Ο σκηνοθέτης της ταινίας μιλάει για τα ζώα και τη διαδρομή του από τον «Βασιλιά των Λιονταριών» στον «Ποντικομικρούλη
Ποντίκια και παραμύθια
Μια φορά κι έναν καιρό υπήρχε μια ειδυλλιακή πόλη με ζεστούς, ευλογημένους κατοίκους, που δεν ήταν άλλη από τη Νέα Υόρκη. Ακούγεται λιγάκι απίθανο, όμως μην παραξενεύεστε. Εχουμε μόλις εισχωρήσει στον ευμετάβλητο κόσμο των παραμυθιών, εκεί όπου δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι τα πάντα μπορούν να συμβούν.
Στα σύνορα της Πέμπτης Λεωφόρου με το Σέντραλ Παρκ λοιπόν, βρισκόταν το σπίτι μιας τέτοιας αγγελικής οικογένειας. Της οικογένειας των Λιτλ. Ο μπαμπάς, η μαμά και ο οκτάχρονος διοπτροφόρος γιος τους, ο Τζορτζ. Και ένας κατάλευκος γάτος ονόματι Χιονάτος. Καλοί άνθρωποι, συνετοί, ευχαριστημένοι από τη ζωή τους. Αν δεν τους έλειπε και κάτι ακόμη όλα θα ήταν θαυμάσια. Ενα επιπλέον παιδί που δεν μπορούσαν να αποκτήσουν μόνοι. Κατά τα φαινόμενα το ορφανοτροφείο ήταν η μόνη διέξοδος. Ποιος θα περίμενε όμως ότι το «άλλο παιδί» που θα αποφάσιζαν τελικά να επιλέξουν θα είχε τη μορφή ενός γλυκύτατου… ποντικού! Που ονομάζεται Στιούαρτ, διαβάζει, μιλά και συμπεριφέρεται ακριβώς όπως οι άνθρωποι.
Μπορεί ένα όνειρο να γίνει πραγματικότητα; Από ό,τι φαίνεται μπορεί. Πριν από πενήντα χρόνια και κατά τη διάρκεια της διαδρομής του με το τρένο προς το Μανχάταν, ο νεοϋορκέζος συγγραφέας Ε. Μπ. Γουάιτ κοιμήθηκε και είδε το πιο παράξενο όνειρο της ζωής του. Στο υποσυνείδητό του κυριαρχούσε ένας ποντικός, περίπου όμοιος με αυτόν που περιγράψαμε πιο πάνω. Ετσι ο Γουάιτ για πρώτη φορά αποφάσισε να χρησιμοποιήσει για «υλικό» του καινούργιου βιβλίου του αυτό το όνειρο…
Η αλήθεια είναι ότι η αποκρυστάλλωση σε κείμενο αυτού του ονείρου, δηλαδή ο «Στιούαρτ Λιτλ», ένα παιδικό (και όχι μόνο) μυθιστόρημα φαντασίας που εδώ και μισό αιώνα συντροφεύει αμέτρητες οικογένειες Αμερικανών, δεν έγινε ποτέ γνωστό στην Ευρώπη. Αμφιβάλλουμε ωστόσο ότι κάτι παρόμοιο θα συμβεί και με την ομότιτλη ταινία του Ρομπ Μίνκοφ που από την περασμένη Παρασκευή προβάλλεται στη χώρα μας με τον υπότιτλο «Ο ποντικομικρούλης». Δεν είναι μόνο η ανεπανάληπτη αρτιότητα στον συνδυασμό ζωντανών ηθοποιών και ντίτζιταλ οπτικών εφέ που κάνει την ταινία τόσο συναρπαστική. Είναι, επίσης, η ανοιχτόκαρδη διάθεσή της και ο τρόπος με τον οποίο κατορθώνει να κάνει οικεία την εικόνα ενός πλάσματος που θεωρείται (αδίκως) τόσο απωθητικό.
Το εύρημα βέβαια είναι αρκετά απλό και, για να λέμε την αλήθεια, εύκολα η ταινία κινδυνεύει να συγκριθεί με το «Μπέιμπ, το ζωηρό γουρουνάκι». Ο Στιούαρτ έχει μεν την όψη ποντικού, σκέφτεται όμως και μιλά ανθρώπινα. Για την ακρίβεια, όλα τα τετράποδα της ταινίας, γάτοι και ποντίκια δηλαδή, έτσι ακριβώς συμπεριφέρονται.
Ο τρισδιάστατος ήρωας
Το σχέδιο μιας μεταφοράς του Στιούαρτ Λιτλ στον κινηματογράφο χρονολογείται από το καλοκαίρι του 1997. Η ανεύρεση ενός ποντικού που περπατά στα δύο πόδια, αλλάζει κοστούμια και κάνει πνεύμα στα «αφεντικά» του δεν ήταν η ευκολότερη αποστολή στον κόσμο! Συνεπώς ο λόγος δόθηκε στους «μάγους» της σύγχρονης τεχνολογίας και συγκεκριμένα εκείνους της Sony Pictures Imageworks, που ανέλαβαν την κατασκευή ενός «ζωντανού» τρισδιάστατου ήρωα που θα μπορούσε να πείσει ότι περπατά και ζει ανάμεσά μας.
Ο κινηματογραφικός Στιούαρτ γεννήθηκε κατ’ αρχήν από εκατοντάδες σκίτσα και στη συνέχεια μέσα από άλλες τόσες οθόνες κομπιούτερ. Τα τρυκ και οι τεχνικές της Imageworks για αυτή την ταινία ξεπερνούν κάθε σύνορο της φαντασίας αλλά η λεπτομερειακή περιγραφή τους συχνά γίνεται ανιαρή, αφορά κυρίως τους ειδικούς και κινδυνεύει να χαλάσει τη μαγεία της εικόνας. Αλλωστε, ιδιαίτερα σε αυτές τις περιπτώσεις, το αποτέλεσμα είναι το μόνο που μετρά.
Η παράσταση των γάτων
Εξίσου καταπληκτική όμως είναι η δουλειά που έγινε με τους γάτους, οι οποίοι συχνά κλέβουν την παράσταση στην ταινία, διότι με τη βοήθεια των οπτικοακουστικών εφέ το στόμα τους κινείται ακριβώς σύμφωνα με τα… λόγια που λένε. Τα ανθρώπινα λόγια εννοείται, διότι σε όλη την ταινία δεν ακούγεται σχεδόν ούτε ένα νιαούρισμα. Οι ρόλοι των γατών είναι οκτώ, για τους οποίους χρησιμοποιήθηκαν είκοσι τρεις καλά εκπαιδευμένες γάτες. Ενα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που προέκυψαν κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «Στιούαρτ Λιτλ» ήταν η σχέση των γατών μεταξύ τους. Οι γάτες είναι ούτως ή άλλως απρόβλεπτα ζώα, πόσο μάλλον όταν καλούνται να… υποκριθούν δίπλα σε άλλες γάτες!
Πρέπει εδώ να προσθέσουμε ότι η πρωτότυπη, αγγλική βερσιόν της ταινίας αξίζει κυρίως για τα φωνητικά που επιλέχθηκαν για τον κάθε γάτο. Ο ευτραφής γκέι κωμικός Νέιθαν Λέιν ακούγεται ως Χιονάτος (στην πραγματικότητα τον ενσαρκώνουν πέντε πανομοιότυποι περσικοί γάτοι Τσιντσίλα) και ο ειδικός σε ρόλους γκάγκστερ Τσαζ Παλμιντιέρι δίνει τη φωνή του στον Σμόκι, τον άγριο κεραμιδόγατο που απεχθάνεται τον πρώτο και αναλαμβάνει την εκτέλεση του Στιούαρτ. Οσον αφορά τον τελευταίο, η φωνή του ανήκει στον Μάικλ Τζέι Φοξ.
Μια κουβέντα μισής ώρας περί μαγείας, παραμυθιών, κατοικιδίων ζώων και… ποντικών με τον Ρομπ Μίνκοφ, διακεκριμένο σκηνοθέτη και ανιματέρ, του οποίου η προηγούμενη επιτυχία «Ο βασιλιάς των λιονταριών» έχει γράψει ιστορία στις μεγάλου μήκους ταινίες κινουμένων σχεδίων της εταιρείας Ντίσνεϊ.
Κατ’ αρχήν θα ήθελα να σας ρωτήσω αν έχετε κατοικίδιο ζώο.
«Εχω δύο σκύλους. Και είναι εξαιρετικά ογκώδεις».
Πιστεύετε ότι ένα κατοικίδιο ζώο μπορεί σταδιακά να γίνει μέλος της οικογένειας που το έχει;
«Ω! Ναι… Γιατί όχι; Ομολογώ ότι δεν το σκέφτηκα ποτέ έτσι, αλλά υποθέτω πως μπορεί».
Το ρωτώ διότι ο Στιούαρτ Λιτλ, αν και με ανθρώπινη συμπεριφορά, δεν παύει να είναι ποντικός. Δεν είναι κατοικίδιο ζώο στην ταινία αλλά θα μπορούσε να είναι στη ζωή.
«Στην προσπάθεια να αφηγηθούμε τη συγκεκριμένη ιστορία, μια από τις προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε ήταν πώς θα δηλώναμε με ευκρίνεια ότι ο Στιούαρτ δεν είναι κατοικίδιο ζώο. Από την άλλη μεριά ο Χιονάτος, δηλαδή ο γάτος, ήταν. Υπήρξε μια μικρή σύγκρουση σε αυτό το σημείο διότι ο γάτος απογοητεύεται βλέποντας τους Λιτλ να υιοθετούν όχι ένα γιο αλλά ένα ποντίκι. Σαν να λέμε ένα ποντίκι με κατοικίδια γάτα. Οξύμωρο σχήμα…».
Κατά τη δική σας άποψη ποιο είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο σε ένα ποντίκι;
«Οταν παρατηρείς ένα ζώο, οποιοδήποτε ζώο, βλέπεις ότι έχει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά που το κάνει μοναδικό. Νομίζω λοιπόν ότι δεν υπάρχει ένα στοιχείο που ξεχωρίζει, είναι ολόκληρο το “πακέτο”. Το τι “μεταφέρει” με το σώμα του το κάθε ζώο, η “γλώσσα” του σώματός του. Στο ποντίκι βλέπω κάτι πολύ ντελικάτο, κυρίως στην κίνησή του».
Δεν είναι τυχαίο που ο Μίκι Μάους, το πιο διάσημο καρτούν του κόσμου, είναι ποντίκι. Παρ’ όλα αυτά, δεν υπήρξε κάπως ριψοκίνδυνη η επιλογή της χρήσης ενός ποντικού σε μια ταινία με ζωντανούς ηθοποιούς; Πολλοί άνθρωποι δεν νιώθουν άνετα μπροστά στη θέα των ποντικών.
«Είναι και τα φίδια. Τα φίδια και τα ποντίκια. Καμιά φορά και οι γάτες. Οχι, νομίζω ότι τα ποντίκια σε γενικές γραμμές είναι γλυκά πλάσματα. Δεν μιλώ για τους αρουραίους βέβαια, που είναι βδελυροί και απωθητικοί. Μεγάλοι με μακριές ουρές… Οχι, νομίζω ότι ο περισσότερος κόσμος θεωρεί ότι τα μικρά ποντικάκια είναι άκακα και ακίνδυνα. Εχετε όμως δίκιο. Υπήρξαν κάποιες αντιρρήσεις όταν ο “Στιούαρτ Λιτλ” βρισκόταν ακόμη στα σκαριά. Πολλοί αναρωτιόντουσαν αν θα μισήσουν την ταινία με τη σκέψη του ποντικού. Κάτι μου λέει όμως ότι αυτό δεν πρόκειται να γίνει πουθενά…».
Ποια ήταν η προσωπική νότα του σεναριογράφου Μ. Νάιτ Σάμαλαν στο σενάριο; Ας μην ξεχνάμε ότι είναι ο σκηνοθέτης της σκοτεινής «Εκτης αίσθησης».
«Ο Σάμαλαν βοήθησε κυρίως στις δυσκολίες που προέκυπταν από τη στιγμή που η οικογένεια υιοθετεί το ποντίκι. Η διαμάχη του Στιούαρτ με τον Χιονάτο, λ.χ., δεν είναι και τόσο συνηθισμένη. Επίσης η πρόσληψη των γατών-εκτελεστών του Στιούαρτ. Ολα αυτά ήταν στοιχεία που πρόσθεσε ο Σάμαλαν, με τον δικό του, σκοτεινό όπως τον αποκαλείτε, τρόπο».
Με τον «Βασιλιά των λιονταριών» πετύχατε μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της καριέρας σας. Τι σας τράβηξε στο κινούμενο σχέδιο;
«Υποθέτω ότι το κινούμενο σχέδιο μου άρεσε ανέκαθεν διότι είναι η μόνη φόρμα που μπορεί να σου προσφέρει τη δυνατότητα να δημιουργήσεις την αυταπάτη. Κατά μια έννοια η “γέννηση” ενός χαρακτήρα μέσω της τεχνολογίας είναι τρομερά συναρπαστική. Είναι μαγεία. Και αυτή τη μαγεία ήθελα να φτιάξω από την εποχή των παιδικών μου χρόνων όταν πειραματιζόμουν με μια σούπερ 8 κάμερα».
Ταινίες όπως το «Στιούαρτ Λιτλ» είναι πραγματικά καταπληκτικές διότι μας παρουσιάζουν τη μαγεία της digital τεχνολογίας. Μπορεί όμως αυτή η μαγεία να ξεπεράσει τη μαγεία που νιώθει ο αναγνώστης διαβάζοντας το πρωτότυπο υλικό στο οποίο βασίστηκαν;
«Νομίζω ότι από τη στιγμή που έχεις εξερευνήσει τον κόσμο μιας ιστορίας και καλείσαι να την αφηγηθείς τρισδιάστατη, εισχωρείς στη διαδικασία μιας διαφορετικής μαγείας. Οπωσδήποτε είναι δύσκολο να συγκρίνεις αυτή τη διαδικασία με το πνεύμα του αναγνώστη ενώ διαβάζει το βιβλίο. Διότι εκεί ο καθένας χρησιμοποιεί την προσωπική φαντασία του για να δημιουργήσει εικόνες στο μυαλό του. Και αυτή η διαδικασία δεν παύει να είναι η πιο συναρπαστική, διότι σε μεταφέρει σε ένα σύμπαν που ο ίδιος έχεις κατασκευάσει. Οταν όμως βλέπεις μια ταινία όπως ο “Στιούαρτ Λιτλ”, όπου ο κόσμος της φαντασίας γίνεται αληθινός, νομίζω ότι σε μεταφέρει σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο μαγείας».
Μάικλ Τζέι Φοξ (φωνή του Στιούαρτ Λιτλ)
Ο 39χρονος αμερικανός ηθοποιός που για πολλά φεγγάρια «επέστρεφε στο μέλλον» περιορίζεται πια σε αφηγήσεις, καθώς αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα με την υγεία του (νόσος του Πάρκινσον). Στην επόμενη ταινία του «Ατλαντίς», δίνει και πάλι μόνο τη φωνή του.
Τζίνα Ντέιβις (κυρία Λιτλ)
Λιγότερες από είκοσι είναι οι ταινίες που συνθέτουν τη φιλμογραφία της 43χρονης πλέον Ντέιβις, μιας ηθοποιού που παρά το Οσκαρ β’ ρόλου για τους «Αταίριαστους εραστές» και την εξαιρετική παρουσία της στη φεμινιστική περιπέτεια «Θέλμα και Λουίζ», είχε μια μάλλον απογοητευτική πορεία. Φανατική τοξοβόλος και με πάρα πολύ υψηλό Ι.Q., η Ντέιβις πιθανόν να συμμετάσχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 που θα γίνουν στην Αθήνα.
Χιου Λούις (κύριος Λιτλ)
Αγνωστος στην Ελλάδα βρετανός κωμικός, κυρίως τηλεοπτικός (πολλοί θα τον θυμούνται από την κωμική σειρά «Η μαύρη οχιά» με τον Ρόουαν Ατκινσον). Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι ο σκηνοθέτης Ρομπ Μίνκοφ τον επέλεξε για τον ρόλο του κυρίου Λιτλ λόγω… ύψους.
Τζόναθαν Λιπνίκι (Τζορτζ Λιτλ)
Καταπληκτική φατσούλα. Ο εννιάχρονος σήμερα Καναδός έκανε για πρώτη φορά αίσθηση στο «Τζέρι Μαγκουάιρ», ταλαιπωρώντας με την καλή έννοια τον Τομ Κρουζ. Αυτή είναι η δεύτερη ταινία στην οποία εμφανίζεται, ενώ έχει παίξει και σε αρκετές σειρές της τηλεόρασης.
Νέιθαν Λέιν (φωνή του Χιονάτου)
Σε μια παλαιότερη παιδική ταινία, το «Mouse hunt», ο Λέιν κυνηγούσε και πάλι ποντίκια. Ως άνθρωπος όμως. Εδώ δανείζει τη φωνή του σε έναν… πέρση κατοικίδιο γάτο. Εξαιρετικός κωμικός σε θεατρικές παραστάσεις του Μπρόντγουεϊ, κορυφαία στιγμή του υπήρξε το μιούζικαλ (σε ρωμαϊκό φόντο) «Α funny thing happened on the way to the Forum».
Τσαζ Παλμιντιέρι (φωνή του Σμόκι)
Ανακρίνοντας τον Κέβιν Σπέισι στους «Συνήθεις υπόπτους», ο Παλμιντιέρι «έπαιξε» περισσότερο με τη φωνή παρά με τον όγκο του. Και χάρη σε αυτή τη φωνή, που δεν κρύβει τη λαϊκή προέλευσή της (ο Παλμιντιέρι μεγάλωσε σε κακόφημα στέκια της Νέας Υόρκης), ο κεραμιδόγατος Σμόκι θυμίζει κυριολεκτικά γκάγκστερ!
