Ενα δύσκολο στοίχημα, αυτό της περιστολής του λαθρεμπορίου και της φοροδιαφυγής, καλείται να κερδίσει η κυβέρνηση με την εξομοίωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης και μάλιστα χωρίς επιπτώσεις στο πορτοφόλι των νοικοκυριών. Από την περασμένη Παρασκευή περίπου 5.500 πρατηριούχοι και εταιρείες πώλησης πετρελαίου θέρμανσης σε σύνολο 7.000 σε ολόκληρη την επικράτεια εντάχθηκαν στο Ειδικό Μητρώο Διακινητών Πετρελαίου Θέρμανσης μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνσης www. ifaistos. mnec. gr προκειμένου να διακινούν στους καταναλωτές το εν λόγω καύσιμο με τον χαμηλό φόρο των 21 ευρώ ανά χιλιόλιτρο αντί 296 ευρώ που εφαρμόζεται στο κίνησης. Στο υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν ότι με το νέο σύστημα δεν θα επηρεαστούν οι καταναλωτές και τα νοικοκυριά, καθώς με χαμηλή φορολογία αγόραζαν το πετρέλαιο θέρμανσης πριν από τις 15 Φεβρουαρίου και με την ίδια φορολογία θα συνεχίσουν να το προμηθεύονται από εδώ και πέρα. Σημειώνεται ότι από την περασμένη Παρασκευή η εξομοίωση των φόρων στο πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης αφορά και τους αγρότες οι οποίοι χρησιμοποιούν «φθηνό» πετρέλαιο στην παραγωγή.


Ωστόσο το νέο σύστημα από τη στιγμή που προσπαθεί να «σπάσει» το απόστημα του εκτεταμένου λαθρεμπορίου που υφίσταται πάρα πολλά χρόνια είναι λογικό ότι και συμφέροντα θα θίξει και προβλήματα θα φέρει στην επιφάνεια. Ετσι, ήδη σε αρκετά πρατήρια της χώρας έχουν παρατηρηθεί αδικαιολόγητες ανατιμήσεις στην τελική τιμή πώλησης του πετρελαίου θέρμανσης και αποδίδεται αυτό στη διάθεση κερδοσκοπίας ορισμένων που προσπαθούν να επωφεληθούν από την εφαρμογή του νέου συστήματος.


Από την άλλη, και μόνο το γεγονός ότι ένας στους τέσσερις πρατηριούχους αρνείται ως σήμερα να ενταχθεί στο νέο σύστημα είναι αρκετό για να δημιουργήσει πολλά προβλήματα στα χιλιάδες νοικοκυριά τα οποία θα αναζητήσουν το επόμενο διάστημα να προμηθευτούν πετρέλαιο θέρμανσης. Οσοι δεν εγγραφούν στο σύστημα «Ηφαιστος» – διαδικασία απαραίτητη για να τους επιστρέψει το Δημόσιο τη διαφορά του ειδικού φόρου κατανάλωσης μεταξύ κίνησης και θέρμανσης ποσού 275 ευρώ ανά χιλιόλιτρο – είτε θα αρνηθούν να προμηθεύσουν τα νοικοκυριά με το συγκεκριμένο καύσιμο είτε θα το πωλήσουν ως κίνησης, δηλαδή περίπου 25 λεπτά ακριβότερο το λίτρο (1,05 ευρώ αντί 0,70 ευρώ ανά λίτρο).


Ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γ. Αλογοσκούφης με πρόσφατες δηλώσεις του προειδοποίησε τους διακινητές πετρελαίου και τους πρατηριούχους που θα αρνηθούν να προμηθεύσουν με πετρέλαιο θέρμανσης τα νοικοκυριά ότι «εκτός από δικαιώματα έχουν και υποχρεώσεις. Λειτουργούν με βάση άδειες του κράτους και οι άδειες αυτές συνεπάγονται ανάληψη κάποιων υποχρεώσεων έναντι των καταναλωτών. Οποιος συμπεριφέρεται με τρόπο, ο οποίος είναι παράνομος ή δεν συνάδει με τις συνθήκες της άδειάς του, ασφαλώς θα υποστεί τις νόμιμες συνέπειες, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία περί αυτού. Ο νόμος εφαρμόζεται στη χώρα μας». Παράλληλα, τόνισε ότι «οι μόνοι που έχουν να φοβηθούν από την εφαρμογή του νέου συστήματος είναι αυτοί οι οποίοι έβγαζαν χρήματα από το λαθρεμπόριο. Κανένας άλλος δεν έχει να φοβηθεί τίποτε».


Από την πλευρά του ο αρμόδιος υφυπουργός Οικονομικών κ. Αντ. Μπέζας, ο οποίος έχει αναλάβει να φέρει εις πέρας την εφαρμογή του νέου συστήματος, δήλωσε ότι ο σχεδιασμός έχει γίνει με τέτοιο τρόπο «ώστε να μην υπάρχει επιπλέον κόστος στον διακινητή και επομένως και δυνατότητα μετακύλισής του στον καταναλωτή. Δεν δικαιολογείται καμία αύξηση στην τιμή του πετρελαίου από την εφαρμογή του συστήματος».


Μάλιστα το υπουργείο Οικονομικών σε συνεργασία με το υπουργείο Ανάπτυξης θα εντείνει το επόμενο διάστημα τους ελέγχους στα πρατήρια αναφορικά με την τιμολόγηση, ωστόσο όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς οι τιμές πώλησης διαμορφώνονται ελεύθερα και ο ανταγωνισμός μπορεί να οδηγήσει σε εξομάλυνση της αγοράς.


Σημειώνεται ότι οι καταναλωτές μπορούν να καλούν στον αριθμό 8011008808 και να ενημερώνονται σχετικά με το ποια πρατήρια στην περιοχή τους έχουν ενταχθεί στο σύστημα «Ηφαιστος», δηλαδή είναι εγγεγραμμένοι στο ειδικό μητρώο του υπουργείου Οικονομικών.


«Το Βήμα» καταγράφει τα «υπέρ» και τα «κατά» του νέου συστήματος το οποίο όπως ισχυρίζονται στην Καραγεώργη Σερβίας θα εφαρμοστεί πάση θυσία.


Υπέρ


* Δημιουργείται το Μητρώο Διακινητών Πετρελαίου Θέρμανσης (ΔΙΠΕΘΕ) το οποίο μέσω του προγράμματος «Ηφαιστος» παρακολουθεί τη λογιστική αλυσίδα αγορών – πωλήσεων του πετρελαίου θέρμανσης από τη φάση του εκτελωνισμού ως την παράδοση στον τελικό καταναλωτή καθώς επίσης και την κατανάλωση του πετρελαίου θέρμανσης (το οποίο διατίθεται στον τελικό καταναλωτή με ΕΦΚ 21 ευρώ ανά χιλιόλιτρο), εντοπίζοντας ταυτόχρονα τη μη νόμιμη κατανάλωση, παρέχοντας στοιχεία στις Ελεγκτικές Υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομίας (ΥΠΟΙΟ) και προσδιορίζοντας το ποσό του φόρου που επιστρέφεται. Με αυτόν τον τρόπο στο υπουργείο Οικονομικών υπολογίζουν να περιοριστεί δραστικά το λαθρεμπόριο και προσβλέπουν σε ετήσια αύξηση των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού κατά 1,2 δισ. ευρώ. Το λαθρεμπόριο, σύμφωνα με τον κ. Αλογοσκούφη, «αποτελεί ακραία αντικοινωνική συμπεριφορά, που στρέφεται κατά των συνεπών φορολογούμενων πολιτών και στερεί από το κράτος πόρους για την ενίσχυση του κοινωνικού ρόλου του».


Στο «Ηφαιστος» θα υποβάλλουν αναλυτικά στοιχεία όλα τα μέλη του μητρώου ΔΙΠΕΘΕ για κάθε διαδικασία που αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης (εκτελωνισμοί, αγορές, πωλήσεις κτλ.), με συγκεκριμένο τύπο αναλυτικής κατάστασης σε εβδομαδιαία βάση και αντίγραφα όλων των παραστατικών κάθε μήνα. Το σύστημα «Ηφαιστος» ελέγχει τις κινήσεις και σε περίπτωση προβλημάτων (ελλείψεων, λαθών) ειδοποιεί τα μέλη του μητρώου για διορθωτικές ενέργειες, ενώ σε περίπτωση μη νόμιμης χρήσης παρέχει άμεσα στοιχεία στις Ελεγκτικές Υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών. Για πωλήσεις σε καταναλωτή που έχουν γίνει με μειωμένη τιμή, το σύστημα «Ηφαιστος» προσδιορίζει το ποσό επιστροφής το οποίο πιστώνεται στον τραπεζικό λογαριασμό του τελικού πωλητή, μέσω του διατραπεζικού συστήματος «Δίας».


* Ο τελικός καταναλωτής δεν θα έχει καμία πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση αφού συνεχίζει να προμηθεύεται το πετρέλαιο θέρμανσης με τον ελάχιστο ΕΦΚ. Το μόνο πρόσθετο στοιχείο που χρειάζεται για την αγορά πετρελαίου θέρμανσης είναι ο Κωδικός Ηλεκτρονικής Πληρωμής που αναγράφεται στον λογαριασμό της ΔΕΗ της κατοικίας του και σε περίπτωση πολυκατοικίας στον λογαριασμό της ΔΕΗ κοινοχρήστων.


* Τα έσοδα από την περιστολή του λαθρεμπορίου θα καλύψουν σημαντικό μέρος των εσόδων. Αν δεν συμβεί αυτό, τότε το υπουργείο Οικονομικών είναι αναγκασμένο να λάβει μέτρα όπως, π.χ. αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ ή πρόσθετη φορολογία.


* Το νέο σύστημα εφαρμόζεται έπειτα από συστηματική προετοιμασία και μακρά διαβούλευση με τους φορείς της αγοράς, αντιμετωπίζοντας με αυτόν τον τρόπο σοβαρή στρέβλωση στον τομέα των καυσίμων, η οποία οφείλεται στην παράνομη χρήση του πετρελαίου θέρμανσης ως κίνησης.


*Η ίσχυση του νέου συστήματος δεν εφαρμόζεται από την αρχή της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, αλλά σε μια περίοδο κατά την οποία η ροή της ζήτησης είναι πιο ομαλή.


* Καταργείται η διακίνηση χαμηλά φορολογημένου πετρελαίου καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα ότι στο αγροτικό πετρέλαιο παρατηρείται λαθρεμπόριο όλους τους μήνες του έτους και όχι μόνο την περίοδο κυκλοφορίας του πετρελαίου θέρμανσης.


* Διατηρούνται ως έχουν τα χρονικά όρια διακίνησης πετρελαίου θέρμανσης με χαμηλή φορολογία, δηλαδή από τις 15 Οκτωβρίου ως τις 30 Απριλίου.


* Η επιστροφή του φόρου τόσο στις επιχειρήσεις πετρελαιοειδών όσο και στους αγρότες δεν θα συσχετιστεί με τυχόν οφειλές τους προς το Δημόσιο.


Κατά


* Οι αγρότες δεν θα εισπράττουν τη διαφορά του φόρου βάσει των πραγματικών ποσοτήτων που έχουν καταναλώσει για τη λειτουργία των μηχανημάτων τα οποία προορίζονται αποκλειστικά για την αγροτική παραγωγή αλλά βάσει ενός συστήματος αντικειμενικού προσδιορισμού. Αυτό σημαίνει ότι κάποιοι θα εισπράξουν περισσότερα από αυτά που πραγματικά τους αναλογούν και κάποιοι λιγότερα. Πάντως, στο υπουργείο Οικονομικών αφήνουν να διαρρέει ότι το αντικειμενικό σύστημα που θα εφαρμοστεί με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και η οποία θα καθορίσει δείκτες μηχανικής απασχόλησης, ποσότητες κατανάλωσης ανά καλλιέργεια κτλ. δεν θα οδηγήσει σε μείωση του επιστρεφόμενου φόρου αλλά μάλλον σε αύξηση όσον αφορά τη πραγματική κατανάλωση. Το ποσό της διαφοράς του φόρου ανάμεσα στον υψηλό συντελεστή του πετρελαίου κίνησης και του ελάχιστου συντελεστή των 21 ευρώ ανά χιλιόλιτρο πιστώνεται, μέσω του διατραπεζικού συστήματος ΔΙΑΣ στους τραπεζικούς λογαριασμούς των αγροτών εντός του τρέχοντος έτους.


Με βάση τους παραπάνω δείκτες και τα στοιχεία που θα καθορίζει υπουργική απόφαση, θα υπολογιστεί η ποσότητα καυσίμου που καταναλώνει κάθε αγρότης και επομένως η διαφορά του φόρου που θα πιστωθεί στον λογαριασμό του. Για το τρέχον έτος (πρώτη χρονιά εφαρμογής του νέου συστήματος) η επιστροφή στους αγρότες θα πραγματοποιηθεί εντός του πρώτου εξαμήνου του 2008, ενώ κατά τις επόμενες χρονιές, τις πρώτες εβδομάδες του έτους. Το γεγονός αυτό ενδεχομένως να δημιουργήσει πρόβλημα ρευστότητας στη συγκεκριμένη κατηγορία πολιτών.


* Οι καταναλωτές κινδυνεύουν να βρεθούν εν μέσω κερδοσκοπικών τάσεων που ήδη έχουν αρχίσει να επικρατούν στην αγορά και να πληρώσουν ακριβότερα το πετρέλαιο θέρμανσης σε σύγκριση με το προηγούμενο διάστημα, ανεξαρτήτως τού τι θα συμβαίνει στις διεθνείς αγορές.


* Ο έλεγχος θα επεκτείνεται και στα νοικοκυριά σε περίπτωση που διαπιστώνονται υπερβολικές καταναλώσεις. Είναι πολύ πιθανόν να κληθούν να δώσουν εξηγήσεις διαχειριστές πολυκατοικιών ή ιδιοκτήτες ακινήτων για κατανάλωση η οποία ναι μεν εμφανίζει αποκλίσεις, αν συγκριθεί με αντίστοιχη άλλων ακινήτων ιδίων χαρακτηριστικών, αλλά έχει όντως πραγματοποιηθεί. Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών το πληροφοριακό σύστημα που θα δημιουργηθεί θα στηρίζεται στη βάση δεδομένων της ΔΕΗ. Από αυτή τη βάση και τον κωδικό ηλεκτρονικής πληρωμής κτίζονται ηλεκτρονικά όλες οι μονοκατοικίες, πολυκατοικίες κτλ. στη χώρα και προσδιορίζονται νόρμες κατανάλωσης κατά πόλη, περιοχή, ακόμη και δρόμο ή χωριό. Το σύστημα «Ηφαιστος» έχει τη δυνατότητα να ελέγχει κάθε κατανάλωση, σε σύγκριση με την κατανάλωση ανά τετραγωνικό μέτρο στην ίδια περιοχή και να εντοπίζει κάθε αδικαιολόγητη κατανάλωση, ειδοποιώντας τις υπηρεσίες ελέγχου του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών. Επίσης, οι καταναλωτές μπορεί να βρεθούν υπόλογοι για παραπτώματα που έχουν υποπέσει οι πρατηριούχοι ή οι εταιρείες διανομής και να ταλαιπωρηθούν άδικα.


* Οι πρατηριούχοι και οι διακινητές πετρελαίου θέρμανσης θα πληρώνουν προκαταβολικά τον υψηλό φόρο κατανάλωσης και είναι πιθανόν να περιμένουν αρκετές ημέρες ή και εβδομάδες ώσπου να πιστωθεί στον λογαριασμό τους η διαφορά του φόρου που έχουν προπληρώσει, δηλαδή 275 ευρώ ανά χιλιόλιτρο. Ορισμένοι μάλιστα δηλώνουν αδυναμία να αντεπεξέλθουν οικονομικά στη διαδικασία αυτή.


*Οποιος δεν καταχωρισθεί στο Μητρώο ΔΙΠΕΘΕ, θα αναγκαστεί να διαθέτει το πετρέλαιο θέρμανσης στην υψηλή τιμή, αφού αν το διαθέτει στη χαμηλή δεν θα μπορεί να εισπράττει τη διαφορά, λόγω του ότι δεν θα δικαιούται επιστροφή φόρου. Αν συμβεί αυτό ουσιαστικά τίθεται εκτός αγοράς.


*Υπάρχει περίπτωση κάποιοι να εμφανίζουν στον λογαριασμό της ΔΕΗ πολύ λιγότερα τετραγωνικά σε σύγκριση με αυτά που αντιστοιχούν στο πραγματικό εμβαδόν του ακινήτου και να βρεθούν στο στόχαστρο των ελεγκτικών υπηρεσιών, λόγω σημαντικών αποκλίσεων της πραγματικής κατανάλωσης και αυτή που «υποδεικνύει» το σύστημα «Ηφαιστος». Πάντως, στο υπουργείο Οικονομικών τονίζουν ότι θα συσχετίζουν «χοντρικά» το εμβαδόν του κτιρίου το οποίο θερμαίνεται με την κατανάλωση που δηλώνεται και δεν θα λαμβάνουν τοις μετρητοίς τα τετραγωνικά που εμφανίζονται μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ.