Ο Νομός Ξάνθης ζει στους ρυθμούς της Γκιουλμπεγιάζ Καραχασάν. Από τον κάμπο της Χρυσοπηγής ως τα ορεινά πομακοχώρια, χριστιανοί και μουσουλμάνοι παρακολουθούν πυρετωδώς τις εξελίξεις και τις συζητούν πίσω από τις κουρτίνες ή στα καφενεία. Δεκάδες δημοσιογράφοι, φωτογράφοι και τηλεοπτικές κάμερες οργώνουν την περιοχή. H υποψηφιότητα μιας νεαρής μουσουλμάνας για τη θέση του υπερνομάρχη Δράμας – Καβάλας – Ξάνθης δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο.
Ο Νομός Ξάνθης έχει περίπου 100.000 κατοίκους, εκ των οποίων το 37% απαρτίζει η μουσουλμανική μειονότητα. Αυτό σημαίνει ότι ο ένας στους τρεις ψηφοφόρους του Νομού Ξάνθης είναι μειονοτικός. Δεν είναι η πρώτη φορά που εκτίθεται μουσουλμάνος υποψήφιος. Εχουν ήδη εκλεγεί για μία θητεία οι βουλευτές Μπιρόλ Μπιρόλ από τη ΝΔ (1996-2000) και Αχμέτ Φαΐκογλου από το ΠαΣοΚ (1985-1989). Αυτή τη στιγμή ο αντινομάρχης Ξάνθης είναι μουσουλμάνος αλλά και ο πρόεδρος του διευρυμένου Νομαρχιακού Συμβουλίου Δράμας – Καβάλας – Ξάνθης ήταν μειονοτικός. Υπάρχουν επίσης σήμερα τέσσερις μειονοτικοί κοινοτάρχες στον Νομό Ξάνθης, ενώ μουσουλμάνος είναι και ο δήμαρχος Μύκης απ’ όπου κατάγεται η Γκιουλμπεγιάζ Καραχασάν (100% μουσουλμάνοι κάτοικοι). Πολλοί μειονοτικοί, άνδρες και γυναίκες, μπαίνουν με ποσόστωση στα δημοτικά και νομαρχιακά ψηφοδέλτια, χωρίς επιτυχία συνήθως. Είναι όμως η πρώτη φορά που μια γυναίκα μουσουλμάνα διεκδικεί την υψηλότατη θέση του υπερνομάρχη τριών νομών, εκ των οποίων οι δύο (Δράμα – Καβάλα) δεν έχουν καθόλου μουσουλμάνους κατοίκους!
Ολοι αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για μια συμβολική και πολιτική κίνηση μεγάλης σημασίας εκ μέρους του ΠαΣοΚ. Αλλά ο αιφνιδιασμός που προκάλεσε αυτή η επιλογή είναι εμφανής στην Ξάνθη. Στις σχέσεις των δύο κοινοτήτων υπάρχει αμοιβαία καχυποψία και η επιλογή Καραχασάν ρίχνει λάδι στη φωτιά. H αρμενική κοινότητα της πόλης, περίπου 300 οικογένειες, δείχνει μουδιασμένη. Οι παλιννοστούντες Πόντιοι, 8.000 άτομα στην Ξάνθη, δεν τοποθετούνται, το πρόβλημα της ανεργίας τούς απασχολεί περισσότερο.
Οσο για τη μουσουλμανική μειονότητα, δεν έχει ενιαία αντίδραση γιατί δεν είναι ομοιογενής. Σε σύνολο 35.000 μουσουλμάνων της Ξάνθης, οι 25.000 είναι Πομάκοι, οι 5.000 είναι Αθίγγανοι και οι 5.000 είναι τουρκογενείς. H Γκιουλμπεγιάζ Καραχασάν είναι πομακικής καταγωγής, αλλά και στο εσωτερικό αυτής της κοινότητας τα πράγματα είναι μπερδεμένα. Ο μουφτής κ. Σινίκογλου και ο ψευδο-μουφτής Εμίν Καμζά δεν έχουν ακόμη τοποθετηθεί. Ελληνο-τουρκική ιστορία, εξωτερική πολιτική, τοπικοί καταναγκασμοί και εξαρτήσεις πολλών δεκαετιών αναμετρούνται αιφνιδίως στο πρόσωπο της νεαρής Γκιουλμπεγιάζ.
Στο χριστιανικό στοιχείο της Ξάνθης (170.000 κάτοικοι) δεν υπήρξαν μισαλλόδοξες αντιδράσεις με την ανακοίνωση της υποψηφιότητας Καραχασάν όπως αυτές που παρατηρήθηκαν στη Θεσσαλονίκη από τον Μητροπολίτη κ. Ανθιμο, τον υπουργό κ. Γ. Καλατζή ή τον βουλευτή της ΝΔ κ. Στ. Παπαθεμελή. Μάλιστα ο Μητροπολίτης Ξάνθης κ. Παντελεήμων, ιδιαίτερα μετριοπαθής και προοδευτική προσωπικότητα, επεκρότησε δημοσίως την επιλογή Παπανδρέου. Επισήμως, οι ντόπιοι «τοπάρχες» της ΝΔ έδειξαν αυτοσυγκράτηση, ίσως για προφανείς εκλογικούς λόγους. Ο δήμαρχος Ξάνθης κ. M. Στυλιανίδης (ΝΔ), τον οποίο επισκεφθήκαμε στο εντυπωσιακό δημαρχείο της πόλης, παλαιά οικία εβραίου καπνεμπόρου, ζύγισε με προσοχή τα λόγια του: «Είναι αναφαίρετο δικαίωμα κάθε παράταξης να επιλέγει τους υποψηφίους της. Αν είναι σωστή αυτή η κίνηση θα φανεί από το αποτέλεσμα» δηλώνει. Μόλις κλείνουν τα μικρόφωνα γίνεται πιο επιθετικός. Εκτιμά ότι η κυρία Καραχασάν θα καταψηφιστεί τοπικά γιατί επελέγη από τα κεντρικά του ΠαΣοΚ χωρίς τις ευλογίες της μειονότητας.
Πίσω από τις κουρτίνες οι κουβέντες είναι πιο βαριές. «Δεν θα είχα εμπιστοσύνη σε αυτούς τους ανθρώπους. Δεν το έχω σε μπέσα το τουρκικό στοιχείο. Μας κάνουν τους φίλους, αλλά δεν ξέρω η κυρία αυτή τι σκοπό έχει. Σίγουρα θα είναι κατευθυνόμενη» λέει απροκάλυπτα η Ειρήνη, ιδιοκτήτρια πολυτελούς καταστήματος.
Τα τοπικά στελέχη του ΠαΣοΚ δεν διαφωνούν με την επιλογή. Κάποιοι δείχνουν ενθουσιασμό, υπάρχουν και αυτοί που προβάλλουν ενστάσεις. Ο υποψήφιος νομάρχης Ξάνθης στον συνδυασμό Καραχασάν κ. Φώτης Καραλίδης ανήκει στην πρώτη κατηγορία. «Είναι μια ανατρεπτική, πρωτοποριακή και ριζοσπαστική τομή του Γιώργου Παπανδρέου που βλέπει πολλά χρόνια μπροστά» λέει. Ο υποψήφιος δήμαρχος Ξάνθης κ. Χρ. Πούλιος υπερθεματίζει. «Τον ηγέτη έτσι τον θέλω. Να κάνει υπερβατικές κινήσεις που χαράζουν δρόμους» λέει. H αναπληρώτρια συντονίστρια της Νομαρχιακής Επιτροπής Ξάνθης κυρία Ματούλα Τσούλου επικροτεί την επιλογή και ετοιμάζεται να είναι υποψήφια στον συνδυασμό Καραχασάν. «Τους ενοχλεί γιατί η Γκιουλμπεγιάζ είναι γυναίκα και σπάει την επετηρίδα» αναφέρει. Ο ιδιοκτήτης της προοδευτικής ξανθιώτικης εφημερίδας «Εμπρός» κ. Γ. Διαφωνίδης είναι σχεδόν επικός. «Κάνουμε αγώνα για την ισονομία και την ισοπολιτεία. Υπάρχουν όμως στερεότυπα και συντηρητικά κατεστημένα. Δεν κατανοούν όλοι τον συμβολισμό της επιλογής» λέει.
Ρόλο παίζουν οπωσδήποτε και οι τοπικές πικρίες, αφού η κυρία Καραχασάν ποδοπάτησε όλες τις επετηρίδες. Ο καρδιολόγος Τσετίν Μάντατζη θέλει μουσουλμάνο υποψήφιο υπερνομάρχη, αλλά θα προτιμούσε έναν υποψήφιο άνδρα, και δη τον κ. Μπουρχάν Μπαράν. Ο (πομάκος) δημοσιογράφος Αμπντούλ Χαλίλ Ντέντε, της εφημερίδας «Trakyanim Sesi», που εκδίδεται στην Κομοτηνή, θα ήθελε την Γκιουλμπεγιάζ Καραχασάν πιο σκληροπυρηνική. Ο Τζεμίλ Καμζά διαφωνεί με την επιλογή για άλλον λόγο. «H επιλογή έγινε στην Αθήνα χωρίς να ερωτηθούν οι τοπικοί μειονοτικοί. Ο Παπανδρέου βιάστηκε, δεν έκανε διαπραγμάτευση» λέει. Από την άλλη, στην τοπική Νομαρχιακή ΠαΣοΚ υπάρχουν αντιδράσεις από μέλη που φοβούνται ότι η επιλογή Καραχασάν θα διώξει τους χριστιανούς ψηφοφόρους της Καβάλας και της Δράμας.
ΑΡΙΘΜΟΙ
Κομοτηνή
55.000 μουσουλμάνοι:
30.000 Πομάκοι
7.000 Τσιγγάνοι
18.000 Τούρκοι
Εβρος
3.000 Πομάκοι
6.000 Τσιγγάνοι
1.000 Τουρκογενείς
Αλλοι 35.000 μειονοτικοί ζουν σε Αθήνα και EE.
10.000 άτομα με ελληνική υπηκοότητα ζουν στην Τουρκία, πολλοί ψηφίζουν εδώ.
