Η κυβέρνηση σχεδιάζει τα επόμενα βήματα που θα αλλάξουν το τοπίο στον χώρο των τραπεζών και θα διαμορφώσουν εκείνες τις συμμαχίες που θα δώσουν στις ελληνικές τράπεζες τα πλεονεκτήματα για να αντεπεξέλθουν στο νέο ανταγωνιστικό οικονομικό περιβάλλον το οποίο θα δημιουργηθεί με την ένταξη της Ελλάδας στην Οικονομική και Νομισματική Ενωση.
Το μεγάλο εμπόδιο είναι οι εθνικές εκλογές, που λειτουργούν ανασταλτικά στη λήψη αποφάσεων για νέες αποκρατικοποιήσεις τραπεζών του Δημοσίου. Ετσι η κυβέρνηση περιορίζεται σε κινήσεις που έχουν γίνει αποδεκτές από τους εργαζομένους και τις οποίες περιμένει η αγορά.
Η είσοδος της ΕΤΒΑ στο Χρηματιστήριο, η διάθεση του 10% των μετοχών της Εμπορικής Τράπεζας σε «στρατηγικό επενδυτή», η προετοιμασία της μετοχοποίησης της Αγροτικής Τράπεζας και η εκπόνηση ενός νέου σχεδίου για τον εκσυγχρονισμό και την «αξιοποίηση» του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου είναι οι κινήσεις που θα γίνουν ως τις εκλογές.
Στη συνέχεια και ανάλογα με τις εξελίξεις αναμένεται να ξεκινήσει ο νέος γύρος των εξαγορών και των συγχωνεύσεων στον χώρο των τραπεζών και, όπως τονίζουν πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, «στο τέλος του δεύτερου κύκλου θα υπάρχουν δύο-τρεις ισχυροί όμιλοι και πολλές περιφερειακές μικρές τράπεζες με εξειδίκευση».
Οι πέντε του πρώτου γύρου
Το 1998, μετά την ένταξη της δραχμής στον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών, και το 1999, με την υλοποίηση του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων, διαμορφώθηκαν στο τραπεζικό σύστημα πέντε ισχυροί όμιλοι, της Εθνικής, της Πίστεως, της Eurobank, της Εμπορικής και της Πειραιώς, και έτσι ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος συγχωνεύσεων και εξαγορών.
Οπως εκτιμούν κορυφαίοι παράγοντες του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, «ο δεύτερος κύκλος ουσιαστικά θα ξεκινήσει μετά τις εκλογές και κυρίως όσο πλησιάζει η ένταξη της χώρας στη ζώνη του ευρώ». Τότε θα προκληθεί ένα «σοκ» με σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία, το οποίο θα επηρεάσει τη στρατηγική των τραπεζών και την ανταγωνιστικότητα, καθώς σε μία σειρά από τομείς οι ελληνικές τράπεζες με το σημερινό τους μέγεθος θα έχουν σχετική δυσκολία να παραμείνουν στο «παιχνίδι» του ανταγωνισμού.
Ενας τομέας είναι η παροχή ολοκληρωμένων υπηρεσιών σε μεγάλες επιχειρήσεις. Οταν το νόμισμα θα είναι το ευρώ, οι μεγάλες επιχειρήσεις θα μπορούν να εξυπηρετηθούν σε δεκάδες μεγάλες τράπεζες και όχι μόνο στην Εμπορική ή στην Εθνική. Οπως τονίζουν, το 2001 μια ξένη τράπεζα θα μπορεί να έρθει εδώ και να βγάζει μια ομολογιακή έκδοση στην ευρωπαϊκή αγορά, να προσφέρει ένα πρόγραμμα βραχυχρόνιων εμπορικών γραμματίων δανεισμού, να εισάγει επιχειρήσεις στα χρηματιστήρια της Φραγκφούρτης και του Λονδίνου, να προωθεί σύγχρονα προϊόντα διαχείρισης κινδύνου επιτοκίου και πολλά άλλα.
Το νέο περιβάλλον
Πρόβλημα αναμένεται να υπάρξει και στην κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών που είναι σημαντική αλλά σε μεγάλο βαθμό συνδέεται με τη συγκυρία για τη σύγκλιση της χώρας στην ΟΝΕ. Τα έσοδα των τραπεζών ήταν εντυπωσιακά κυρίως από χρηματιστηριακές πράξεις, από ομόλογα, από πράξεις συναλλάγματος έναντι της δραχμής και από προμήθειες.
Σε 13 μήνες τα έσοδα αυτά θα μειωθούν σημαντικά…
Το ερώτημα είναι αν οι τράπεζες είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν τον ανταγωνισμό στους άλλους τομείς που θα αναπτυχθούν και για τους οποίους πρέπει να προετοιμασθούν κατάλληλα. Το retail, οι πωλήσεις σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η τεχνολογία θα δώσουν το συγκριτικό πλεονέκτημα στις τράπεζες.
4 σχέδια άμεσης δράσης ΕΤΒΑ
Η είσοδος της ΕΤΒΑ στο Χρηματιστήριο εντός του Δεκεμβρίου θεωρείται το πρώτο βήμα για την αξιοποίηση της τράπεζας, το οποίο μάλιστα γίνεται καθυστερημένα. Από τη δημόσια εγγραφή η ΕΤΒΑ και το Δημόσιο θέλουν να αντλήσουν κεφάλαια ύψους 120 δισ. δρχ. Από αυτά το Δημόσιο θα εισπράξει μόνο 20 δισ. δρχ. αλλά θα έχει έμμεσο όφελος, αφού με την επιτυχία του εγχειρήματος δεν θα χρειασθεί να καταβάλει στην τράπεζα τα 65 δισ. δρχ. που είναι η τελευταία δόση του Δημοσίου στο πρόγραμμα εξυγίανσης.
Βέβαια μετά την ένταξη της ΕΤΒΑ στο Χρηματιστήριο και σε διάστημα μικρότερο από 13 μήνες όταν ολοκληρωθεί η ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ θα ανακύψει ένα μεγαλύτερο πρόβλημα που θα είναι κοινό για όλες τις τράπεζες του Δημοσίου.
Το ερώτημα είναι σε ποιον όμιλο θα ενταχθούν οι τράπεζες του Δημοσίου για να αποκτήσουν το μέγεθος που απαιτεί ο ευρωπαϊκός πλέον ανταγωνισμός. ΕΜΠΟΡΙΚΗ
Το αμέσως επόμενο διάστημα, Δεκέμβριο και Ιανουάριο, το ενδιαφέρον αναμένεται να επικεντρωθεί στην Εμπορική Τράπεζα.
Η J. Ρ. Morgan, η οποία έχει προσληφθεί σύμβουλος για την πώληση του 10% των μετοχών της τράπεζας, έχει ήδη ξεκινήσει τις διερευνητικές επαφές στο εξωτερικό και απευθύνεται στην ομάδα υψηλού ενδιαφέροντος, στην οποία ανήκουν ευρωπαϊκές τράπεζες όπως η ισπανική Banco Santater, η ιταλική Banco di Roma και άλλες που αγοράζουν μικρά ποσοστά σε δίκτυα για να προωθήσουν τα προϊόντα τους.
Αν δεν υπάρξει ενδιαφέρον από τις τράπεζες αυτές τότε ο σύμβουλος θα απευθυνθεί στη δεύτερη ομάδα ενδιαφέροντος και στη συνέχεια σε μια τρίτη, η οποία περιλαμβάνει και μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες που θέλουν να προωθήσουν προϊόντα τους τα οποία είναι συμπληρωματικά των τραπεζικών προϊόντων (Bank Assurance, αμοιβαία κεφάλαια).
Στους καταλόγους δεν περιλαμβάνονται ελληνικές τράπεζες και, όπως τονίζουν κορυφαία στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, «όταν ολοκληρωθεί ο κύκλος των επαφών θα έχει διαφανεί το ενδιαφέρον και τότε θα αποφασίσουμε». Το κρίσιμο θέμα είναι «πώς θα διαμορφωθεί το πακέτο που θα προσφέρει η Εμπορική για να τοποθετήσει κάποιος 200 δισ. δρχ. στην τράπεζα».
Η εκχώρηση του management έχει αποκλεισθεί και η συζήτηση υποχρεωτικά θα στραφεί στη συνεργασία και στην προώθηση των προϊόντων του νέου μεγαλομετόχου. Για να εκτιμήσει κάποιος ενδιαφερόμενος την κατάσταση θα πρέπει να δει το αντικείμενο, δηλαδή το «πακέτο» που θα προσφέρει το Δημόσιο.
Είναι διαφορετικό να πουλάει μόνο το 10% των μετοχών της Εμπορικής και διαφορετικό το να προσφέρει το 10% και να δώσει δικαίωμα για την αγορά ενός πρόσθετου ποσοστού στο μέλλον.
Πάντως η πώληση ενδέχεται να γίνει με απευθείας διαπραγμάτευση δηλαδή χωρίς διαγωνισμό και οι μετοχές να πωληθούν μέσω Χρηματιστηρίου με ένα λογικό discount. ΑΤΕ
Η μετοχοποίηση της ΑΤΕ προβλέπεται ότι θα γίνει το δεύτερο εξάμηνο του 2000. Το πιο αισιόδοξο σενάριο είναι να ολοκληρωθεί η προετοιμασία ως τον Ιούνιο του 2000. Η κυβέρνηση ήδη προσέλαβε ως σύμβουλο μετοχοποίησης τη Morgan Stanley ενώ η διοίκηση της τράπεζας εργάζεται για να ολοκληρώσει το πρόγραμμα εξυγίανσης. ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ
Μετά τις αντιδράσεις που υπήρξαν στο αρχικό σχέδιο για τη συγχώνευση και στη συνέχεια για τη μετοχοποίηση του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων φαίνεται ότι εγκαταλείπεται οριστικά η πρόταση την οποία υποστήριζε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας.
Το ερώτημα όμως που παραμένει είναι τι θα γίνει με το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο το οποίο έχει μεγάλο δίκτυο καταστημάτων (για το οποίο έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον μεγάλες εμπορικές τράπεζες) αλλά και τεράστια διαθέσιμα κεφάλαια.
