«Στην κατάσταση που βρίσκεται ο δικός μου ηθοποιός που παίζει τον Οιδίποδα, λίγες ημέρες πριν από την πρεμιέρα,δεν έχει τίποτα να πει. Ο,τι πω,λοιπόν,θα είναι από την εσωτερική πλευρά της σιωπής μου.
Σε παρακαλώ να το σεβαστείς αυτό». Με αυτόν τον πρόλογο με υποδέχτηκε ο Μιχαήλ Μαρμαρινός για την κουβέντα μας, εν όψει του ρόλου του διπλού Οιδίποδα – Τυράννου και Επί Κολωνώ- που έχει αναλάβει να υποδυθεί στην παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, σε σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη. «Τι να πει κανείς μια τέτοια στιγμή για τον Οιδίποδα και να μην είναι ανόητος;Και επειδή δεν θέλω να είμαι ανόητος,όσο πιο ήσυχα μπορώ, σαν να πονάω,θα μιλήσω και θα απαντήσω σε ό,τι μπορώ».
Γυρίζοντας έναν χρόνο πίσω, όταν ήρθε η πρόταση για τον διπλό ρόλο, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός ομολογεί ότι ως ηθοποιός ίσως να ασχολήθηκε με το θέατρο λόγω Οιδίποδα: «Ηταν το πρόσωπο με το οποίο ήθελα να συναντηθώ.Ισως γιατί είχα δει την παράσταση του Κουν με τον Λαζάνη στον ρόλο του Τυράννου,σε μια συγκλονιστική μετάφραση του Βολανάκη…
Αλλά δεν είναι θέμα ρόλου.Είναι θέμα συνάντησης με αυτή τη φιγούρα της ανθρώπινης εμπειρίας,μέσα από αυτά τα απίστευτα κείμενα.Και ασφαλώς αν η πρόταση δεν ήταν από τη Ρούλα Πατεράκηδεν θα το σκεφτόμουν καθόλου».
Και συμπληρώνει ότι «είχε την τύχη» να μην έχει δει ποτέ καμία παράσταση του «Οιδίποδα επί Κολωνώ», και να γνωρίζει αμυδρά το έργο. «Αυτό μου επέτρεψε να το προσεγγίσω με την αθωότητα του ηλιθίου,κάτι που μερικές φορές είναι χρήσιμο.Και όμωςείναι στιγμές που νιώθω πιο κοντά στον Επί Κολωνώ από ό,τι στον Τύραννο- και δεν ξέρω πώς συμβαίνει».
Ισως γιατί η σχέση με τον Οιδίποδα δεν είναι θέμα ηλικίας αλλά ορίων, ίσως γιατί πιστεύει ότι δεν παίζει ρόλο το φιζίκ…
«Απαιτείται τεράστια εσωτερική δύναμη για τον Επί Κολωνώ,πράγμα που σημαίνει ότι η κατάλληλη ηλικία δεν μπορεί να τον παίξει,δεν έχει τη φυσική δύναμη…».
Σύγχρονη παράσταση που δεν μοντερνίζει, με σεβαστική στάση απέναντι στο κείμενο και στους κανόνες που διέπουν το Κοίλο, με έναν τρόπο που κάνουν κλασικό το αποτέλεσμα, ο διπλός Οιδίπους, κατά τον πρωταγωνιστή, δεν τοποθετείται σε συγκεκριμένη εποχή. «Η έννοια του άχρονου είναι λίγο παρεξηγημένη και αφηρημένη.Ο άνθρωπος δεν έχει σχέση με το άχρονοαλλά με την εμπειρία.Η όψη είναι ήσυχη και πολύ φροντισμένη.Θα έλεγα ότι είναι μια παράσταση Εθνικού Θεάτρου σε καλές στιγμές».
Ηθοποιός που έχει δώσει το στίγμα του στο ελληνικό θέατρο των τελευταίων περίπου είκοσι πέντε χρόνων, στην αρχή με την ομάδα «Διπλούς Ερως» και στη συνέχεια με το «Θησείον, ένα θέατρο για τις Τέχνες», ο Μιχαήλ Μαρμαρινός κλήθηκε πέρυσι στο Εθνικό από τον Γιάννη Χουβαρδά – στο δικό του άλλωστε Θέατρο του Νότου (Αμόρε) είχε σκηνοθετηθεί, πρώτη και μοναδική φορά ως σήμερα, από τη Ρούλα Πατεράκη το έργο «Στη μοναξιά των κάμπων με βαμβάκι» του Ζαν-Μαρί Κολτές, όπου συμμετείχε με τον Ακύλα Καραζήση. Του χρόνου τον χειμώνα θα επιστρέψει στου Ψυρρή, ενώ με τις πρωτοβουλίες του- όπως το Σύστημα Αθήνα- έχει βρεθεί μαζί αλλά και απέναντι από το υπουργείο Πολιτισμού. Μέλος ακόμη της μεγάλης παρέας του καινούργιου Εθνικού δεν θέλει να σχολιάσει την πορεία του: «Ο Γιάννης Χουβαρδάς κάνει ορισμένες προσπάθειες να βελτιώσει τις αρθρώσεις του Εθνικού – γιατί από εκεί προκύπτει η δυσκαμψία των κρατικών σωμάτων.Παράλληλα κάνει ενέσεις σωστής τακτικής για να βοηθηθεί η κινητικότητα των οργάνων…». «Η μοίρα του είναι τα πόδια» «Το σωματικό στίγμα του Οιδίποδα είναι τα πόδια του,όχι τα μάτια» τονίζει ο ηθοποιός καθώς επισημαίνει ότι «η μοίρα του είναι αυτά τα πόδια,με τα οποία και γεννήθηκε». Και συμπληρώνει: «Η Ρούλα Πατεράκη θέλησε να ρίξει ένα μικρό φωτάκι σε αυτή την πλευρά». Χωρίς ωστόσο να θέλει να γίνει απόλυτα σαφής ο Μιχαήλ Μαρμαρινός αφήνει να διαφανεί ότι επί σκηνής βαδίζει αλλιώς από όλους τους άλλους ρόλους. «Είναι η σωματική του ταυτότητα.Είναι σημειωμένος,όπως θα έλεγαν οι παλαιότεροι» . Στη σχέση του με την Αντιγόνη (στον «Επί Κολωνώ») μάτια και πόδια είναι καθοριστικά: «Η Αντιγόνη είναι τα μάτια του- ίσωςκαι τα πόδια τουκαθώς είναι εκείνη που τον οδηγεί,εκείνη που σηκώνει τα πόδια του για να τα μετακινήσει».
Ο «Οιδίπους» και ο «Οιδίπους» Στην παράσταση του Εθνικού η χρονική σειρά των δύο έργων (φαίνεται να) έχει αντιστραφεί, δίνοντας στον χρόνο την κυκλική του έννοια, ώστε από το τέλος να περνάμε στην αρχή. Φθάνοντας έτσι ο θεατής στον «Οιδίποδα Τύραννο» έχει μάθει πολύ περισσότερα για τα πάθη του ήρωα και έτσι κατανοεί καλύτερα τα γεγονότα. Και ας έχουμε συνηθίσει να τα βλέπουμε ξεχωριστά, και ας έχουμε- και λόγω ερμηνειών- ταυτίσει τον Επί Κολωνώ με το τέλος, όχι μόνο του ήρωα αλλά και του ηθοποιού.
Μήπως τελικά αυτός ο διπλός ρόλος φέρνει και τον Μιχαήλ Μαρμαρινό πιο κοντά στην έννοια του (καλλιτεχνικού) τέλους; «Εχει πολύ βάθος αυτή η ερώτηση» απαντά. «Ναι,είναι σαν να με έσπρωξαν ξαφνικά σε μιαν άκρη,σε ένα τέρμα…Και εγώ θα πω ό,τι είδα,τίποτα περισσότερο. Ο,τι κατάφερα να δω σε αυτή την κατάσταση» . Υπάρχει φόβος για το μετά; «Ευτυχώς ή δυστυχώς,αυτή τη στιγμή,το μετά δεν έχει καμία θέση μέσα μου.Είμαι στο πριν.Θέλω να είμαι καλά για να μπορέσει να φανεί τι είδα εγώ,τι είδαν τα μάτια μου,αλλά και τι είδε το σώμα μου- στην περίπτωση του Οιδίποδα.Διότι έτσι αντιλαμβάνομαι τον ρόλο μου και έτσι μοιραζόμαστε το θέατρο». Ο ίδιος άλλωστε πιστεύει ότι «επιστρέφουμε σε αυτά τα μεγάλα έργα όχι μόνο από λογοτεχνικής πλευράςαλλά και με την ελπίδα να δούμε και εμείς κάτι από αυτά που είδαν οι Αρχαίοι,έστω μέσα από μια χαραμάδα…».
Προτού ολοκληρώσουμε τη συζήτηση τον ερωτώ αν νιώθει δέος για αυτή τη συνάντηση υποκριτικής. «Δεν επιτρέπω σε αυτή τη λέξη να παρεισφρήσει μέσα μου – δεν θέλω ούτε καν να την προφέρω» καταλήγει.
«Οιδίπους Τύραννος»,«Οιδίπους επί Κολωνώ» του Σοφοκλή,σε μετάφραση και σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη.Από το Εθνικό Θέατρο.Παίζουν: Μιχαήλ Μαρμαρινός,Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Μάνια Παπαδημητρίου,Δημήτρης Πιατάς,Νίκος Χατζόπουλος κ.ά.Πρεμιέρα στην Επίδαυρο στις 8 Αυγούστου.Η παράσταση θα επαναληφθεί στις 9/8.Στις 21.00.
