Πουλήστε την ευφυία σας σε πολύ καλή τιμή

ΑΪνστάΪν, Νεύτωνας, Εντισον είναι ονόματα που έχουν μείνει στην ιστορία για την πολύτιμη βοήθειά τους προς την ανθρωπότητα. Δεν είναι βέβαια μόνο αυτοί, αφού πολλοί κάθε χρόνο εφευρίσκουν χρήσιμα επινοήματα όχι μόνο της κλίμακας των προαναφερομένων αλλά και καθημερινά αντικείμενα που δίνουν λύσεις σε τεχνικά προβλήματα. Δεν είναι λίγοι αυτοί που απέκτησαν περιουσίες επειδή σκέφθηκαν κάτι απλό αλλά πρωτότυπο. Αν πιστεύετε ότι μπορείτε και εσείς να χρησιμοποιήσετε την ευφυΐα σας, η οποία μπορεί να σας επιφέρει πολλά οικονομικά οφέλη, πρέπει να προβείτε σε ορισμένες ενέργειες προκειμένου να διαφυλάξετε την εφεύρεσή σας από τυχόν ανταγωνιστικούς παράγοντες.

Στην Ελλάδα, μια εφεύρεση έχει νομική προστασία μόνο όταν κατοχυρωθεί με Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας (ΔΕ) ή Πιστοποιητικό Υποδείγματος Χρησιμότητας (ΠΥΧ). Ο αρμόδιος φορέας για την απονομή αυτών των τίτλων προστασίας είναι αποκλειστικά ο Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ). Ας πιάσουμε όμως τον «μίτο τις Αριάδνης» αυτού του τομέα από την αρχή, για να διαλευκάνουμε όλες τις απορίες σας.

Το Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας είναι τίτλος προστασίας με διάρκεια 20 χρόνων και χορηγείται στον δικαιούχο για επινοήματα νέα, τα οποία εμπεριέχουν εφευρητική δραστηριότητα και είναι επιδεκτικά βιομηχανικής εφαρμογής. Τα επινοήματα αυτά μπορεί να είναι είτε προϊόντα είτε μέθοδος παραγωγής προϊόντος είτε βιομηχανική εφαρμογή. Λεπτομερειακά τα κριτήρια για τη χορήγηση ΔΕ είναι τα εξής:

α. Νέα θεωρείται μια εφεύρεση εάν δεν ανήκει στη στάθμη της τεχνικής. Ο ορισμός του νέου και της στάθμης της τεχνικής έχει απόλυτο χαρακτήρα, δηλ. η στάθμη της τεχνικής περιέχει καθετί που είναι γνωστό οπουδήποτε στον κόσμο από γραπτή ή προφορική περιγραφή ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο ή από άλλο πρόσωπο, πριν από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης για χορήγηση ΔΕ (ή την ημερομηνία προτεραιότητας που διεκδικεί ο καταθέτης).

β. Εφευρητική δραστηριότητα θεωρείται ότι εμπεριέχει μια εφεύρεση εάν, σύμφωνα με την κρίση ενός ειδικού (ανθρώπου του επαγγέλματος), δεν προκύπτει με εμφανή τρόπο από τη στάθμη της τεχνικής.

γ. Βιομηχανική εφαρμογή θεωρείται ότι έχει μια εφεύρεση εάν το αντικείμενό της μπορεί να παραχθεί ή να χρησιμοποιηθεί σε οποιονδήποτε τομέα παραγωγικής δραστηριότητας.

Οι περιπτώσεις στις οποίες δεν παρέχεται το δίπλωμα είναι: ανακαλύψεις, επιστημονικές θεωρίες και μαθηματικές μέθοδοι, αισθητικές δημιουργίες, σχέδια, κανόνες για την άσκηση πνευματικών δραστηριοτήτων, για παιχνίδια και για την άσκηση οικονομικών δραστηριοτήτων, προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογισττών, παρουσίαση πληροφοριών, μέθοδοι χειρουργικής και θεραπευτικής αγωγής του ανθρωπίνου σώματος ή σώματος ζώων, διαγνωστικές μέθοδοι που εφαρμόζονται στο ανθρώπινο σώμα ή στο σώμα ζώων, ποικιλίες φυτών ή είδη ζώων ή βιολογικές μέθοδοι παραγωγής φυτών ή ζώων ­ για τις μικροβιολογικές μεθόδους και τα προϊόντα που παράγονται με αυτές τις μεθόδους, χορηγούνται ΔΕ ­, εφευρέσεις των οποίων η δημοσίευση ή η εφαρμογή αντίκειται στη δημόσια τάξη ή στα χρηστά ήθη.

Ο ΟΒΙ εκτός από το ΔΕ παρέχει και έναν εναλλακτικό τίτλο προστασίας, το Πιστοποιητικό Υπόδειγμα Χρησιμότητας, το οποίο διαρκεί επτά χρόνια και χορηγείται στον δικαιούχο για τρισδιάστατα αντικείμενα με καθορισμένο σχήμα και μορφή, που προτείνονται ως νέα, βιομηχανικά εφαρμόσιμα και με δυνατότητα να δώσουν λύση σε τεχνικό πρόβλημα, π.χ. εργαλείο, όργανο, συσκευή, σκεύος, εξαρτήματα κλπ. Τα κριτήρια είναι αντίστοιχα με αυτά της προηγούμενης περίπτωσης.

Σε τι συνίσταται όμως η προστασία που παρέχουν αυτά τα διπλώματα; Προσφέρουν το μονοπωλιακό δικαίωμα στους δικαιούχους να παράγουν, να χρησιμοποιούν, να πωλούν και γενικά να εκμεταλλεύονται το επινόημά τους στην Ελλάδα. Ετσι, αποκλείουν κάθε τρίτο να εκμεταλλευθεί με οποιονδήποτε τρόπο την εφεύρεσή τους. Στην περίπτωση που κάποιος αντιγράψει και εκμεταλλευθεί εφεύρεση που ήδη είναι κατοχυρωμένη με ΔΕ ή ΠΥΧ, ο δικαιούχος μπορεί να απαιτήσει από τα ελληνικά δικαστήρια την άρση της προσβολής των διπλωμάτων και την παράλειψή της για το μέλλον. Υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, δικαιούται να απαιτήσει επίσης την αποκατάσταση της ζημιάς που έπαθε ή την απόδοση της ωφέλειας που κέρδισε ο τρίτος με την παράνομη εκμετάλλευση της εφεύρεσης. Διαζευτικά μπορεί να ζητήσει την απόδοση ποσού ανάλογου προς τίμημα άδειας εκμετάλλευσης. Το δικαστήριο μπορεί ακόμη να διατάξει την καταστροφή των προϊόντων που κατασκεύασε αθέμιτα ο τρίτος, ή αντί της καταστροφής, την απόδοσή τους ή μέρους τους στον δικαιούχο, εφ’ όσον αυτός το ζητήσει.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι να αξιοποιήσετε τα διπλώματα «ευφυΐας». Κατ’ αρχάς να εκμεταλλευθείτε ο ίδιος παραγωγικά την εφεύρεσή σας, έχοντας εξασφαλίσει την απουσία του ανταγωνισμού, χάρη στο μονοπωλιακό σας δικαίωμα, είτε με δικά σας χρήματα είτε με χρηματοδότηση. Αλλος δρόμος είναι να μεταβιβάσετε τον τίτλο προστασίας σε τρίτον έναντι συμφωνημένου τιμήματος. Και τρίτον, να παραχωρήσετε άδειες εκμετάλλευσης σε τρίτον ή τρίτους έναντι συμφωνημένου χρηματικού ανταλλάγματος. Σε αυτή την περίπτωση, διατηρείτε το μονοπωλιακό σας δικαίωμα. Αν ακολουθήσετε μία από τις δύο τελευταίες κατευθύνσεις, εκτός από την τεχνογνωσία της εφεύρεσής σας διαπραγματεύεστε και τα μονοπωλιακά δικαιώματά σας και επιτυγχάνετε έτσι υψηλότερο τίμημα.

Για να αποκτήσετε όμως τους τίτλους προστασίας που σας παρέχουν τα προαναφερόμενα πλεονεκτήματα, πρέπει να ακολουθήσετε μια διαδικασία κατάθεσης των απαραίτητων δικαιολογητικών (αίτηση, περιγραφή, αξιώσεις, περίληψη, σχέδια και λοιπά έγγραφα) στον ΟΒΙ. Η κατάθεση μπορεί να γίνει από εσάς ή από τον πληρεξούσιο δικηγόρο, είτε με επίσκεψη στα γραφεία του ΟΒΙ είτε ταχυδρομικά με συστημένη επιστολή με απόδειξη.


Πώς θα πάρετε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας

Η διαδικασία χορήγησης του διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι η εξής:

* Κατάθεση της σχετικής αίτησης με όλα τα απαραίτητα στοιχεία ώστε να είναι κανονική (δηλ. να της δοθεί ημερομηνία κατάθεσης).

* Προθεσμία τεσσάρων μηνών για τυχόν διορθώσεις ή συμπλήρωση ελλείψεων, ώστε να είναι «πλήρης».

* Ελεγχος και εκτίμηση του «νέου» και της εφευρετικής δραστηριότητας της εφεύρεσης ­ σύνταξη έκθεσης έρευνας.

* Προθεσμία τριών μηνών για τυχόν παρατηρήσεις του καταθέτη σχετικά με την έκθεση έρευνας.

* Σύνταξη τελικής έκθεσης έρευνας.

* Εκδοση ΔΕ

Ενώ για το ΠΥΧ:

* Κατάθεση της σχετικής αίτησης.

* Προθεσμία τεσσάρων μηνών για τυχόν διορθώσεις ή συμπλήρωση ελλείψεων, ώστε να είναι «πλήρης».

* Εκδοση ΠΥΧ (χωρίς προηγούμενο έλεγχο του «νέου» και βιομηχανικά εφαρμόσιμου, με ευθύνη του καταθέτη).

Κάθε χρόνο γίνονται 500 αιτήσεις και η διάρκεια της διαδικασίας για τη χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι περίπου ένας με ενάμισης χρόνος..

Κάτι ακόμη σημαντικό που πρέπει να γνωρίζετε είναι ότι υπάρχει χρηματική επιβάρυνση για την απόκτηση ΔΕ ή ΠΥΧ. Τα δικαιώματα που παρέχουν οι τίτλοι προστασίας αποκτώνται και διατηρούνται με την καταβολή αντίστοιχων τελών στον ΟΒΙ. Οπως υποστηρίζει όμως ο φορέας, η επιβάρυνση αυτή σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί εμπόδιο για την πραγματοποίηση ενός τόσο σημαντικού βήματος. Σε αυτό το σημείο αξίζει να σημειωθεί ότι το ΠΥΧ είναι λιγότερο δαπανηρή διαδικασία. Είναι ένας λόγος που ορισμένοι το προτιμούν, εφ’ όσον πιστεύουν ότι τα επτά χρόνια διάρκειάς του τους καλύπτουν. Οι τρόποι καταβολής των τελών είναι είτε με μετρητά είτε με τραπεζική ή ταχυδρομική επιταγή που εκδίδεται για λογαριασμό του ΟΒΙ, είτε με έμβασμα ή τηλεφωνική εντολή σε τράπεζα που συνεργάζεται με τον ΟΒΙ. Για τη χορήγηση του ΔΕ πρέπει να καταβάλλεται το ποσό των 136.000 δρχ., ενώ για το ΠΥΧ 44.500 δρχ. Στη συνέχεια, κάθε χρόνο είστε υποχρεωμένοι να πληρώνετε κάποιο ποσό προκειμένου να ισχύει το δίπλωμά σας. Το πόσο αυτό για το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ξεκινά από τις 12.500 δρχ. για τον τρίτο χρόνο από την απόκτηση του διπλώματος και φθάνει τις 161.000 δρχ. για τον εικοστό χρόνο. Κατά τον ίδιο τρόπο, για να διατηρήσετε το πιστοποιητικό υποδείγματος χρησιμότητας θα πρέπει να πληρώσετε 10.500 δρχ. τον τρίτο χρόνο κατοχής του. Το ετήσιο ποσό φθάνει τις 23.500 δρχ. τον έβδομο χρόνο

Οι παραπάνω πληροφορίες και τα στοιχεία ισχύουν αν θέλετε να κατοχυρώσετε την εφεύρεσή σας μόνο στην Ελλάδα. Αν όμως τα σχέδιά σας είναι φιλόδοξα και θέλετε να επεκταθείτε και στο εξωτερικό, πρέπει να το δηλώσετε. Κάνοντας κανονική κατάθεση για ΔΕ ή ΠΥΧ στον ΟΒΙ, σας παρέχεται δικαίωμα προτεραιότητας, έναντι άλλου, να αποκτήσετε για την ίδια εφεύρεση ΔΕ ή ΠΥΧ σε οποιεσδήποτε χώρες- μέλη της Σύμβασης των Παρισίων (είναι 129). Αρκεί μέσα σε προθεσμία 12 μηνών από την ελληνική κατάθεση να καταθέσετε αίτηση στις χώρες που σας ενδιαφέρουν κάνοντας επίκληση της ελληνικής προτεραιότητας.

Προκειμένου όμως να πάρετε μια ιδέα από τις εφευρέσεις της εποχής μας, θα σας αναφέρουμε παραδειγματικά τους τίτλους τριών που κέρδισαν τις εντυπώσεις: α) μέθοδος κατακρατήσεως των βλαβερών οξειδωτικών συστατικών του καπνού του τσιγάρου διά της χρήσεως βιολογικών ουσιών, β) ηλεκτρονική συσκευή για την ομάλυνση των επιληπτικών κρίσεων, σε συνδυασμό με τη χρήση βιομαγνητομέτρου, γ) σύστημα προσαμμωτικής προστασίας λιμένων και ανάπλασης ακτών.

Ο ΟΒΙ, εκτός από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που παρέχει, έχει και άλλες αρμοδιότητες, όπως το να δίδει πληροφορίες που αφορούν τα ΔΕ, το κείμενο περιγραφής της εφεύρεσης, στοιχεία που αφορούν τη χρονική διάρκεια ισχύος του διπλώματος, ποιος είναι ο δικαιούχος, σε ποιες χώρες προστατεύεται η εφεύρεση, καθώς επίσης και τα σχέδιά της. Αυτή η υπηρεσία δημιουργήθηκε προκειμένου να βοηθήσει τους ερευνητές να αποφεύγουν τη σπατάλη χρόνου και κόστους για έρευνα σε πεδία που έχουν ήδη ερευνηθεί και κατοχυρωθεί. Η παροχή πληροφοριών γίνεται από εξειδικευμένο προσωπικό του ΟΒΙ έπειτα από προκαθορισμένο ραντεβού με τον ενδιαφερόμενο, χωρίς κανένα οικονομικό αντίτιμο. Τέλος, μια ακόμη ενδιαφέρουσα αρμοδιότητά του είναι η κατοχύρωση όχι μόνο της ευρεσιτεχνίας αλλά και του βιομηχανικού σχεδίου. Και σε αυτόν τον τομέα υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός και κυρίως έχουν απευθυνθεί κατασκευαστικές εταιρείες κοσμημάτων.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στον ΟΒΙ, στη διεύθυνση Παντανάσσης 5, Παράδεισος Αμαρουσίου, στα εξής τηλέφωνα: 6828.231 (καταθέσεις αιτήσεων), 6816.442 (τέλη), 6812.263 (αρχείο), 6828.236 (νομική υπηρεσία).