*ΕΣΕΙΣ ΜΠΟΡΕΙ να ανησυχείτε για το Σένγκεν αλλά σας πληροφορώ ότι υπάρχουν και λειτουργούν πολλά ιδιωτικά Σένγκεν! Ακούστε τι μου συνέβη πρόσφατα ­ και δεν θα είμαι ο μόνος, ασφαλώς. Ελαβα μια επιστολή από ξενοδοχείο της νοτιοανατολικής Ελβετίας που με πληροφορεί ότι θα έχει στη διάθεσή μου το ίδιο εκείνο δωμάτιο που είχα όταν πριν από λίγα χρόνια είχα μείνει λίγες ημέρες εκεί. Προσθέτει μάλιστα ότι στη βεράντα που «βλέπει» το δωμάτιο αυτό υπάρχουν τώρα τα τάδε και τάδε λουλούδια που μου άρεσαν τότε. Δεν θυμάμαι να εξεδήλωσα τότε κάποια προτίμηση γι’ αυτά τα λουλούδια αλλά δεν έχει σημασία. Ακούστε όμως τη συνέχεια.


Η κάβα του ξενοδοχείου, μου γράφει ο μάνατζερ, θα έχει φέτος τα τάδε και δείνα κρασιά που τα προτιμώ ­ και είναι γεγονός αυτό ­ και το μπρέκφαστ θα μου προσφέρετε στο δωμάτιό μου «ενωρίς το πρωί, όπως είχατε εκδηλώσει επιθυμία» ­ και αυτό γεγονός. Η επιστολή εισέρχεται όμως και σε άλλες λεπτομέρειες. Με πληροφορεί, λ.χ., ότι η αεροπορική εταιρεία την οποία «συνηθίζω να χρησιμοποιώ» κατάργησε το τάδε τοπικό δρομολόγιο και το αντικατέστησε με το τάδε· ότι το ρέστοραν τάδε, στο γειτονικό χωριουδάκι, στο οποίο «επανειλημμένα γευμάτισα» ανυπομόνως με αναμένει και πάλι για να μου προσφέρει το τάδε τοπικό πιάτο που είχα παραγγείλει τότε και ­ ω, απίστευτο ­ το κατάστημα της κυρίας Α από όπου αγόρασα εκείνο και εκείνο διαθέτει πάντοτε «είδη που ασφαλώς θα εκτιμήσω».


Ολα αυτά είναι αληθέστατα. Και στο ταβερνάκι του χωριού πήγαινα και από το κατάστημα της κυρίας Α αγόρασα αυτά που μου υπενθυμίζει ο μάνατζερ, όπως και η αεροπορική εταιρεία, τα κρασιά κ.ά. Με παρακολουθούσαν, λοιπόν, και δεν το κατάλαβα; Από περιέργεια τηλεφώνησα στο ξενοδοχείο. Δεν μπορώ να πω ότι η τηλεφωνήτρια αναγνώρισε τη φωνή μου. Οταν όμως με παρέδωσε στον βοηθό μάνατζερ τα πράγματα ξεκαθάρισαν. Τον άκουσα στο τηλέφωνο να πληκτρολογεί το κομπιούτερ του και μόλις βρήκε το όνομά μου άλλαξε αμέσως ο τόνος της φωνής του, έγινε φιλικότατος και… άρχισε να μου υπενθυμίζει διάφορα πράγματα που με ενδιέφεραν ­ ή τουλάχιστον έτσι νόμισε τότε το ξενοδοχείο. Και συζητώντας μού είπε το μυστικό:


Μάλιστα, «παρακολουθούν» τους πελάτες τους! Μέσα στο ξενοδοχείο οι παρατηρήσεις και τα «χούγια» τους αναφέρονται από το προσωπικό στη διεύθυνση και εκείνη τα καταχωρίζει στη «μερίδα» του πελάτη, στο κομπιούτερ. Από τις τράπεζες που εκδίδουν πιστωτικές κάρτες μαθαίνουν πού τρώτε, τι αγοράζετε, πώς ταξιδεύετε κλπ., πηγαίνουν και ρωτούν λεπτομέρειες και έτσι σχηματίζουν το «προφίλ» σας (ή τον φάκελό σας, αν προτιμάτε), με βάση το οποίο συντάσσουν επιστολές με πλήθος παρατηρήσεις σας ­ ένδειξη ότι είστε πολύ σοβαρός πελάτης τους. Μη μου πείτε ότι μια τέτοια επιστολή δεν σας κολακεύει. Επομένως, γιατί να μην πάτε και φέτος στο ίδιο ξενοδοχείο; Αφού στη βεράντα του ίδιου δωματίου θα έχετε τα λουλούδια που τόσο αγαπάτε!


*ΣΑΡΑΝΤΑ χρόνια μετά τα εγκαίνιά του το αεροδρόμιο Κένεντι της Νέας Υόρκης έχει καταντήσει αντίκα. Οταν το 1957 άνοιξε τις πύλες του στις υπερατλαντικές πτήσεις, όλοι έμειναν έκθαμβοι εμπρός στα μοντέρνα κτίρια ­ έργα διασήμων αρχιτεκτόνων, όπως ο Τζόνσον, ο Σααρίνεν κ.ά. ­ καθώς και στις (τότε) υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις τους. Σήμερα όμως; Αρκεί να σκεφτεί κανείς πως για να διαβάσεις πότε φθάνει το αεροπλάνο που περιμένεις πρέπει να ανεβείς καμιά σαρανταριά σκαλιά στο κτίριο των διεθνών αφίξεων, να περάσεις τρία «σταντ» που πουλάνε σάντουιτς, αναψυκτικά και πίτσες, να σπρώξεις και να σε σπρώξουν, για να φθάσεις εμπρός σε έναν πελώριο πίνακα όπου αναγράφονται με μικροσκοπικά γραμματάκια οι αφίξεις. Το πράγμα δεν πήγαινε άλλο. Και με όση ευγένεια επιβάλλει ο σεβασμός προς υπερήλικους η διεύθυνση του αεροδρομίου ειδοποίησε την υπηρεσία που έχει τον γενικό έλεγχο των αεροδρομίων της περιοχής ότι θα προχωρήσει στον εκσυγχρονισμό του Κένεντι αίρπορτ, διεθνώς γνωστού ως JFK.


Ποιος θα αναλάβει το έργο; Μα ποιος άλλος από την εταιρεία που αναδιοργάνωσε το Σίπολ, το αεροδρόμιο του Αμστερνταμ. Οχι, βέβαια, γιατί η Νέα Υόρκη λεγόταν αρχικώς Νέο Αμστερνταμ, αλλά γιατί η ολλανδική εταιρεία που «αναδημιούργησε» το Σίπολ πριν από τρία χρόνια θεωρείται σήμερα η πιο πετυχημένη διεθνώς. Και μόνο το γεγονός ότι πέρυσι τα καταστήματα, περιλαμβανομένων και των αφορολογήτων ειδών, του Σίπολ ­ του τέταρτου σε μέγεθος μεταξύ των 54 μεγαλύτερων αεροδρομίων του κόσμου ­ άφησαν κέρδος 70 εκατ. δολάρια είναι ενδεικτικό.


Την ίδια «φιλοσοφία» θα υπηρετεί το «νέο JFK»: ευρύτατοι, άνετοι χώροι με πλήθος καταστήματα, μπουτίκ και «εστίες απασχόλησης» του επιβάτη, είτε αυτός αναχωρεί είτε φθάνει. Και προπαντός άμεση πρόσβαση στις πληροφορίες και αίσθηση ασφάλειας. Θα είναι έτσι διαμορφωμένο, λέγουν οι σχεδιαστές, ώστε να καλύπτει τα έξοδά του και τις άλλες υποχρεώσεις του ­ να καταβάλλει ενοίκιο 12 εκατ. δολ. τον χρόνο στην υπηρεσία αεροδρομίων της Πολιτείας και 60 εκατ. δολ. ετησίως επί 30 χρόνια στην εταιρεία που διαχειρίζεται το Κένεντι. Η «αναδημιουργία» του JFK θα στοιχίσει 4 δισ. δολάρια και το έργο θα ολοκληρωθεί σε πέντε χρόνια.


*ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΤΕ να φανταστείτε πριν από λίγα μόλις χρόνια ότι πόλεις πασίγνωστες για την τοπική τους κουζίνα, όπως το Παρίσι, η Νάπολι, η Βουδαπέστη κ.ά., έχουν σήμερα περισσότερα εστιατόρια ξένης κουζίνας παρά ντόπιας; Κινέζικα, ταϊλανδέζικα, μπαλί, μαροκινά, βιετναμέζικα και άλλα εξωτικά φαγητά φαίνεται ότι προσελκύουν μεγαλύτερο γαστριμαργικό ενδιαφέρον σήμερα από άλλοτε. Και, βεβαίως, οι επιχειρηματίες εστιάτορες δεν δυσκολεύονται να ικανοποιήσουν κάτι τέτοιες γευστικές τάσεις. Χίλιοι διακόσιοι μάγειροι, αρχιμάγειροι, παραγιοί κλπ. από 11 ασιατικές και αφρικανικές χώρες έφθασαν το 1996, με συμβόλαιο εργασίας στο χέρι, στην Ιταλία, στη Γαλλία, στην Ουγγαρία, στην Ισπανία, στη Γερμανία και στη Βρετανία. Στους τρεις πρώτους μήνες του 1997 άνοιξαν 645 εστιατόρια «εθνικής», δηλαδή ασιατικής ή αφρικανικής, κουζίνας σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες. Το ίδιο τρίμηνο έκλεισαν 188 εστιατόρια «τοπικής» κουζίνας στις ίδιες χώρες. Στη συντηρητική Ουγγαρία υπάρχουν σήμερα 912 εστιατόρια κινεζικής, γιαπωνέζικης, αλγερινής και ινδονησιακής κουζίνας ­ το 1991 δεν ήταν περισσότερα από 87. Στη Βαρσοβία λειτουργούν 41 κινέζικα και 37 «ναπολιτάνο» ρέστοραν ­ το 1994 μετριόνταν στα δάχτυλα. Και κάτι άλλο χαρακτηριστικό: ο τζίρος των ρέστοραν «εθνικής» κουζίνας στη Γαλλία ήταν πέρυσι 22% μεγαλύτερος από ό,τι των ρέστοραν της ονομαστής γαλλικής κουζίνας. Δεν είδα για άλλες χώρες όπου εισέβαλαν τα τελευταία χρόνια οι ασιατικές και οι αφρικανικές «γεύσεις», αλλά ασφαλώς δεν θα είναι διαφορετικά τα πράγματα σε αυτές.


Πού οφείλεται αυτή η… ξενογευστίτιδα; Μα στο ότι «είναι της μόδας» στην Αμερική. Σε κάθε «αμέρικαν» ρέστοραν αντιστοιχούν 13 ρέστοραν ξένης κουζίνας ­ κατά προτίμηση ιταλικής, κινεζικής και μεξικανοκουβανικής, γράφει το περιοδικό «Eatery & Cooking». Αυτά σε γενικό επίπεδο. Διότι σε ορισμένες Πολιτείες, όπως της Νέας Υόρκης, του Ιλινόι, της Καλιφόρνιας κ.ά., η αναλογία είναι ακόμη πιο αρνητική για την αμερικανική κουζίνα: στη Νέα Υόρκη ένα αντιστοιχεί σε 18 ξένης κουζίνας, στην πόλη του Σικάγου σε κάθε «αμέρικαν» αναλογούν 14 ξένης κουζίνας και στο Λος Αντζελες σε ένα αμερικανικό αναλογούν 22 ξένης κουζίνας ­ τα μισά μεξικανικής.