5 art directors εντύπων

Μπορεί να μην το παραδέχονται, αλλά είναι οι διαμορφωτές της περιρρέουσας αισθητικής μας. Πέντε art directors ­ ή, επί το ελληνικώτερον, καλλιτεχνικοί διευθυντές ­ μιλούν για την εμφάνιση των ελληνικών εντύπων, για την υστερία με το «Wallpaper», για το μεγαλείο του μινιμαλισμού, για τη σχέση τους με το κείμενο και για τη δύναμη της εικόνας


Αν ζούσε ο Γουτεμβέργιος…

Οπαδός της ελβετικής «σχολής» και του «καθαρού» ντιζάιν, είναι ο βετεράνος art director της Ελλάδας. Σχεδίασε δίσκους για τη Minos-ΕΜΙ, έδωσε το στίγμα του στον «Ταχυδρόμο» από το 1986 ως το 1990 και στο περιοδικό «Περιοδικό»… Τώρα είναι καλλιτεχνικός διευθυντής ­ μεταξύ άλλων ­ στο «Δίφωνο» και στο «Τζαζ&Jazz». Εργα του θα έχετε δει σίγουρα στους δρόμους της Αθήνας, να διαφημίζουν μουσικές συναυλίες. Το κεφάλι του Τζέιμς Μπράουν στο κίτρινο φόντο έφερε τη δική του υπογραφή.

Η πανελλήνια πρωτιά μου… Η αναφορά της ιδιότητας του art director δίπλα στο όνομά μου, κάποτε στον «Ταχυδρόμο». Η θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή… δεν είναι μέσα στο ατελιέ, αλλά δίπλα στη σύνταξη. Πρέπει να ξέρει το θέμα για να το σχεδιάσει. Η ψυχή ενός τεύχους… καθορίζεται από εμάς. Χρυσή τομή είναι… όταν οι εικόνες και ο λόγος συνυπάρχουν και αναδεικνύονται μαζί. Αποτυχία είναι… όταν το μάτι του αναγνώστη χάνεται μέσα στα σύμβολα και δεν πιάνει με την πρώτη το νόημα του θέματος. Υπεροψία είναι… να κάνουμε μνημείο τον εαυτό μας. Από το χαρτί στο Macintosh… νιώθω καλύτερα με την τεχνολογία. Ο υπολογιστής είναι πια το οπλοστάσιό μου. Η γραφιστική δεν ανήκει στις καλές τέχνες… γιατί, όπως έλεγε και ο Βακιρτζής, «οι γραφίστες είμαστε εν δυνάμει καλλιτέχνες», δηλαδή του εφήμερου. Το τι είναι τέχνη το κρίνει η Ιστορία. Δεν σνομπάρω… τα νέα παιδιά που με προσεγγίζουν για να τα βοηθήσω. Οι νέοι γραφίστες… δεν ξέρουν τους κανόνες της τυπογραφίας, δεν ξέρουν τι σημαίνει διάστιχο, οφθαλμός γράμματος. Αυτοσχεδιάζουν. Ανάμεσα στην παράδοση και στην αποδόμηση… θαυμάζω τις δυνατότητες της νέας τυπογραφίας. Αν ζούσε σήμερα ο Γουτεμβέργιος… με κομπιούτερ θα ήθελε να δουλεύει. Το πιο δύσκολο… είναι το απλό. Μότο… Ο Πικάσο έλεγε ότι το μυστικό της καλής ζωγραφικής είναι να ξέρεις πού να σταματάς. Η ζωή είναι σύντομη… και η παραγωγή της παγκόσμιας επικοινωνίας τεράστια. Εχω νιώσει υπερήφανος… για τις αφίσες συναυλιών που έκανα κάποτε και ήταν για μένα σαν μια έκθεση ζωγραφικής στον δρόμο. Ο θάνατος του περιοδικού… είναι η μεγάλη, πλήρης κυριακάτικη εφημερίδα. Με ιντριγκάρει… το καλό κείμενο. Χωρίς αυτό δεν έχει νόημα το στήσιμο. Είναι κούφια αισθητική. Δεν με ξεγελάνε… τα ελληνικά περιοδικά lifestyle που πλασάρουν αντιγραφή των ξένων. Κάνω βουτιά… μέσα στην εικόνα. Ανίσχυρες άμυνες… το να εγκλωβιστείς στο mainstream. Πρωτοπορία και μοντέρνο είναι το να ανατρέπεις. Βόλτες στην Αθήνα… για να δω τι κυκλοφορεί και να σχεδιάσω το αντίθετο.

Φώτης Πεχλιβανίδης Η ηδονιστική ανάγνωση της εικόνας

Ξεκίνησε ως πολιτικός γελοιογράφος στη «Θεσσαλονίκη» και στο «Ποντίκι» για να βρεθεί, μετά από μερικές στάσεις («Μ2», «Madame Figaro» κ.ά.), στην καρέκλα του καλλιτεχνικού διευθυντή των περιοδικών «Κλικ» και «Men». Αγαπά το περιοδικό, αλλά δηλώνει για πάντα πιστός στην αδυναμία του: τα κόμικς.

Εικόνα vs κειμένου… Είμαι οπτικός τύπος, αλλά πιστεύω πολύ και στη δύναμη του λόγου, ενός λόγου όμως σύντομου και περιεκτικού, που είναι πιο δραστικός. Η γενιά μου… ενηλικιώθηκε με τα περιοδικά, και τα προτιμώ. Ιδανική σελίδα περιοδικού… Ηδονιστική σχέση ανάγνωσης, μια ανάσα που χρειαζόμαστε. Κρυφές αδυναμίες… Σχεδιάζω κόμικς. Θα εκδώσω μια σειρά το φθινόπωρο. Μια εικόνα χίλιες λέξεις; Δεν ξέρω κατά πόσον ισχύει. Το «Life», που βασίστηκε στην παντοδυναμία της εικόνας, έκλεισε. Η πληθώρα εντύπων… είναι ένα σουπερμάρκετ απ’ όπου ο καθένας ψωνίζει ό,τι προτιμά. Ο γραφίστας που σέβεται τον εαυτό του… βλέπει τη δουλειά του ως ένα μέσο για να αποκαλύψει κρυμμένες πτυχές αυτού του κόσμου. Εγώ αποκαλύπτω… παραδοξότητες και παρεξηγήσεις. Η τακτική μου… Καθαρή γραμμή, καθαρό lay out, για να βοηθήσω τον αναγνώστη να λάβει την πληροφορία. Ολα μπερδεύονται γλυκά… Μου αρέσει η συνάντηση της υψηλής τέχνης με τη μαζική κουλτούρα. Ξεφυλλίζω ανυπόμονα… το «Detour», το «ID», το «Interview». Για να ξεφύγεις από τον φασισμό της εικόνας… θέλεις να διαβάσεις κάτι πιο διεισδυτικό. Τα ελληνικά περιοδικά μοιάζουν μεταξύ τους… γιατί όλοι οι εκδότες είχαν την ίδια ανάγκη, να αντιγράψουν τα ίδια περιοδικά του εξωτερικού. Η τελευταία λέξη ανήκει… Κουμάντο κάνει αυτός που βάζει τα λεφτά. Εμπνευση είναι… όλες οι υποσημειώσεις της ζωής.

Πάρις Κούτσικος Η αποδόμηση είναι ντεμοντέ

Είναι ο άνθρωπος που «ευθύνεται» για τα ατμοσφαιρικά εξώφυλλα των εκδόσεων «Οξύ». Διατηρεί μια σχέση αγάπης με το κείμενο, λυπάται γιατί στην Ελλάδα δεν έχει έρθει ακόμη η αισθητική post-graffity και πιστεύει ότι το ιδανικό έντυπο έχει μια εσωτερική μελωδία.

Ο γραφίστας είναι… καλλιτέχνης επί παραγγελία. Πάντα φίλοι… με το κείμενο. Δυο πόρτες έχει η γραφιστική… Ο ένας δρόμος είναι να δεις το κείμενο σαν όμορφα σύμβολα και ο άλλος είναι να δώσεις σημασία στο νόημά του και να το εικαστικοποιήσεις. Μου έχει κάνει καλό… ο σχεδιασμός του βιβλίου, για να κρατάω τις ισορροπίες. Ξεπερασμένη μόδα… το να καταστρέφεις τα πάντα για να αποδείξεις πόσο καλός γραφίστας είσαι. Κάτι που έκανα πρόσφατα και μου άρεσε… το συμβολικό παιχνίδι με τα επαναλαμβανόμενα «δ» στο βιβλίο «Ο Δαίδαλος του Διαβόλου». Ωραία υπερβολή… Μια τεράστια σε μέγεθος φράση μέσα στο κείμενο, όταν εκείνος που την είχε γράψει επέμενε κάπως να την τονίσω. Δεν με ενθουσιάζει… το να κάνω διαφημιστικό έντυπο στην Ελλάδα, γιατί είναι ακόμη πολύ πίσω. Θα ήθελα πάρα πολύ… να κάνω διαφήμιση στο εξωτερικό. Στη Βρετανία του ’84… είχαν κυκλοφορήσει πράγματα που σήμερα εδώ θα περνούσαν δύσκολα. Μιλάμε όμως για διαφορετική νοοτροπία. Λάθος είναι… να νομίζεις ότι το κοινό δεν θα καταλάβει τα πολύ προχωρημένα πράγματα. Ζωντανά σύμβολα… το ελληνικό αλφάβητο. Τα λατινικά γράμματα φαίνονται πιο in… επειδή είναι πιο απογυμνωμένα και straight. Απολύτως περιττό… Δεν υπάρχει κανένας λόγος να βγει ένα ελληνικό Wallpaper. Η αισθητική του δεν έχει καμία σχέση με τη δική μας πραγματικότητα. Ζηλεύω… την post-graffity αισθητική που βλέπω στο εξωτερικό. Ενας οικονομικός αναλυτής μού είχε πει… Γιατί να βάλεις μια ολοσέλιδη φωτογραφία ενώ μπορείς να μοιράσεις τον χώρο και να χωρέσει μια διαφήμιση;. Δεν θα έκανα ποτέ εξώφυλλο… … τον Ρίκι Μάρτιν!. Οπτική μουσική είναι… το περιοδικό ­ σαν ένα τραγούδι που έχει αρχή, μέση και τέλος, μια σύντομη σύνθεση.

Γιάννης Καρλόπουλος Κυνηγώντας το λευκό της σελίδας

Σε αυτόν οφείλεται ίσως το ότι άνθρωποι που ποτέ δεν διάβαζαν «Επενδυτή» άρχισαν να τον αγοράζουν μανιωδώς κάθε Σάββατο. Θεωρεί το ένθετο «Symbol» την πλέον ώριμη δουλειά του, αλλά του λείπει που δεν κάνει εξώφυλλα για CD ή γραμματόσημα. Απολαμβάνει τον σχεδιασμό νέων γραμματοσειρών και λατρεύει το ελληνικό αλφάβητο.

Κίνητρο είναι… ποιον «λόγο» θα υπερασπιστείς. Διαχρονικές αξίες… Θέλω να πιστεύω στα πραγματικά καλά κείμενα. Δεν θα το έκανα ποτέ… να βάλω κείμενο μέσα σε φωτογραφία. Art direction είναι… να δίνεις υπόσταση σε μια σύνθεση εικόνας – κειμένου. Βασική προϋπόθεση… να έχω διαβάσει το κείμενο, για να του δώσω την ατμόσφαιρα που του ταιριάζει. Ταιριάζει με την αισθητική μου… το ένθετο «Life» του «Observer». Δικτατορία του στυλ… Η αισθητική του Wallpaper μου αρέσει, αλλά ως ένα βαθμό. Τόσο στυλ είναι απάνθρωπο. Μεγάλη αγάπη… η τυπογραφία. Ελληνικές υπερβολές… Η τάση εντυπωσιασμού στην εμφάνιση των εντύπων. Το να σχεδιάζεις μια πρόσκληση σαν να είναι κτίριο του Βωβού στην Κηφισίας. Ο καημός κάθε γραφίστα… να σχεδιάζει με λατινικούς χαρακτήρες, γιατί έχουν μεγαλύτερη πλαστικότητα. Η δική μου πρόκληση… ο «ήχος» μέσα μου των ελληνικών γραμμάτων. Ανεξήγητο και όμως αληθινό… που δεν στερεύω και κάθε μέρα σκέφτομαι να κάνω καινούργια πράγματα. Λέω ναι… στον μινιμαλισμό, στην καίρια προσέγγιση. Εμμονές… το ready-made, δηλαδή σήματα αυτοκινητοδρόμων, σύμβολα, τυπωμένες μάρκες. Με εκφράζει… η λογική της ποπ κουλτούρας. Σχέσεις εμπιστοσύνης… Πιστεύω απόλυτα στη σύζευξη διευθυντή και art director για να βγει ένα έντυπο. Ιστορικά, έχει αποδειχθεί. Βασική αρχή… να μου αρέσει το περιεχόμενο του εντύπου, να το υποστηρίζω. Ωριμη δουλειά μου… το «Symbol». Εικόνα-σχόλιο… τα εξώφυλλα του αμερικανικού «Esquire». Απωθημένο… να σχεδιάσω CD, γραμματόσημα, σήματα εθνικού (δημόσιου) ντιζάιν. Κυνηγάω… να βρω το λευκό στη σελίδα. Το έργο του art director… είναι το σύνολο των αποφάσεων που έχει πάρει σε μια μέρα ­ όπως και στη ζωή. Ταλέντο είναι… να βλέπεις πιο μακριά από τους υπόλοιπους και η ετοιμότητα να αξιοποιείς τη γνώση.

Θανάσης Γεωργίου Γραφίστας-one man show

Η πρώτη του δουλειά ήταν στη διαφήμιση όσο φοιτούσε ακόμη στη σχολή γραφιστικής στη Θεσσαλονίκη. Από την Pro Line βρέθηκε να στήνει την έκθεση του Μουσείου Ντιζάιν και από εκεί στη μεγαλύτερη εφημερίδα της Βόρειας Ελλάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 1999 είναι ο άνθρωπος που ταξιδεύει τους Θεσσαλονικείς κάθε Κυριακή στην «Πανσέληνο».

One man show… Ολα από τα χέρια μου περνάνε. Είμαι σχεδόν μόνος μου στον σχεδιασμό του περιοδικού. Ελευθερία κινήσεων… έχω όση θέλω, χωρίς παρεμβάσεις. Διαβάζω τα κείμενα… για να τους δώσω εικόνα. Εμπνέομαι… από το σινεμά. Νιώθω υπερήφανος… για την «Πανσέληνο». Αγαπημένο τεύχος… ένα από τα πολλά, το πρόσφατο που έκανα για το Μουσείο Ντιζάιν. Μου λύνει τα χέρια… μια καλή φωτογραφία. Θυσία στον βωμό της ωραίας εικόνας… Θα «έκοβα» λίγο κείμενο αν χρειαζόταν. Πολύτιμο εργαλείο… ο κομπιούτερ. Ολα κάνουν τον κύκλο τους… Εκανα διαφήμιση, μετά εφημερίδα και τώρα το περιοδικό. Ελληνική αισθητική εντύπου… Υπάρχουν καλές δουλειές, μου αρέσει ο σχεδιασμός του «Symbol». Το τέλος της τυπογραφίας… δεν έχει έρθει ακόμη, παρά την εξάπλωση του Internet. Ολα σε ένα τσουβάλι… Είμαι κατά της υστερίας με το «Wallpaper». Μένω εκτός… Το διαφημιστικό έντυπο με περιορίζει με όλες αυτές τις μετρήσεις για target groups. Δεν υπάρχει παιχνίδι. Παντοτινή αγάπη… η επαφή με το χαρτί. Πρώτα κάνω τα σκιτσάκια μου και μετά πιάνω τον υπολογιστή. Α hard day’s night… Ξενυχτάω για το περιοδικό, αλλά μου αρέσει.