Κέρδισαν ή έχασαν αυτοί που δεν αγόρασαν πρώτη κατοικία ή δεν έκαναν γονική παροχή το 1997; Η αναπροσαρμογή των αφορολόγητων ποσών που έγινε για την αγορά πρώτης κατοικίας και για τις γονικές παροχές ισοφάρισε την αύξηση των αντικειμενικών αξιών; Μάλλον όχι. Από τα παραδείγματα που παραθέτουμε προκύπτει ότι παρά την αύξηση των αφορολογήτων ή φορολογική επιβάρυνση και στις δύο περιπτώσεις διπλασιάσθηκε. Ετσι όσοι δεν «πρόκαναν» βγήκαν χαμένοι.
* Πρώτη κατοικία
Σε όσους αγοράζουν πρώτη κατοικία παρέχεται απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης μέχρι ενός ποσού, με την προϋπόθεση ότι ο αγοραστής ή σύζυγος ή οποιοδήποτε από τα ανήλικα παιδιά του ή τα παιδιά ηλικίας μέχρι 25 χρόνων που σπουδάζουν δεν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή οίκησης σε άλλη οικία ή διαμέρισμα το οποίο πληροί τις στεγαστικές ανάγκες ή δικαίωμα πλήρους κυριότητας επί οικοπέδου οικοδομήσιμου, το οποίο βρίσκεται σε πόλη με πληθυσμό άνω των 5.000 κατοίκων ή σε τουριστικές περιοχές.
Η απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης συνίσταται στη χορήγηση ορισμένων αφορολόγητων ποσών, τα οποία κάθε φορά που αναπροσαρμόζονται οι τιμές ζώνης του αντικειμενικού συστήματος αναπροσαρμόζονται και αυτά ώστε να διατηρείται κάποια ισορροπία στη φορολογική ελάφρυνση που παρέχεται.
Ετσι, από την 1η Ιανουαρίου 1998, ταυτόχρονα με την αύξηση των τιμών ζώνης, αναπροσαρμόσθηκαν και αυτά ως εξής:
* Για αγορά οικίας ή διαμερίσματος για τον άγαμο ορίσθηκαν σε 17.250.000 δρχ. από 15.000.000 δρχ. και για τον έγγαμο σε 27.600.000 δρχ. από 24.000.000 δρχ. προσαυξανόμενο κατά 5.750.000 δρχ. για κάθε τέκνο έναντι 5.000.000 δραχμών.
* Για αγορά οικοπέδου για τον άγαμο το αφορολόγητο ποσό ορίζεται σε 8.050.000 δρχ. από 7.000.000 δρχ., για τον έγγαμο σε 14.950.000 δρχ. από 13.000.000 δρχ. προσαυξανόμενο κατά 1.955.000 δρχ. για κάθε τέκνο έναντι 1.700.000 δραχμών.
Ας δούμε όμως με ένα παράδειγμα τι χάνει ή τι κερδίζει κάποιος που δεν αγόρασε για οποιονδήποτε λόγο πρώτη κατοικία το 1997 και αναγκάζεται να την αγοράσει το 1998.
Παράδειγμα: Εστω ότι έγγαμος προτίθεται να αγοράσει μέσα στο 1998 πρώτη κατοικία εμβαδού 120 τ.μ. στον Δήμο Αγίων Αναργύρων στην οδό Σκρα, όπου η τιμή ζώνης αυξήθηκε σε 180.000 δρχ. από 140.000 δρχ. που ήταν.
Αν την κατοικία αυτή την αγόραζε το 1997 θα πλήρωνε το πιο κάτω ποσό φόρου: 140.000 Χ 120 = 16.800.000 – 15.000.000 = 1.800.000 και φόρος 1.800.000 Χ 13% = 234.000 δραχμές. Στον φόρο που προκύπτει θα υπολογιστεί και 3% δημοτικός φόρος.
Το 1998 θα πληρώσει το πιο κάτω ποσό φόρου:
180.000 Χ 120 = 21.600.000 – 17.250.000 = 4.350.000 και φόρος 4.350.000 Χ 13% = 565.500 δρχ. και δημοτικός φόρος 3%.
Το συμπέρασμα είναι ότι ο πολίτης αυτός «θα πληρώσει τη νύφη». Διότι παρά την αναπροσαρμογή κατά 15% του αφορολογήτου, η φορολογική του επιβάρυνση υπερδιπλασιάζεται.
* Γονική παροχή
Μετά την κατάργηση του θεσμού της προίκας, θεσπίσθηκε ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση των παροχών που κάνουν οι γονείς στα παιδιά τους, με σκοπό τη δημιουργία ή τη διατήρηση της οικογενειακής ή οικονομικής αυτοτέλειας, ή την έναρξη ή την εξακολούθηση από αυτά κάποιου επαγγέλματος.
Η ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση συνίσταται στο γεγονός ότι για ποσό γονικής παροχής ως 20.000.000 δρχ., ο φόρος υπολογίζεται με το μισό του φόρου δωρεών. Αν με τη γονική παροχή αποκτάται πρώτη κατοικία δίνονται και αφορολόγητα ποσά.
Με τις μεταβολές που ανακοινώθηκαν το ποσό μέχρι του οποίου επιβάλλεται φόρος γονικής παροχής με το μισό του φόρου δωρεών έγινε 23.000.000 δρχ. από 20.000.000 δρχ. που ήταν, ενώ τα αφορολόγητα ποσά αυξήθηκαν από 1.700.000 σε 1.955.000 δρχ. για τον δικαιούχο της γονικής παροχής και σε 1.380.000 από 1.200.000 δρχ. που ήταν για κάθε προστατευόμενο μέλος.
Με τις αναπροσαρμογές αυτές κερδίζουν ή χάνουν όσοι δεν έκαναν γονική παροχή το 1997 και θα αναγκαστούν για κάποιο λόγο να κάνουν γονική παροχή το 1998; Ας δούμε τι προκύπτει με ένα παράδειγμα:
Παράδειγμα: Εστω ότι γονέας προτίθεται να κάνει εφέτος γονική παροχή ένα διαμέρισμα 90 τ.μ. που βρίσκεται στην Αγία Παρασκευή στην οδό Σουλίου και η τιμή ζώνης από 180.000 που ήταν έγινε 240.000 δραχμές.
Αν η γονική παροχή γινόταν το 1997 η φορολογική επιβάρυνση θα ήταν:
180.000 Χ 90 = 16.200.000 – 1.700.000 = 14.500.000 φορολογητέα αξία και φόρος βάσει κλίμακας 250.000 δραχμές.
Η φορολογική υποχρέωση το 1998 θα ανέλθει σε:
240.000 Χ 90 = 21.600.000 – 1.955.000 = 19.645.000 φορολογητέα αξία και φόρος 560.250 δραχμές.
Ετσι και στην περίπτωση των γονικών παροχών όσοι δεν πρόλαβαν να τις κάνουν το 1997 την «πάτησαν», αφού παρά την αύξηση των αφορολογήτων ο φόρος υπερδιπλασιάζεται.
