«Τελείωσα με τα παράπονα»
Κατεβαίνοντας τα σκαλιά του Υπογείου έχεις την αίσθηση ότι τίποτε δεν έχει αλλάξει. Φωτογραφίες από παραστάσεις, από την εποχή Κουν ως και σημερινές, μια ανεπαίσθητη φθορά, γκρίζα μάρμαρα, γκρίζοι τοίχοι, χαμηλοί φωτισμοί. Μια αίσθηση του «παλιού» σε κυριεύει, με μοναδική παραφωνία μια τεράστια χάρτινη μποτίλια από ουίσκι που δηλώνει με τρόπο εντυπωσιακό την παρουσία του χορηγού. Ο Διαγόρας Χρονόπουλος φθάνει λίγο αργότερα και με οδηγεί στο μικρό γραφειάκι του Καρόλου Κουν, όπου μου παραχωρεί την ψάθινη καρέκλα του «δασκάλου». «Κάθησε εσύ, εγώ δεν μπορώ να καθήσω εκεί» μου λέει. «Γιατί;» ρωτώ. «Ασ’ το… Απλά δεν μπορώ, είναι αλλιώς για μένα». Δεν αρνούμαι. Πού θα ξανασυναντήσω τέτοια ευκαιρία και πού να το φανταζόμουν χρόνια πριν…
Αν και η συνάντησή μας έγινε με αφορμή την πρεμιέρα της νέας παράστασης του Υπογείου, το έργο του Χόρντι Γκαλθεράν «Η μέθοδος Γκρόνχολμ», στις 31 Ιανουαρίου, τελικά η συζήτηση μας οδήγησε και σε άλλα «μέτωπα» τα οποία μένουν ανοιχτά τόσο για το Θέατρο Τέχνης όσο και για τον ίδιο τον καλλιτεχνικό διευθυντή του. Μέτωπα που έχουν κοινό παρονομαστή: τον οικονομικό παράγοντα. Και όχι μόνο.
«Η μέθοδος Γκρόνχολμ»
Ενα ταξίδι του Γιώργου Καραμίχου στην Ισπανία είχε αποτέλεσμα να εντοπιστεί το κείμενο του Χόρντι Γκαλθεράν και «Η μέθοδος Γκρόνχολμ» ερέθισε τον Διαγόρα Χρονόπουλο. Αφησε κατά μέρος το μάνατζμεντ του θεάτρου για λίγο και μπήκε στο Υπόγειο με τέσσερις νέους ηθοποιούς (Πέτρος Λαγούτης, Βίκυ Παπαδοπούλου, Χρήστος Σαπουντζής, Γιώργος Καραμίχος) για να σκηνοθετήσει. Ανακούφιση; «Νιώθω χαρούμενος, όχι ανακουφισμένος. Εξακολουθώ να λέω ότι δεν ήλθα εδώ για να βγάλω σκηνοθετικά μου απωθημένα αλλά συγκινημένος για να προσπαθήσουμε να κρατήσουμε το Θέατρο Τέχνης και να το προχωρήσουμε σε καινούργιους δρόμους ακολουθώντας πάντα τη σκέψη του Κουν». Νέο κείμενο, άγνωστο. Γιατί το επέλεξε; «Είναι σύγχρονο, καίριο, με πολιτικό προβληματισμό, καταγράφει τη σκληρή εικόνα των πολυεθνικών εταιρειών και τον ευτελισμό των ανθρώπων. Κανένα δικαίωμα, κανένας σεβασμός στην προσωπικότητα, συμπτώματα κλωνοποίησης». Θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελεί και σενάριο ταινίας έτσι όπως το περιγράφει. Εύλογο να αναρωτηθείς πού εντοπίζεται η θεατρικότητά του. «Θα μπορούσε να είναι και ταινία, έχει όμως στοιχεία έντονης θεατρικότητας. Δυνατή σκιαγράφηση χαρακτήρων, έντονες συγκρούσεις και καταστάσεις».
Το Θέατρο Τέχνης σήμερα
Ο απολογισμός της εφετινής χρονιάς τον βρίσκει μέχρι στιγμής ικανοποιημένο. «Πήγαν πολύ καλά οι παραστάσεις. Δεν περίμενε κανείς 100% πληρότητα. Εχουμε ένα 60%-70% και είμαστε καλά. Εγραψαν για τη Φρυνίχου ότι δεν πάει καλά και κατετάγη στα μέτρια. Αποψη του καθενός, εγώ διαφωνώ. Αυτό που πήγε καταπληκτικά είναι “Το αμάρτημα της μητρός μου”, αν και στην αρχή φοβήθηκα. Οταν μου ζήτησαν να παίζουν Κυριακή νύχτα, τους είπα τρελούς. Ε, λοιπόν, για τους επόμενους δύο μήνες είναι κλεισμένο».
Δηλαδή, θέλετε να μου πείτε ότι δεν επιθυμούσατε να πάνε καλύτερα και οι άλλες παραστάσεις; Θυμάμαι σε προηγούμενη συζήτησή μας ότι περιμένατε περισσότερα από τις «Τρεις αδελφές». «Εχετε δίκιο. Το “Νόρντοστ” έχει άλλο ρίσκο, άλλο ρεπερτόριο. Η Φρυνίχου («Τρεις αδελφές») μπέρδεψε τον κόσμο μεταφέροντας το κείμενο στην εποχή της περεστρόικα, αν και είναι εντυπωσιακή παράσταση κατά τη γνώμη μου».
Η συνολική οικονομική κατάσταση του θεάτρου έπειτα από πολλές περιπέτειες ετών είναι καλή. Το επιβεβαιώνει και ο ίδιος. «Πληρώνονται όλοι. Κάποια χρέη έχουν εξοφληθεί, έχουν δοθεί 300.000, κάποια άλλα δίνονται με δόσεις και προχωράμε. Αν έλθει η επιχορήγηση, δεν θα έχουμε πρόβλημα. Τώρα όμως πήραμε το 1/4 του 2005! Γι’ αυτό έχω κάνει κάποιες συμπαραγωγές. Ο Τάσος Παπανδρέου μάς ενισχύει για παράδειγμα, είναι κάτι σαν δάνειο. Από τα κέρδη τον ξεπληρώνουμε. Δεν είναι όμως σταθερή συνεργασία».
Ποιο είναι όμως το ιδεολογικό στίγμα του θεάτρου σήμερα; «Σίγουρα δεν είναι να κάνει αυτό που γινόταν επί Κουν. Στόχος μας είναι να προσφέρει ουσιαστικό θέατρο, με καλούς ηθοποιούς από τη σχολή του. Δεν μπορεί πια να ξεχωρίζει και να είναι μοναδικό…».
Κάποιοι τον κατηγορούν ότι έχει αλλοιωθεί η φυσιογνωμία του θεάτρου, ότι η ιδεολογική ταυτότητά του χάθηκε στην πληθώρα των σκηνών και ότι οι υποχωρήσεις και οι παραχωρήσεις έγιναν αιτία σύγχυσης. «Κάποιοι μου λένε ότι αυτό δεν είναι Θέατρο Τέχνης. Δηλαδή τι; Μπορεί να είναι μοναδικό; Ως προς τι; Οταν προς την ίδια κατεύθυνση έχουμε περίπου 20 θέατρα; Γιατί να κάνουμε κάτι άλλο από αυτό που κάνουν ο Βογιατζής, ο Θεοδωρόπουλος, ο Αντύπας, η Αρβανίτη; Τώρα πλέον δεν μου κάνουν παράπονα τα στελέχη του θεάτρου και μάλιστα επιθυμούν να συνεργαστούν ξανά μαζί μας. Η Μάγια Λυμπεροπούλου, η Ρένη Πιττακή, ο Βασίλης Παπαβασιλείου πρέπει να ξαναγυρίσουν και να κάνουν παραστάσεις στο θέατρο. Τους καλώ ανοιχτά για μία ακόμη φορά».
Η επέτειος του Καρόλου Κουν
Με αφορμή τις εκδηλώσεις που θα γίνουν τον ερχόμενο Οκτώβριο για την επέτειο των εκατό χρόνων από τη γέννηση του Καρόλου Κουν έχει ήδη προωθηθεί η δημιουργία ενός λευκώματος. Νωρίτερα θα γίνει μια έκθεση του Θεάτρου Τέχνης στο Μουσείο Μπενάκη. «Υπάρχει όμως τεράστιο οικονομικό πρόβλημα. Αυτό θα γίνει μόνο αν βρεθεί χορηγός και βοηθήσει λίγο και το υπουργείο Πολιτισμού. Στείλαμε επιστολή στον κ. Λιάπη και περιμένουμε να μας απαντήσει. Επιπλέον θα γίνει και ένα συνέδριο με τη συμμετοχή επιστημόνων από όλον τον κόσμο σε σχέση με το Θέατρο Τέχνης και την υποκριτική έτσι όπως τη διαμόρφωσε ο Κουν».
ΠΕΚΙΝΟ Αναβίωση μετ’ εμποδίων
Στις 27 Φεβρουαρίου το Θέατρο Τέχνης θα παρουσιάσει τους «Ορνιθες» σε μια αναβίωση της παράστασης του 1959 του Καρόλου Κουν, στο πλαίσιο του Πολιτιστικού Ετους της Ελλάδας στην Κίνα, με τη συμμετοχή ηθοποιών που έπαιξαν στις ιστορικές παραστάσεις στο Παρίσι και στο Λονδίνο. Ωστόσο το ταξίδι είναι στον αέρα καθώς ακόμη δεν υπάρχει σύμβαση και δεν υπάρχει ενυπόγραφη συμφωνία.
«Τον Νοέμβριο επρόκειτο να υπογράψουμε τη σύμβαση για το Πεκίνο. Ξεκινήσαμε τις πρόβες εδώ και δυόμισι μήνες και αυτή τη στιγμή που μιλάμε δεν έχουμε πάρει ευρώ και δεν έχουμε υπογράψει συμβόλαιο. Αρχικά απευθυνθήκαμε στο υπουργείο Πολιτισμού, αλλά μας είπαν ότι τις ελληνικές εκδηλώσεις τις αναλαμβάνει μια εταιρεία από το Χονγκ Κονγκ. Συναντηθήκαμε με κάποιον δικηγόρο, μιλήσαμε τον Δεκέμβριο και σε όλα η απάντηση ήταν “ναι”. Λίγο καιρό αργότερα με έστειλαν σε μια άλλη Εταιρεία για την Πολιτιστική Ανάπτυξη, με πρόεδρο τον κ. Ψιλιανό. Ακόμη περιμένουμε τη σύμβαση, ενώ η παράσταση θα πραγματοποιηθεί σε έναν μήνα!».
ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΩΝ Ολέθρια σχέση
«Ο Γιώργος Λούκος μάς έχει αποκλείσει. Θέλει μόνο τους “Ορνιθες” τρεις ημέρες στο Ηρώδειο, αλλά και πάλι δίνει ελάχιστα χρήματα και είναι δύσκολα. Καταθέσαμε προτάσεις για την Επίδαυρο αλλά απορρίφθηκαν και πάλι. Κάναμε πρόταση στον κ. Λούκο για τη Μικρή Επίδαυρο με τις “Ικέτιδες” σε διασκευή και δεν έχει απαντήσει ακόμη».
