ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ, Ανταπόκριση
Σοφία Φασουλάκη

Πέμπτη μεσημέρι. Οι ηγέτες των 27 κρατών της ΕΕ συγκεντρώνονται για την οικογενειακή φωτογραφία. Από αυτούς, οι δεκαέξι είχαν συμμετάσχει νωρίτερα στην άτυπη «μίνι» Σύνοδο για το Μεταναστευτικό, στην οποία οι χώρες του Νότου εξέφρασαν ανησυχίες για νέες μεταναστευτικές ροές εφόσον διαρκέσει η κρίση. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει μεγάλες αβεβαιότητες καθώς κανένας δεν μπορεί να προβλέψει την έκβασή του και την επόμενη ημέρα στο Ιράν, ενώ ήδη στον Λίβανο οι εκτοπισμένοι είναι περισσότεροι από 1.000.000. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να ανεχθεί μία επανάληψη της κρίσης του 2015» δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, υποστηρίζοντας ότι η Γηραιά Ηπειρος πρέπει να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα και να μην επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος.

Δύο γραμμές και πάλι

Βέβαια, το μεγάλο και άμεσο θέμα συζήτησης ήταν το κόστος της ενέργειας. Κάποια στιγμή ο φωτογραφικός φακός συνέλαβε τον έλληνα πρωθυπουργό να συζητάει με την πρόεδρο της Κομισιόν για τις επιπτώσεις της ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή στις τιμές των καυσίμων. Για την Αθήνα, όπως και για πολλές άλλες χώρες, εκτός από τα μέτρα που θα ληφθούν σε εθνικό επίπεδο, χρειάζεται και μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τη χαλάρωση του πλαφόν των δαπανών. Δεν είμαστε, όμως, ακόμη εκεί, ήταν η συνισταμένη των συζητήσεων στη Σύνοδο Κορυφής.

«Η κρίση είναι ήδη εδώ και πρέπει να προστατεύσουμε νοικοκυριά και επιχειρήσεις» επισήμανε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Υπάρχουν, ωστόσο, δύο σχολές σκέψης στην Ευρώπη: Η μία, που αφορά κυρίως τον Βορρά, προκρίνει την άποψη ότι η ΕΕ πρέπει να περιμένει να δει πώς θα εξελιχθεί η κρίση και στη συνέχεια να πάρει μέτρα. Από την άλλη πλευρά, οι χώρες του Νότου, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, ζητούν να ληφθούν μέτρα αμέσως για να μη βιώσουμε ξανά τα προβλήματα της ενεργειακής κρίσης του 2022, όταν η Ευρώπη καθυστέρησε και οι τιμές της ενέργειας έγιναν γίνονται θηλιά για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οι κακές γλώσσες, πάντως, στους διαδρόμους του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Κομισιόν λένε ότι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης «φλερτάρουν» με την ιδέα του φτηνού ρωσικού φυσικού αερίου, παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη έχει πάρει σαφή απόφαση για απεξάρτηση από ρωσικές πηγές ενέργειας.

Αν και η συζήτηση για την ενέργεια έχει ανοίξει για τα καλά, εν τούτοις η «σκληρή» γραμμή επικράτησε στη Σύνοδο Κορυφής. «Πράσινο φως» δεν δόθηκε για δημοσιονομική χαλάρωση, μολονότι η Κομισιόν προτίθεται να επανέλθει προσεχώς με προτάσεις για μέτρα, όπως η μείωση των τελών δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ή η μείωση της φορολογίας της ηλεκτρικής ενέργειας. Η επιφυλακτικότητα των ευρωπαϊκών θεσμών είχε διαφανεί και από τις δηλώσεις του Κυριάκου Πιερρακάκη κατά την προσέλευσή του στο EuroSummit: «Ολα θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη της κρίσης τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες. Εχουμε διαφορετικές απόψεις που έχουν εκφραστεί από τα κράτη-μέλη, πρέπει να δούμε πώς θα εκδηλωθεί η κρίση και μετά να βρούμε κοινό έδαφος» επισήμανε.

Να σταματήσουν τα χτυπήματα

Η επίθεση στο Ακρωτήρι της Κύπρου «ζέστανε» από πλευράς Αθήνας και Λευκωσίας τη συζήτηση για την εξεύρεση ενός μηχανισμού που θα ενεργοποιείται όταν ένα κράτος-μέλος δέχεται απειλή και χρειάζεται συνδρομή από τους εταίρους του. Το Αρθρο 42.7 υπάρχει μεν αλλά χωρίς οδικό χάρτη για το πώς μπορεί να τίθεται σε εφαρμογή όταν προκύπτει ανάγκη. Γι’ αυτό Ελλάδα και Κύπρος έθεσαν μετ’ επιτάσεως το θέμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο μάλιστα θα συζητηθεί εκ νέου στο άτυπο Συμβούλιο στις 23 και 24 Απριλίου.

Κοινή θέση διατυπώθηκε από την Αθήνα και το Παρίσι για το μορατόριουμ στα χτυπήματα των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, είτε αυτές αφορούν το Ιράν είτε τις χώρες του Κόλπου. Μητσοτάκης και Εμανουέλ Μακρόν ζήτησαν να σταματήσουν τα χτυπήματα ώστε να μπει φρένο στις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης, η οποία, εάν διαρκέσει, θα αφήσει έντονο αποτύπωμα στην ευρωπαϊκή οικονομία. Κυβερνητική γραμμή πληροφόρησης, πάντως, δεν απέκλειε τη λήψη μέτρων ακόμη και την ερχόμενη εβδομάδα, τα οποία σε πρώτη φάση θα αφορούν τους ευάλωτους. «Ο δημοσιονομικός χώρος υπάρχει, όμως δεν μπορούμε να ρίξουμε όλα τα όπλα στη μάχη από την αρχή» πρόσθετε η ίδια πηγή.