ΠΕΡΙΟΧΕΣ εκτός σχεδίου μέσα στην καρδιά της Αθήνας. Περιοχές που είναι χώροι πρασίνου αλλά τμήματά τους οικοδομούνται. Διαφορετικοί όροι δόμησης από γειτονιά σε γειτονιά, που καθορίζονται με Προεδρικά Διατάγματα. Ανύπαρκτες χρήσεις γης σε πολλές συνοικίες της πρωτεύουσας. Ενα παζλ ασάφειας, που οδηγεί στην παραφροσύνη, επικρατεί στην Αθήνα, τρία μόλις χρόνια πριν από τον 21ο αιώνα και 163 χρόνια μετά την ανακήρυξη της Αθήνας ως πρωτεύουσας του κράτους.
Το γεγονός ότι η πρωτεύουσα απέκτησε μόλις το 1983 Ρυθμιστικό Σχέδιο (ΡΣΑ) και το 1988 Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΓΠΣ) αποτελεί τα βασικά τμήματα αυτού του παζλ. Και σημαίνει ότι για περισσότερο από 150 χρόνια η πόλη χτιζόταν έτσι, χωρίς σχέδιο. Ωστόσο σήμερα, 14 χρόνια μετά το ΡΣΑ και 9 χρόνια μετά το ΓΠΣ, δεν έχουν εκδοθεί αρκετά Προεδρικά Διατάγματα για την υλοποίηση αυτού του σχεδίου. Παράλληλα, οι λιγοστοί χώροι πρασίνου της πρωτεύουσας δεν φαίνεται να είναι σαφώς θεσμοθετημένοι και οριοθετημένοι. Αν ρωτήσετε ποια ακριβώς περιοχή του Λυκαβηττού, για παράδειγμα, προστατεύεται ως χώρος αστικού πρασίνου, το πιθανότερο είναι οι αρμόδιοι υπάλληλοι του ΥΠΕΧΩΔΕ και της Πολεοδομίας Αθηνών να σας απαντήσουν ότι «είναι θέμα ερμηνείας» των διαγραμμάτων!
Το αποτέλεσμα είναι εκτεταμένες περιοχές στην καρδιά της Αθήνας να είναι εκτός σχεδίου και να οικοδομούνται αυθαίρετα ή και νόμιμα σύμφωνα με τις εκτός σχεδίου διατάξεις. Ή να δημιουργούνται χρήσεις ασυμβίβαστες με την τελική μορφή που έχει επιλεγεί γι’ αυτές.
Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι ελάχιστες γειτονιές του κέντρου της πόλης έχουν χρήσεις γης. Για παράδειγμα, η παλαιότερη συνοικία της Αθήνας, τα Εξάρχεια, είναι χαρακτηριστικό ότι απέκτησε χρήσεις γης μόλις το 1989.
Μέσα σε αυτή τη γενική ασάφεια έρχονται να προστεθούν και οι χώροι πρασίνου της πρωτεύουσας, που πρόσφατα αποκαλύφθηκε ότι είναι εκτός σχεδίου περιοχές! Δηλαδή ο λόφος του Λυκαβηττού είναι εκτός σχεδίου περιοχή! Και όλα δείχνουν ότι το ίδιο ισχύει για τον λόφο του Στρέφη, τον Αρδηττό, όπου μάλιστα υπήρχε μέχρι πρότινος δομημένη περιοχή αυθαιρέτων, ακόμη και το Πεδίον του Αρεως. Οι ελάχιστοι αυτοί χώροι πρασίνου της πρωτεύουσας είναι άγνωστο με ποιες μαγικές διαδικασίες θεωρήθηκε ότι δεν έχουν σαφή οριοθέτηση και ως εκ τούτου δίδονται οικοδομικές άδειες με τις διατάξεις για τις εκτός σχεδίου περιοχές, τουλάχιστον όπου προϋπήρχαν κτίσματα!
Η ίδια ασάφεια φαίνεται ότι υπάρχει και ως προς τις ευθύνες. Αν ρωτήσει κανείς ποιος φταίει μάλλον δεν θα βγάλει άκρη. Γιατί η νομοθεσία υπάρχει, αλλά όσοι καλούνται να την εφαρμόσουν μάλλον έχουν τη δική τους άποψη για την ερμηνεία της. Και αυτή την άποψη των υπαλλήλων πληρώνει η πόλη της Αθήνας και φυσικά οι κάτοικοί της.
Ο Οργανισμός Αθήνας, που δημιουργήθηκε για την εφαρμογή του ΡΣΑ και φυσιολογικά θα έπρεπε να έχει επιλύσει τέτοιου είδους προβλήματα, είναι κοινό μυστικό ότι υπολειτουργεί επί σειρά ετών. Οι υπηρεσίες του ΥΠΕΧΩΔΕ νομοθετούν αλλά οι πολεοδομίες, που ανήκουν πλέον στον Δήμο, εφαρμόζουν ό,τι αντιλαμβάνονται. Και επέρχεται μια σύγχυση, από την οποία κερδίζουν όσοι προλάβουν.
Ο Οργανισμός Αθήνας όλα δείχνουν ότι περνά στην ευθύνη της αυτοδιοίκησης, αφού επίκειται σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες η τοποθέτηση ως επικεφαλής του εκλεγμένου προέδρου της Διευρυμένης Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αθηνών Πειραιώς κ. Ε. Κουλουμπή, σε μια προσπάθεια να λειτουργήσει ως εποπτικό όργανο της μητροπολιτικής περιοχής της πρωτεύουσας. Και όπως είναι γνωστό τα προβλήματα της πρωτεύουσας, νοουμένης ως Λεκανοπεδίου Αττικής, τελειωμό δεν έχουν.
Ωστόσο τα προβλήματα της Αθήνας μάλλον κυριαρχούν και ζητούν άμεση λύση. Γιατί δεν νοούνται στρατόπεδα μέσα στον ιστό της πόλης, δεν νοούνται δάση όπου υπάρχουν δάση σπιτιών, με χαρακτηριστική περίπτωση τα «Παπανδρέικα» στο Γαλάτσι, δεν νοούνται περιοχές εκτός σχεδίου μέσα στην πόλη. Ποιες περιοχές είναι
ΣΥΜΦΩΝΑ με τα στοιχεία του Οργανισμού Αθήνας, εκτός σχεδίου περιοχές μέσα στα όρια του Δήμου Αθηναίων είναι:
Η βιοτεχνική περιοχή Προμπονά, στα σύνορα με τον Δήμο Νέας Ιωνίας. Σύμφωνα με το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο προβλέπεται η οργάνωση του χώρου σε Βιοτεχνικό Πάρκο, χαρακτήρα που έχει σήμερα η περιοχή. Ωστόσο το σχετικό Π.Δ. δεν έχει εκδοθεί.
Τμήματα στο Γουδί, όπου ήδη υπάρχουν νοσοκομεία. Σύμφωνα με το ΡΣΑ και το ΓΠΣ προβλέπεται η δημιουργία υπερτοπικού πόλου αναψυχής με χρήση αθλητισμού και πολιτισμού. Σε εξέλιξη βρίσκεται ερευνητικό πρόγραμμα για τη δημιουργία του Ασκληπιείου Πάρκου στον ευρύτερο χώρο που καταλαμβάνουν τα νοσοκομεία. Επίσης ανατέθηκε στο ΕΜΠ ερευνητική εργασία με θέμα τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου στο Γουδί.
Ο χώρος του ΟΣΕ στον σιδηροδρομικό σταθμό Λαρίσης – Πελοποννήσου. Το σύνολο της εκτός σχεδίου περιοχής ανήκει ιδιοκτησιακά στον ΟΣΕ. Το ΓΠΣ προβλέπει την ίδια χρήση.
Η περιοχή Ανω Κυψέλης. Σύμφωνα με το ΓΠΣ προβλέπεται η δημιουργία χώρου πρασίνου. Ωστόσο δεν έχει εκδοθεί Π.Δ. μελέτης επέκτασης. Πρόσφατα ολοκληρώθηκε μελέτη του Δήμου Αθηναίων για την ένταξη της περιοχής στο σχέδιο πόλης με χρήση κατοικίας. Το συγκεκριμένο θέμα καλείται να επανεξετάσει ο Οργανισμός Αθήνας.
Τμήματα περιοχής περί το ρέμα Ποδονίφτη στο 5ο Διαμέρισμα. Σύμφωνα με το ΓΠΣ προβλέπεται η δημιουργία ζώνης πρασίνου και μικρών αθλητικών εγκαταστάσεων.
Τμήμα του λόφου «Αλεπότρυπα» στα σύνορα με τον Δήμο Γαλατσίου. Σύμφωνα με το ΓΠΣ προβλέπεται η χρήση κοινόχρηστου πρασίνου. Δεν έχει εκδοθεί ακόμη Π.Δ. μελέτης ένταξης.
Περιοχή του λόφου Κυνοσάργους. Σύμφωνα με το ΓΠΣ προβλέπεται η επέκταση του σχεδίου πόλης στις κτισμένες περιοχές, με δημιουργία κοινοχρήστων και κοινωφελών χώρων στις υπόλοιπες περιοχές. Δεν έχει εκδοθεί ακόμη το Π.Δ. της πολεοδομικής μελέτης επέκτασης.
Η περιοχή του Αττικού Αλσους, όπου βρίσκεται και ο συνοικισμός Παπανδρέου, είναι χαρακτηρισμένος χώρος κοινοχρήστου πρασίνου, με το Π.Δ. της 8.2.1978. Τα κτίσματα του συνοικισμού θεωρούνται αυθαίρετα και οι κάτοικοι βρίσκονται σε δικαστικούς αγώνες, ενώ τους έχουν επιβληθεί πρόστιμα εκατομμυρίων δραχμών. Η περιοχή μελετάται επί σειρά ετών για το πώς θα διαμορφωθεί.
