Τουλάχιστον 10.000 εργαζόμενοι πρέπει να αποχωρήσουν από τη ΔΕΗ για να μπορέσει η μεγαλύτερη δημόσια επιχείρηση της χώρας να λειτουργήσει στο νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον της απελευθερωμένης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Στο συμπέρασμα αυτό έχει καταλήξει η διοίκηση της ΔΕΗ, σύμφωνα με την οποία από 34.000 εργαζομένους η επιχείρηση θα πρέπει ύστερα από μια τριετία να απασχολεί μόνο τους 24.000. Το σενάριο αυτό έχει άμεση σχέση με τις εξαγγελίες του υπουργού Ανάπτυξης κ. Ευ. Βενιζέλου, ο οποίος σε συνέντευξή του προς «Το Βήμα» (Τρίτη 23 Μαρτίου 1999) αποκάλυψε την κυβερνητική πρόθεση για την εισαγωγή της ΔΕΗ στο Χρηματιστήριο.
Η αναδιάρθρωση της ΔΕΗ περνά μέσα από το έδαφος έξι προβλημάτων: πρώτον, της δραστικής μείωσης του προσωπικού· δεύτερον, της επίλυσης του τεράστιου προβλήματος που λέγεται Ασφαλιστικό· τρίτον, της αποφασιστικής μείωσης των δαπανών της επιχείρησης· τέταρτον, της δημιουργίας ενιαίας τιμολογιακής πολιτικής στην ενέργεια (ρεύμα, πετρέλαιο, φυσικό αέριο)· πέμπτον, της αύξησης των τιμολογίων της ΔΕΗ μετά τον Μάρτιο του 2000, όταν η χώρα μας προβλέπεται να πάρει το «εισιτήριο» για την ΟΝΕ· και, έκτον, της εξεύρεσης ενός νέου τρόπου τιμολόγησης των υπηρεσιών κοινής ωφελείας.
Τα τέσσερα μεγάλα προβλήματα
«Το Βήμα» αποκαλύπτει σήμερα όλα τα σενάρια που οι διοικούντες την επιχείρηση εξετάζουν προκειμένου να είναι έτοιμη αμέσως μετά την κατάθεση, τον Ιούνιο του 1999, του νομοσχεδίου για την απελευθέρωση της εγχώριας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή και ας δούμε τι διακυβεύεται αυτή τη στιγμή στη μεγαλύτερη δημόσια επιχείρηση της χώρας.
* Το υπ’ αριθμόν 1 πρόβλημα της ΔΕΗ σήμερα είναι οι τρομακτικές δαπάνες της επιχείρησης. Σύμφωνα με στοιχεία, οι συνολικές ετήσιες δαπάνες της εταιρείας είναι 480 δισ. δρχ., από τις οποίες τα 379 δισ. δρχ. αφορούν τις δαπάνες αμοιβής και ασφάλισης του προσωπικού. Από αυτά τα 336 δισ. δρχ. αφορούν δαπάνες μισθοδοσίας και τα 43 δισ. δρχ. λογαριασμούς ασφάλισης προσωπικού. Σύμφωνα με υπολογισμούς της διοίκησης, κάθε εργαζόμενος «κοστίζει» στη ΔΕΗ 11,3 εκατ. δρχ. τον χρόνο, ποσό που δείχνει «απίστευτο» για οποιαδήποτε επιχείρηση του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας.
Δεν είναι όμως μόνο το προσωπικό που «απομυζά» τα ταμεία της επιχείρησης. Είναι και οι εργολάβοι και οι κάθε είδους προμηθευτές υλικών. Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό της ΔΕΗ, το 1999 η ΔΕΗ θα διαθέσει 43 δισ. δρχ. για υλικά, ανταλλακτικά και καύσιμα οχημάτων, 33 δισ. δρχ. για εργολαβίες εκμετάλλευσης, 21 δισ. δρχ. για αμοιβές τρίτων, 22 δισ. δρχ. για λοιπές δαπάνες καθώς επίσης και 288 δισ. δρχ. για να χρηματοδοτήσει το επενδυτικό πρόγραμμά της. Τα ποσά αυτά είναι ιδιαίτερα υψηλά ενώ οι διοικούντες τη ΔΕΗ έχουν πεισθεί ότι «οι συνεργάτες τους εργολάβοι μπορούν να δουλέψουν και με μικρότερα περιθώρια κέρδους ώστε να γίνει δυνατή η μείωση των δαπανών της επιχείρησης τουλάχιστον κατά 10%». Αν αυτό γινόταν δυνατόν, από τη μείωση μόνο των δαπανών και χωρίς να υπάρξει καμία αύξηση στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας η ΔΕΗ θα εξασφάλιζε πρόσθετους πόρους της τάξεως των 40-50 δισ. δρχ.
* Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα της επιχείρησης στον δρόμο της μετοχοποίησης είναι οι επιδοτήσεις τιμολογίων ηλεκτρικού ρεύματος προς διάφορους καταναλωτές. Συγκεκριμένα η επιχείρηση χάνει κάθε χρόνο πάνω από 100 δισ. δρχ. προκειμένου να επιδοτεί το ρεύμα στις ενεργοβόρες βιομηχανίες Αλουμίνιον της Ελλάδος και Λάρκο, στα νησιά, καθώς επίσης και στους αγρότες. Αποκαλυπτικό είναι το γεγονός ότι μόνο η επιδότηση του ρεύματος στην Αλουμίνιον της Ελλάδος και στη Λάρκο κοστίζει στη ΔΕΗ 17 δισ. δρχ. Πολύ μεγάλη βεβαίως είναι και η επιβάρυνση της επιχείρησης από τις επιδοτήσεις του ρεύματος στα νησιά. Το ερώτημα λοιπόν στο οποίο θα κληθεί να απαντήσει η κυβέρνηση και ασφαλώς όχι η ΔΕΗ είναι ποιος θα πληρώσει το κόστος των υπηρεσιών κοινής ωφελείας; Θα εξακολουθήσει να το πληρώνει η ΔΕΗ, θα το πληρώνει από κοινού με τις άλλες ηλεκτρικές εταιρείες που θα δημιουργηθούν; Θα θεσμοθετηθεί πρόσθετο τέλος στα τιμολόγια διανομής; Αυτά είναι τα τρία σενάρια που εξετάζει η ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης.
* Το τρίτο μεγάλο πρόβλημα είναι το ασφαλιστικό πρόβλημα των εργαζομένων, που ασφαλώς μπορεί να αποδειχθεί «βόμβα» στα θεμέλια εκσυγχρονισμού της επιχείρησης. Θα αγγίξει το πρόβλημα αυτό η κυβέρνηση ή εν όψει των εκλογών θα κάνει πίσω; Το ερώτημα είναι πολύ σοβαρό και στην πραγματικότητα καθορίζει το αν θα προχωρήσει γρήγορα η διαδικασία της μετοχοποίησης της ΔΕΗ. Ενα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι να δημιουργηθεί ενιαίος οργανισμός ασφάλισης των εργαζομένων στη ΔΕΗ και στις άλλες ηλεκτρικές εταιρείες, κάτι που συναντά την κάθετη αντίδραση της διοίκησης του ΙΚΑ. Το βασικό πρόβλημα ωστόσο είναι η «προίκα» που θα λάβει ο νέος ασφαλιστικός οργανισμός των εργαζομένων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας την οποία κάποιες (πράγματι πρόχειρες) εκτιμήσεις υπολογίζουν όσο και την… περιουσία της ΔΕΗ.
* Το τέταρτο πρόβλημα της διοίκησης της επιχείρησης είναι… η κερδοφορία της. Αυτή, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες μας, προβλέπεται να αυξηθεί από 16 δισ. δρχ. το 1998 σε 52,5 δισ. δρχ. το 1999. Το σημερινό επίπεδο κερδοφορίας της ΔΕΗ δεν είναι αρκετά υψηλό ώστε να μπορέσει η ΔΕΗ να ελπίζει σε μεγάλη επιτυχία της προσπάθειας μετοχοποίησής της. Αν μάλιστα συνυπολογίσει κανείς και το γεγονός ότι δεν έχει ξεκαθαριστεί η ενεργειακή τιμολογιακή πολιτική που θα εξασφαλίσει την αναγκαία εμπιστοσύνη του επενδυτικού κοινού , τότε κατανοεί κανείς ότι το πρόβλημα γίνεται περισσότερο δισεπίλυτο.
