Οι κρισιμότερες των τελευταίων ετών, τόσο για τη δημοκρατία στη χώρα όσο και για τη σχέση μεταξύ Βουδαπέστης και Ευρωπαϊκής Ενωσης, θεωρούνται οι εκλογές στην Ουγγαρία. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο επί δεκαέξι χρόνια πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν αναμένεται να ηττηθεί καθώς το κυβερνών εθνικιστικό Fidesz υπολείπεται σταθερά του κεντροδεξιού κόμματος Tisza του ευρωπαϊστή Πέτερ Μαγκιάρ. Από τα τρία υπόλοιπα κόμματα που διεκδικούν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, μόνο το ακροδεξιό – κατ’ άλλους νεοφασιστικό – κόμμα Mi Hazank φαίνεται να ξεπερνά το εκλογικό κατώφλι του 5%.

Ποια κοινά ελκύει ο Μαγκιάρ

«Παρατηρούμε μεγάλες αλλαγές στην αντίληψη του εκλογικού σώματος» σημειώνει ο Αντρές Χαν από την εταιρεία δημοσκοπήσεων Median μιλώντας στο BBC. «Από τον Ιανουάριο βλέπουμε σταδιακή και σταθερά ανοδική αύξηση όσων πιστεύουν ότι το Tisza θα επικρατήσει. Αυτό σημαίνει ότι όλο και περισσότερος κόσμος βλέπει πολιτική αλλαγή». Οσοι αναλυτές εμφανίζονται σχεδόν βέβαιοι για την «εκθρόνιση» του Ορμπαν εστιάζουν στην ικανότητα του Μαγκιάρ να διεισδύει σε πολλαπλά κοινά, από πρώην υποστηρικτές του ούγγρου πρωθυπουργού μέχρι παραδοσιακούς ψηφοφόρους της άλλοτε ισχυρής Κεντροαριστεράς.

Ο Μαγκιάρ, που είναι ευρωβουλευτής από το 2024, προσδιορίζεται ως φιλοευρωπαϊστής, με βασική του προτεραιότητα την αποκατάσταση των σχέσεων Ουγγαρίας – ΕΕ, και δεν τοποθετείται «ούτε στη Δεξιά ούτε στην Αριστερά». Πριν εξελιχθεί σε βασικό αντίπαλο του Ορμπαν, υπήρξε διπλωμάτης και στέλεχος του Fidesz, προτού το εγκαταλείψει καταγγέλλοντας τη διαφθορά στους κόλπους του.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το Tisza έχει προβάδισμα στους ψηφοφόρους κάτω των 40 ετών και τους κατοίκους των μεγάλων αστικών κέντρων. Σε βασική διαιρετική τομή αναδεικνύεται το ζήτημα της σχέσης της χώρας με την ΕΕ, με όσους είναι φιλικοί προς την αποκατάσταση των σχέσεων με τις Βρυξέλλες να επιλέγουν το κόμμα του Μαγκιάρ, ενώ όσοι εκφράζουν θετική άποψη για τη Μόσχα και το στυλ ηγεσίας του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν επιλέγουν την παράταξη του Ορμπαν.

Ο ρόλος του εκλογικού συστήματος

Αρκετοί αναλυτές πάντως κρατούν μικρότερο «καλάθι» για την ενδεχόμενη ήττα του Ορμπαν, επισημαίνοντας πως το εκλογικό σύστημα, που σε μεγάλο βαθμό αποτελείται από μονοεδρικές περιφέρειες άνισα κατανεμημένες πληθυσμιακά, είναι κομμένο και ραμμένο στα μέτρα του Fidesz. Επιπλέον, ο Ορμπαν προσπάθησε να αναχαιτίσει τη δυναμική του Tisza με την προνομιακή προβολή του Fidesz που του εξασφάλισε η κυριαρχία συμμαχικών προς τον πρωθυπουργό προσώπων στον χώρο των ΜΜΕ και τη διεύρυνση του εκλογικού δικαιώματος των Ούγγρων του εξωτερικού, των οποίων το εκλογικό προφίλ είναι φιλικό προς το Fidesz.

Υπάρχει και ο εξωτερικός παράγοντας. Στα τέλη Μαρτίου, ο ούγγρος ερευνητικός δημοσιογράφος Σάμπολτς Πάνι, επικαλούμενος πηγές από ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών, ανέφερε ότι μια τριμελής ομάδα λεγόμενων «πολιτικών τεχνολόγων» ταξίδεψε στην Ουγγαρία από τη Ρωσία με σκοπό να βοηθήσει τον Ορμπαν να εξασφαλίσει μία ακόμα εκλογική νίκη. Ο ρωσικής προελεύσεως όρος «πολιτικοί τεχνολόγοι» αναφέρεται στους συμβούλους πίσω από τη σειρά εκλογικών θριάμβων του Πούτιν. Μετά το ρεπορτάζ, οι ουγγρικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες για κατασκοπεία υπέρ της Ουκρανίας εις βάρος του Πάνι.

Αλλοι αναλυτές προσπαθούν να διαβάσουν τις εξελίξεις ανατρέχοντας στην περίοδο 2002-2010, όταν ο Βίκτορ Ορμπαν διέβαινε τη δική του πολιτική έρημο ύστερα από τέσσερα χρόνια στην πρωθυπουργία. Το οδυνηρό μάθημα για τον 40χρονο τότε ηγέτη οδήγησε στην αναθεώρηση της στρατηγικής του και στη μετατόπισή του από τον παραδοσιακό συντηρητικό χώρο σε θέσεις ακραιφνώς αντιδραστικές και αντιευρωπαϊκές. Λίγα χρόνια αργότερα ο Ορμπαν ταυτίστηκε με την έννοια της «ανελεύθερης δημοκρατίας» και την υπεράσπιση της «χριστιανικής ελευθερίας», όπως και την αντιμεταναστευτική και αντι-ΛΟΑΤΚΙ ρητορική.

«Ο Ορμπαν κυβερνά τα 20 από τα τελευταία 28 χρόνια. Και αυτό δημιουργεί, από ένα σημείο και μετά, ισχυρές αντισυσπειρώσεις, ειδικά για το πιο δυναμικό τμήμα των ψηφοφόρων», όπως τη νεολαία, τονίζει μιλώντας στο «Βήμα» ο Τίμπορ Ντέσεβι, διευθυντής του Κέντρου Κοινωνιολογικών Μελετών στο Πανεπιστήμιο Etvs Lornd στη Βουδαπέστη. Εκτιμά ότι σε περίπτωση ήττας ο Ορμπαν απεργάζεται σχέδιο εκλογικής επανόδου στα πρότυπα του τσέχου πρωθυπουργού Αντρέι Μπάμπις. «Το αν αυτό θα ευοδωθεί έχει να κάνει με την επόμενη κυβέρνηση, αλλά κυρίως με την ανθεκτικότητα του συστήματος Ορμπαν» προσθέτει, περιγράφοντας με σαφήνεια το διακύβευμα που μπορεί να προκύψει μετά τις εκλογές.