Οι εργαζόμενοι γονείς και δη οι μητέρες δεν έχουν μόνο να αντιμετωπίσουν το θέμα της διαπαιδαγώγησης και της φροντίδας των παιδιών τους, αλλά πρέπει να βρουν λύση και στο θέμα της φύλαξής τους όταν λείπουν για δουλειά. Οι περισσότερες πλέον γυναίκες εργάζονται, με αποτέλεσμα να απευθύνονται σε τρίτα πρόσωπα τουλάχιστον τις πρωινές ώρες για τη φύλαξη των παιδιών τους, ενώ ακόμη βρίσκονται στην προσχολική ηλικία. Αν δεν έχουν στο πλευρό τους τη στοργική γιαγιά με τα παραμύθια της, αναγκάζονται να προσφύγουν σε άλλες λύσεις, ανάλογα με το οικονομικό βαλάντιο που διαθέτουν και το ένστικτό τους. Μπροστά στη δύσκολη αυτή απόφαση ανοίγονται πολλοί δρόμοι που μπορεί να ακολουθήσει κανείς, ανάλογα με το παιδί και με την τσέπη του ζευγαριού.
Κατ’ αρχήν οι γονείς θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν τι ακριβώς επιζητούν· αν δηλαδή επιθυμούν απλώς φύλαξη, η οποία συνήθως γίνεται από παιδαγωγούς στο σπίτι, ή αν επιδιώκουν συγχρόνως και τη διαπαιδαγώγησή τους, που πραγματοποιείται κυρίως σε παιδικούς σταθμούς ιδιωτικούς και κρατικούς. Ο πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Ιδιοκτητών Παιδικών Σταθμών (ΠΑΣΙΠΣ) κ. Γ. Σταθόπουλος συμβουλεύει ότι «η διαπαιδαγώγηση από την ηλικία των 2 ως 6 χρόνων είναι καθοριστικής σημασίας και πρέπει να γίνεται σε οργανωμένα κέντρα προσχολικής ηλικίας. Δεν αρκεί μια απλή φροντίδα των διατροφικών τους αναγκών. Πρέπει να διαμορφωθεί σωστά η προσωπικότητα, οι ικανότητες και η συμπεριφορά των παιδιών». Ακόμη και η κοινωνικοποίησή τους παίζει σημαντικό ρόλο, η οποία δεν μπορεί να επιτευχθεί ολοκληρωτικά αν τα παιδιά δεν έρχονται σε καθημερινή επαφή με άλλους συνομηλίκους τους.
Οι περισσότεροι πλέον ιδιωτικοί παιδικοί σταθμοί προσφέρουν πολλές υπηρεσίες στα παιδιά προσπαθώντας να εκπληρώσουν όλες τις ανάγκες τους. Καλύπτουν τη διατροφή, τη μεταφορά με σχολικό, την απασχόλησή τους, η οποία δεν έγκειται μόνο στο παιχνίδι αλλά και στην πρώτη επαφή τους με πολλά ενδιαφέροντα, όπως τραγούδι, μουσική, διάλογος, γυμναστική, χορός, ξένη γλώσσα κ.ά. Ο ΠΑΣΙΠΣ υποστηρίζει ότι τα παιδιά προσχολικής ηλικίας λειτουργούν σαν σφουγγάρι και πρέπει να ασχολούνται με διάφορες δραστηριότητες. Ακόμη και η μύησή τους σε μια ξένη γλώσσα θεωρείται απαραίτητο να ξεκινά σε πολύ μικρή ηλικία γιατί, σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, ως την ηλικία των 6 ετών ο εγκέφαλος έχει τη δυνατότητα να αποτυπώνει εύκολα πολλές καινούργιες λέξεις.
Εκτός από τις υπηρεσίες που προσφέρει ένας σταθμός, πρέπει να προσέξετε τις παιδαγωγικές μεθόδους και τις εγκαταστάσεις του. Οι παιδαγωγοί είναι τα πιο σημαντικά πρόσωπα για τα παιδιά μετά τη μητέρα τους, γι’ αυτό θα ήταν χρήσιμο να συζητήσετε μαζί τους για να δείτε τον χαρακτήρα και τις γνώσεις τους. Μην ξεχνάτε ότι ένα σωστό παιδαγωγικό σύστημα ενθαρρύνει τη δημιουργικότητα και την ένταξη του παιδιού σας στην ομάδα. Φυσικά και οι εγκαταστάσεις πρέπει να είναι διαμορφωμένες με τέτοιο τρόπο ώστε να προσφέρουν ασφάλεια και να εμπνέουν το παιδί σας. Το να έχει κήπο ο παιδικός σταθμός θεωρείται σημαντικό, εφόσον σε αυτή την ηλικία το παιδί έχει ανάγκη να τρέξει, να παίξει. Κάτι ακόμη που χρήζει προσοχής είναι η απόσταση του παιδικού σταθμού από το σπίτι σας. Δεν πρέπει να απέχει πολύ, για να μην ταλαιπωρείται το παιδί σας με τη διαδρομή αλλά και για να μπορεί να αποκτήσει φίλους που να διαμένουν κοντά σας.
Ολες αυτές οι υπηρεσίες έχουν βέβαια και το τίμημά τους. Το κόστος των ιδιωτικών παιδικών σταθμών κυμαίνεται από 450.000 δρχ. ως 1.200.000 δρχ. αν προσφέρουν διάφορες επιπρόσθετες υπηρεσίες, π.χ. κολύμβηση, ιππασία, ξένη γλώσσα κ.ά. και οι εγκαταστάσεις τους είναι μεγάλες. Μια μέση τιμή όμως είναι γύρω στις 700.000 δρχ. τον χρόνο. Συνήθως ο τρόπος πληρωμής γίνεται με μηνιαίες δόσεις εφόσον έχει δοθεί μια προκαταβολή με την εγγραφή. Γίνονται όμως και διακανονισμοί σε ορισμένες περιπτώσεις, π.χ. αν δεν θέλουν όλες τις υπηρεσίες ή αν το παιδί πρόκειται να μένει λίγες ώρες. Οι ώρες λειτουργίας των περισσοτέρων είναι από τις 7.00 το πρωί ως τις 5.30 το απόγευμα, με το περιθώριο πολλές φορές να παραταθεί αν οι γονείς έχουν πρόβλημα με το εργασιακό τους ωράριο.
Οσο πιο νωρίς εγγραφεί το παιδί σας στον παιδικό σταθμό τόσο καλύτερα είναι, αλλά στους ιδιωτικούς σταθμούς έχετε το περιθώριο να απευθυνθείτε και την τελευταία στιγμή σε περίπτωση που οι υποχρεώσεις σας δεν σας το επέτρεπαν νωρίτερα. Τα μόνα έγγραφα που χρειάζεται να καταθέσετε είναι ληξιαρχική πράξη και πιστοποιητικό υγείας του παιδιού σας.
Επίσης, υπάρχει και η λύση του γνωστού «baby sitting» στο σπίτι. Οι γονείς συνήθως απευθύνονται σε ειδικά γραφεία τα οποία έχουν τη δυνατότητα να τους βρουν από βρεφοκόμους – παιδαγωγούς ως οικιακές βοηθούς που φροντίζουν συγχρόνως και τα παιδιά, έλληνες ή αλλοδαπούς, ανάλογα με την επιθυμία των γονιών. Η πληρωμή μπορεί να γίνεται με την ώρα (περίπου 1.000-2.000 δρχ.) ή με τον μήνα (για 8 ώρες την ημέρα πρέπει να πληρώσετε τον βασικό μισθό συν το ΙΚΑ, στις περισσότερες περιπτώσεις). Οπως φαίνεται από το κόστος, αυτή η λύση ενδείκνυται όταν χρειάζεστε κάποιο άτομο για λίγες ώρες. Για την ασφάλεια του παιδιού σας είναι χρήσιμο να ζητάτε συστατικές επιστολές και να προτιμάτε τα ελληνόφωνα άτομα γιατί στην προσχολική ηλικία χρειάζεται να ακούει τη μητρική γλώσσα του.
…και οι δωρεάν
Για όσους δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα υπάρχει η λύση των κρατικών παιδικών σταθμών. Οι υπηρεσίες και οι εγκαταστάσεις όμως των περισσοτέρων δεν είναι του ίδιου επιπέδου με των ιδιωτικών. Γίνονται βέβαια προσπάθειες βελτίωσης και αν ψάξετε μπορεί να βρείτε ικανοποιητικούς παιδικούς σταθμούς. Πρέπει όμως οι γονείς να πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις προκειμένου να επιλεγεί το παιδί τους, όπως να είναι εργαζόμενοι και να κατοικούν στην περιοχή του παιδικού σταθμού. Υπάρχει ακόμη περιορισμός στον χρόνο εγγραφής (συνήθως ως τα τέλη Ιουλίου) και πολλοί γονείς αντιμετωπίζουν πρόβλημα με το ωράριο της εργασίας εφόσον το πρόγραμμα των κρατικών παιδικών σταθμών δεν είναι τόσο εύκαμπτο όσο των ιδιωτικών.
Τα δικαιολογητικά εγγραφής που πρέπει να καταθέσετε είναι:
* Αίτηση του γονέα.
* Ληξιαρχική πράξη γέννησης του παιδιού ή πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, από το οποίο να προκύπτει η ηλικία του παιδιού.
* Βεβαίωση γιατρού του Δημοσίου, ΝΠΔΔ ή άλλου ασφαλιστικού οργανισμού για την καλή υγεία και σωματική αρτιμέλεια του παιδιού.
* Δήλωση του άρθρου 8 του Ν. 1599/1986 ή του ΝΔ 105/69 για την οικονομική και οικογενειακή κατάσταση των γονέων του παιδιού.
* Εκκαθαριστικό σημείωμα από την Εφορία της οικογένειας του παιδιού για το προηγούμενο έτος ή, σε περίπτωση που δεν υπάρχει, βεβαίωση του εργοδότη για τις αποδοχές των γονέων.
* Κάθε άλλο στοιχείο που κρίνεται απαραίτητο από το ΔΣ για τη διευκόλυνση της επιλογής.
Οσον αφορά τα βρέφη που εγγράφονται στους σταθμούς πρέπει να καταβάλλονται τροφεία, σύμφωνα με το καταστατικό λειτουργίας των κρατικών παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών. Αυτά κυμαίνονται από 5.000 ως 8.000 δρχ. τον μήνα ανάλογα με το οικογενειακό εισόδημα (5.000 δρχ. τον μήνα για μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα από 50.000 ως 100.000 δρχ., 6.000 δρχ. τον μήνα για μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα από 100.000 ως 125.000 δρχ., 7.000 δρχ. τον μήνα για μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα από 125.000 ως 150.000 δρχ. και 8.000 δρχ. τον μήνα για μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα πάνω από 150.000 δρχ.).
30 σημεία που χαρακτηρίζουν την καταλληλότητα αυτών που θα αναλάβουν το παιδί σας
Η επιλογή παιδικού σταθμού δεν είναι εύκολη υπόθεση καθώς η όποια απόφαση θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών και πιθανώς στη διάπλαση του χαρακτήρα τους. Πώς λοιπόν μπορούν οι γονείς να επιλέξουν τον σωστό παιδικό σταθμό; Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Παιδικών Σταθμών (ΠΑΣΙΠΣ) επισημαίνει 30 σημεία που θα πρέπει να προσέξετε αν δεν θέλετε να εμπιστευθείτε το παιδί σας σε άτομα που δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις και φυσικά την απαραίτητη άδεια λειτουργίας.
1 Να τηλεφωνήσετε όσο πιο έγκαιρα μπορείτε στους παιδικούς σταθμούς της περιοχής σας για να πάρετε πληροφορίες (όπως ωράριο, ηλικίες, φαγητό, σχολικά) και να ξεχωρίσετε εκείνους που σας ενδιαφέρουν.
2 Να επισκεφθείτε τους παιδικούς σταθμούς που έχετε επιλέξει.
3 Να προσέξετε τα εξωτερικά σημεία του χώρου:
α) Ο τρόπος που είναι οργανωμένος ο χώρος της αυλής και του κήπου.
β) Η ασφάλεια που προσφέρει ο χώρος.
γ) Δυνατότητες για δημιουργικές ασχολίες που προσφέρει ο εξωτερικός χώρος.
δ) Μήπως τα ενδιαφέροντα που υπάρχουν, αντί να εκτονώνουν και να εξάπτουν τη φαντασία, δημιουργούν καταπίεση, φόβο και ανασφάλεια.
4 Μην παραλείψετε να γνωρίσετε τους υπεύθυνους του παιδικού σταθμού.
5 Να ζητήσετε να μάθετε αν είναι μέλη του Συλλόγου (ΠΑΣΙΠΣ) ή να δείτε την άδεια λειτουργίας τους. Υπάρχουν δυστυχώς πολλοί παράνομοι.
6 Να γνωρίσετε την παιδαγωγική αντίληψη που εκφράζει τον παιδικό σταθμό, η οποία πρέπει να είναι ταυτόσημη με το περιβάλλον του. Επομένως το ένστικτό σας πρέπει να συγκρίνει τα δύο αυτά δεδομένα.
7 Να γνωρίσετε τη φιλοσοφία του ιδιοκτήτη του παιδικού σταθμού, δηλαδή πώς εκφράζεται για το αντικείμενο της εργασίας του, για το παιδί, για τους συνεργάτες του, για τους γονείς.
8 Ρωτήστε να μάθετε ποια είναι η επωνυμία του και τι εκφράζει.
9 Να γνωρίσετε το περιβάλλον του κτιρίου που στεγάζει τον παιδικό σταθμό:
α. πώς είναι οργανωμένος
β. τι αισθητική προσφέρει
γ. τι μέτρα ασφάλειας έχει πάρει
δ. τι εποπτικό υλικό διαθέτει
ε. τι επίπλωση προσφέρει
στ. ποιες είναι οι δημιουργίες των παιδιών
ζ. πώς αξιοποιούνται αυτές οι δημιουργίες.
10 Ρωτήστε να μάθετε τι πιστεύουν για τις προσχολικές ηλικίες, για τον τρόπο λειτουργίας τους, για τον τρόπο συνεργασίας τους με τους γονείς.
11 Μάθετε πώς είναι οργανωμένος. Αν οι ηλικίες των παιδιών στις ομάδες είναι ανάμεικτες 21/2 -6 ή είναι ανά χρόνο, δηλαδή προ-προνήπια, προνήπια, νήπια.
12 Μάθετε αν υπάρχει παιδαγωγικό πρόγραμμα και πώς εκφράζεται.
13 Ρωτήστε ποιες είναι οι βασικές παροχές του:
α. ωράριο λειτουργίας
β. διαθέτει σχολικό, λεωφορείο
γ. φαγητό.
14 Αλλες παροχές:
α. ξένη γλώσσα (την κάνει ειδικός
ή νηπιαγωγός;)
β. αθλητισμός (από γυμναστές;)
γ. μουσική (από δασκάλα μουσικής;)
δ. εργαστήρια (από καλλιτέχνες;)
ε. θεατρικό παιχνίδι (από εμψυχωτές;)
οποιαδήποτε άλλα προγράμματα.
15 Ζητήστε να δείτε τους χώρους που υλοποιούν αυτά τα προγράμματα.
16 Γνωρίστε τους εσωτερικούς χώρους, γωνιές ομάδων, εργαστήρια, τραπεζαρία, υπνοδωμάτια, αίθουσα χειμερινής απασχόλησης (όταν ο καιρός δεν επιτρέπει τα παιδιά να βγαίνουν έξω).
17 Πώς είναι οργανωμένο το παιδαγωγικό πρόγραμμα, ποιες είναι οι αναλογίες νηπιαγωγών – παιδιών.
18 Αναζητήστε άλλες γωνιές, όπως μουσειακής αγωγής, θεατρικού παιχνιδιού, καραγκιόζη, κουκλοθέατρου, γυμναστικής, ρυθμικής, ξένων γλωσσών κ.ά. Αν υπάρχουν, τότε σημαίνει ότι ο παιδικός σταθμός προσφέρει αγωγή και όχι φύλαξη.
19 Ρωτήστε αν υπάρχουν κοινωνικός λειτουργός, ψυχολόγος και ποιος είναι ο ρόλος τους.
20 Αν υπάρχει παιδίατρος και ποιος είναι ο ρόλος του.
21 Πώς οι γονείς επικοινωνούν με τους νηπιαγωγούς.
22 Αν γίνονται ομαδικές συναντήσεις γονιών για τη συζήτηση κοινών προβλημάτων.
23 Δείτε την οργάνωσή του στη γραμματεία, στο γραφείο κίνησης, στο λογιστήριο.
24 Τι έντυπα θα σας δώσουν για την ενημέρωσή σας.
25 Αν γίνεται συμβουλευτική γονιών.
26 Αν οι γονείς συμμετέχουν στα δρώμενα του παιδικού σταθμού και αν επικοινωνούν μεταξύ τους.
27 Ποιες είναι οι εκδηλώσεις που οργανώνει.
28 Ποιες είναι και πού γίνονται οι έξοδοι των παιδιών.
29 Ποιες διαλέξεις οργανώνει για τους γονείς, κάθε πότε και πώς επιμορφώνονται οι συνεργάτες του.
30 Πώς γίνεται η ένταξη του παιδιού, ο απογαλακτισμός του, στον παιδικό σταθμό.
