρνήθηκε ως την τελευταία στιγμή να παράσχει, υποχωρώντας ωστόσο στο «παρά πέντε».
Ειδικότερα, όπως επισημαίνεται στο ανακοινωθέν που υιοθέτησαν οι ηγέτες της Ευρωζώνης, το νέο πολυετές πρόγραμμα για την Ελλάδα, έως το 2014, πρόκειται να οριστικοποιηθεί έως το τέλος του 2011.
Υπογραμμίζεται ακόμη ότι το πρόγραμμα αυτό θα συνοδεύεται από ενίσχυση των μηχανισμών για την παρακολούθηση της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων. Οι ηγέτες της ευρωζώνης καλούν ακόμη το ΔΝΤ να συνεχίσει να συμβάλει στη χρηματοδότηση του ελληνικού προγράμματος.
Στο ανακοινωθέν, επισημαίνεται επίσης ότι «οι μηχανισμοί για την επιτήρηση της εφαρμογής του ελληνικού προγράμματος πρέπει να ενισχυθούν, όπως ζητήθηκε από την ελληνική κυβέρνηση». Υπογραμμίζεται ακόμη ότι στο πλαίσιο του νέου προγράμματος , η Επιτροπή σε συνεργασία με τους υπόλοιπους εταίρους της Τρόϊκας θα δημιουργήσει, για όσο διαρκέσει το πρόγραμμα, έναν επιτόπιο εποπτικό μηχανισμό, περιλαμβανομένης της εμπλοκής εθνικών εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι θα εργαστούν σε στενή και συνεχή συνεργασία με την ελληνική κυβέρνηση και την Τρόικα για την παροχή συμβουλών και βοήθειας προκειμένου να διασφαλίσουν την έγκαιρη και πλήρη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Προβλέπεται ότι οι εμπειρογνώμονες θα συνδράμουν την Τρόικα αξιολογώντας τη συμβατότητα των μέτρων που θα λαμβάνονται από την ελληνική κυβέρνηση στο πλαίσιο των δεσμεύσεων του προγράμματος. Αξιοσημείωτο είναι ακόμη ότι ο νέος αυτός ρόλος θα περιγράφεται στο Μνημόνιο.
Οι χώρες της ευρωζώνης αποφάσισαν επίσης την ενίσχυση του ενεργητικού του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας στα 1.000 δισεκατομμύρια ευρώ σε πρώτο στάδιο, ώστε να προληφθεί η μετάδοση της κρίσης χρέους στην Ισπανία και την Ιταλία.
Οι χώρες της ευρωζώνης επέλεξαν την αύξηση των πόρων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας χωρίς να αυξηθεί η συμβολή των χωρών, μέσω μόχλευσης, η οποία συνίσταται στην εφαρμογή ενός συστήματος εγγύησης πιστώσεων για να εξασφαλισθεί ένα μέρος των δυνητικών ζημιών για τους επενδυτές, ως κίνητρο για την αγορά χρέους χωρών που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες.
Στον υπάρχοντα μηχανισμό του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας θα προστεθεί ένα «εργαλείο», συνδεδεμένο με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο θα δέχεται τη συμβολή αναδυομένων οικονομικών δυνάμεων , όπως η Ρωσία και η Κίνα. Προς το παρόν, δεν είναι δυνατή η αποτίμηση αυτού του συμπληρωματικού μηχανισμού.
Η οριστικοποίηση των λεπτομερειών που αφορούν το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας θα γίνει κατά τη διάρκεια συνόδου των ευρωπαίων υπουργών Οικονομικών.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η Αγγελα Μέρκελ, ο Νικολά Σαρκοζί και η Κριστίν Λαγκάρντ αναγκάσθηκαν να επέμβουν προσωπικά κατά τη διάρκεια της νύκτας για την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης με τις τράπεζες, την ώρα που οι συνομιλίες είχαν περιέλθει σε αδιέξοδο.
Η Γερμανία άσκησε ασφυκτικές πιέσεις, απαιτώντας «κούρεμα» άνω του 50% των ελληνικού χρέους και απειλώντας τις τράπεζες με την επιβολή υποχρεωτικής αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους.
Σε αντάλλαγμα για τις απώλειες των τραπεζών, επετεύχθη μια συμφωνία για την ανακεφαλαιοποίηση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που θα έχουν ανάγκη.
Δηλώσεις Παπανδρέου
Τις αποφάσεις της συνόδου κορυφής χαιρέτισε, με δηλώσεις του προς τον Τύπο ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου. Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι με τη σημερινή απόφαση ελαφρύνεται για την Ελλάδα ένα μεγάλο τμήμα του άχθους του παρελθόντος και τόνισε ότι αν η ελληνική κυβέρνηση δεν είχε πράξει αυτά που έπρεπε τότε η χώρα θα είχε οδηγηθεί στη χρεοκοπία. Αποφύγαμε αυτόν τον κίνδυνο, τόνισε ο πρωθυπουργός, επισημαίνοντας ότι αυτό συνέβη, κυρίως χάρη στις θυσίες που έκαναν οι Έλληνες πολίτες.
«Κλείνουμε οριστικά τους λογαριασμούς της χώρας με το παρελθόν και μπαίνουμε σε μία νέα πορεία με αναπτυξιακά χαρακτηριστικά και χωρίς αβεβαιότητες», δήλωσε ο πρωθυπουργός, επισημαίνοντας τη δυσκολία των διαπραγματεύσεων και το γεγονός ότι έπρεπε να έρθουν σε συμφωνία 16 κυβερνήσεις που είναι υπόλογες στα δικά τους κοινοβούλια.
Συνεχίζοντας, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι το τελευταίο διάστημα υπήρξε μια εξαιρετικά κακόπιστη κριτική στο εσωτερικό της χώρας σε βάρος της κυβέρνησης. Σημείωσε, ωστόσο, ότι με τις σημερινές αποφάσεις βελτιώνονται τα όσα κατοχυρώθηκαν στις 21 Ιουλίου και ότι η χώρα έχει καλύψει τις δανειακές της ανάγκες ως το 2014. Ανέφερε, επίσης, ότι επιβεβαιώθηκαν τα βασικά σημεία της συμφωνίας της 21ης Ιουλίου, αναφέροντας συγκεκριμένα τα χαμηλότερα επιτόκια, την επιμήκυνση των χρονικών ορίων απόσβεσης των δανείων και την περίοδο χάριτος.
Σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις της σημερινής απόφασης στη λειτουργία του τραπεζικού τομέα στην Ελλάδα τόνισε ότι θα ενισχυθεί η κεφαλαιακή του επάρκεια και η ρευστότητα των τραπεζών ενώ υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με τις καταθέσεις.
Ανέφερε επίσης ότι η κατανομή των βαρών στην ελληνική κοινωνία είναι πλέον πιο ισοβαρής δεδομένου ότι ένα μεγάλο τμήμα του άχθους μεταφέρεται στις τράπεζες. Αυτό εξασφαλίζει ότι το 2020 το ελληνικό δημόσιο χρέος θα συρρικνωθεί στο 120% του ΑΕΠ και ότι η εικόνα που δίνεται στις αγορές είναι ότι το χρέος είναι πλέον βιώσιμο.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε, επίσης ότι η χώρα βρίσκεται σε μια νέα αφετηρία και το 2012 δεν θα έχει πλέον πρωτογενή ελλείμματα και θα παράγει πρωτογενή πλεονάσματα.
Τόνισε επίσης ότι από το 2012 μειώνεται το βάρος των επιτοκίων και ότι αυτό θα έχει ιδιαίτερα θετικές επιπτώσεις. «Κάναμε το πατριωτικό μας καθήκον» τόνισε ο πρωθυπουργός, επισημαίνοντας ότι σιγά σιγά ανοίγει ο δρόμος για την απαλλαγή της χώρας από την ευρωπαϊκή επιτήρηση.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε επίσης ότι η κυβέρνηση δεν είχε ποτέ δίλημμα να βάλει το εθνικό συμφέρον πάνω από τα ιδιωτικά συμφέροντα και να αγνοήσει όλους αυτούς που την κατηγορούσαν.
Αναφερόμενος ειδικότερα στις επιπτώσεις που θα έχει η σημερινή απόφαση στα ασφαλιστικά ταμεία, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι δεν τίθεται κανένα ζήτημα μείωσης των επιπέδων ασφαλείας τους. Ωστόσο, παράλληλα ανέφερε ότι καλά θα κάνουν ορισμένοι να πάψουν να μπερδεύουν το ζήτημα της μετοχικής σύνθεσης των τραπεζών με τις επιπτώσεις που θα υπήρχαν από την εξασθένηση των ταμείων. Ο πρωθυπουργός δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο μετά τις σημερινές αποφάσεις ένα μεγάλο μέρος των ελληνικών τραπεζών να περιέλθουν στο δημόσιο, σημειώνοντας, ωστόσο ότι αν αυτό συμβεί θα είναι προσωρινό.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε επίσης ότι με τη μείωση του βάρους από το χρέος δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την τόνωση της ανάπτυξης στην Ελλάδα.
Συνεχίζοντας, ο Γ. Παπανδρέου επέκρινε όλους αυτούς που τον τελευταίο καιρό διολίσθησαν, όπως είπε, στην εύκολη λασπολογία και στην προπαγάνδα με αφορμή την τεχνική στήριξη που έχει ζητήσει η Ελλάδα από τους εταίρους. Εν προκειμένω τόνισε τον κυριαρχικό ρόλο που διαδραματίζει η Βουλή των Ελλήνων και η ελληνική κυβέρνηση και υπογράμμισε ότι οι τεχνικοί σύμβουλοι ήρθαν μετά από αίτημα και επιθυμία της ίδιας της Ελλάδας.
Σε ό,τι αφορά την εγκατάσταση μόνιμων αντιπροσώπων της Τρόικας στην Ελλάδα, αφού υπογράμμισε ότι τη βασική ευθύνη για την υλοποίηση του προγράμματος την έχει η ίδια η κυβέρνηση, επισήμανε ότι θα πρέπει να δοθεί ένα τέλος «σε αυτό το σόου που γίνεται κάθε τρεις μήνες».
Επίσης, ο πρωθυπουργός αισθάνθηκε την ανάγκη να ευχαριστήσει θερμά όλους όσους το τελευταίο διάστημα εργάστηκαν σκληρά για τη σημερινή θετική για τη χώρα απόφαση, αναφέροντας συγκεκριμένα το Γιώργο Ζανιά, το Γιώργο Γλυνό, τη Μαρία Ασημακοπούλου, τον Πέτρο Χριστοδούλου, καθώς και την ομάδα των υπουργών που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις.
Τέλος ο υπουργός οικονομίας, Ευάγγελος Βενιζέλος, σε δηλώσεις του προς τους δημοσιογράφους υπογράμμισε τη σημασία της σημερινής απόφασης και τόνισε ότι αδυνατεί να πιστέψει πως θα υπάρξει κάποιο κόμμα ή κάποιος αρχηγός του που δε θα θελήσει να ψηφίσει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε σήμερα για τη μείωση του δημόσιου χρέους.
Επανέλαβε, επίσης, τις πάγιες θέσεις του για την ανάγκη ενότητας και συναίνεσης όλων των πολιτικών δυνάμεων στην Ελλάδα για την αντιμετώπιση της κρίσης.
