Η αόρατη εργασία είναι παντού και είναι απαραίτητη για τη λειτουργία της κοινωνίας μας. Η κοινωνία μας έχει αποδώσει ελάχιστη οικονομική αξία στη διαχείριση του νοικοκυριού και στη «διαχείριση της ζωής».
Είτε πρόκειται για την οργάνωση του οικογενειακού προγράμματος με όλα τα θέματα, από εξωσχολικές δραστηριότητες έως ιατρικά ραντεβού και γενέθλια συχνά ζητείται από τους ανθρώπους να εκτελέσουν σημαντικά καθήκοντα για τα οποία δεν αναγνωρίζονται – ούτε αμείβονται.
Η εκπλήρωση αυτών των συχνά ουσιαστικών στοιχείων μιας λειτουργικής κοινωνίας προκαλεί νέα επίπεδα άγχους και εξουθένωσης.
Η κοινωνιολόγος Leah Ruppanner μίλησε στο BBC σχετικά με το γιατί οι γυναίκες εξακολουθούν να επωμίζονται το μεγαλύτερο μέρος του γνωστικού φόρτου που συνεπάγεται η διαχείριση ενός νοικοκυριού, και γιατί η κατανόηση των διαφορετικών μορφών αυτής της πνευματικής -άρα αόρατης- εργασίας είναι καθοριστική για τη μείωση της επαγγελματικής εξουθένωσης.
«Αυτό που συνέχιζε να αναδύεται (από τις εκατοντάδες συνεντεύξεις) ήταν ότι οι γυναίκες περιέγραφαν το φορτίο τους ως αόρατο, χωρίς όρια και ατέρμονο. Ένα φορτίο που τις εξαντλούσε. Ένιωσα ότι έπρεπε να κατανοήσουμε τι ακριβώς ήταν, ώστε να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να αρχίσουν να το ελαφρύνουν», ανέφερε.
Το Newsweek έχει ασχοληθεί με την επιδημία της «γονικής εξουθένωσης» στις ΗΠΑ, αναφέροντας μια νέα μελέτη της Σχολής Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου του Οχάιο, η οποία περιλαμβάνει μια «κλίμακα εξουθένωσης εργαζόμενων γονέων» και αυτοαξιολόγηση.
Το βάρος της προσπάθειας να ανταποκριθεί κανείς στις κοινωνικές προσδοκίες, διαχειριζόμενος τόσο την οικογένεια όσο και την επαγγελματική ζωή, δημιουργεί ένα φορτίο που συχνά είναι υπερβολικά βαρύ για να το αντέξει κανείς και να διατηρήσει την ψυχική του υγεία.
Αυτό βαρύνει δυσανάλογα τους ώμους των γυναικών, με ερευνητές του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης να αναλύουν τα δεδομένα 70.000 ατόμων που ερωτήθηκαν παγκοσμίως σε 19 μελέτες και να διαπιστώνουν ότι οι γυναίκες αφιερώνουν περίπου 4,5 ώρες καθημερινά στη φροντίδα των οικογενειών και των σπιτιών τους, ενώ οι άντρες αφιερώνουν 2,8 ώρες.
Σύμφωνα με το Harvard Business Review, αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες αναλαμβάνουν το 75% του συνολικού μη αμειβόμενου έργου φροντίδας, συμπεριλαμβανομένου του μαγειρέματος, του καθαρισμού, της οργάνωσης, του προγραμματισμού, της φροντίδας των παιδιών και της φροντίδας των ηλικιωμένων.
Οι γυναίκες αναλαμβάνουν κυρίως τη μέριμνα παιδιών και ηλικιωμένων συγγενών
Όταν η φροντίδα μεταφέρεται αποκλειστικά στην οικογένεια, συχνά ένα μέλος της περιορίζει τις ώρες εργασίας του ή αποσύρεται προσωρινά από αυτή για να αναλάβει την καθημερινή υποστήριξη ηλικιωμένων συγγενών. Στις περισσότερες χώρες, σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, την «αρμοδιότητα» αυτή επωμίζονται κυρίως οι γυναίκες.
Οι εργαζόμενοι άντρες ξοδεύουν κατά μέσο όρο 9 ώρες την εβδομάδα για μη αμειβόμενη φροντίδα και οικιακές δραστηριότητες, ενώ οι εργαζόμενες γυναίκες ξοδεύουν 22 ώρες. Ποιος αποτυπώνεται στην αγορά εργασίας;
Περισσότερες από 1 στις 3 γυναίκες μειώνουν τις αμειβόμενες ώρες επιλέγοντας εργασία μερικής απασχόλησης, ενώ μόνο 1 στους 10 άντρες κάνει το ίδιο.
Στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας δείχνουν ότι περίπου 708 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας λόγω ευθυνών φροντίδας που σχετίζονται με παιδιά, ηλικιωμένους ή άλλα μέλη της οικογένειας που χρειάζονται υποστήριξη.
Οργάνωση καθημερινότητας, συναισθηματική υποστήριξη και φροντίδα σχέσεων
Μία από τις βασικές αόρατες εργασίες που εξαντλούν συναισθηματικά τις γυναίκες, σύμφωνα με τη Leah Ruppanner, αφορά στην οργάνωση της καθημερινότητας.
Αυτή είναι πιθανώς η πιο παραδοσιακή έννοια του ψυχικού φορτίου, η οποία απλώς αναφέρεται στο να έχει κανείς τον έλεγχο του προγραμματισμού των εργασιών που απαιτούνται για να λειτουργεί ομαλά ένα σπιτικό.
Η Ruppanner επικεντρώνεται και στη συναισθηματική υποστήριξη, όταν δηλαδή οι γυναίκες σκέφτονται με βάση τα συναισθήματά τους για να βεβαιωθούν ότι επικοινωνούν με την οικογένεια, τους φίλους ή τους συναδέλφους τους.
Περιλαμβάνει επίσης το να παρατηρούν οι γυναίκες τη διάθεση των άλλων και να προσφέρουν συναισθηματική υποστήριξη σε σημαντικές ή καθημερινές στιγμές.
Η φροντίδα των σχέσεων αφορά στη διατήρηση ισχυρών κοινωνικών δεσμών με τα παιδιά, τους φίλους, τον σύντροφο και την ευρύτερη οικογένειά σας.
Στην εργασία μπορεί να το αποκαλείτε «δικτύωση» – αλλά ουσιαστικά πρόκειται για την προσπάθεια να διασφαλίσουν οι γυναίκες ότι όλοι αισθάνονται συνδεδεμένοι και αγαπημένοι.
Η υλοποίηση των ονείρων
Η Ruppanner κάνει αναφορά στην υλοποίηση των ονείρων. Αυτό αφορά στις προσπάθειες που απαιτούνται για να διασφαλίσουν οι γυναίκες ότι όλοι οι δικοί τους άνθρωποι βρίσκουν τις κατάλληλες ευκαιρίες για να εκπληρώσουν τις επιθυμίες και τις φιλοδοξίες τους.
Αυτό μπορεί να σημαίνει να εγγράψουν τα παιδιά τους στα ιδανικά για αυτά μαθήματα και δραστηριότητες.
Συναισθηματική εργασία
Ο όρος «συναισθηματική εργασία», που επινοήθηκε από την κοινωνιολόγο Arlie Hochschild, αναφέρεται στη διαχείριση όχι μόνο των δικών σου συναισθημάτων, αλλά και των συναισθημάτων των άλλων, με σκοπό τη διατήρηση της αρμονίας, την ικανοποίηση των προσδοκιών ή την ομαλή διεξαγωγή των καταστάσεων.
Αυτό μπορεί να σημαίνει να ηρεμήσεις ένα αναστατωμένο παιδί, να στηρίξεις έναν στενοχωρημένο φίλο ή να παραμείνεις ευγενική κατά τη διάρκεια μιας δύσκολης συνομιλίας με έναν πελάτη, ακόμα και όταν εσύ η ίδια αντιμετωπίζεις δυσκολίες.
Κάπου εδώ εμφανίζεται και ο όρος ψυχικό φορτίο, ο οποίος περιλαμβάνει τη συνεχή σκέψη, την απομνημόνευση, τον προγραμματισμό και την οργάνωση που απαιτούνται για να συνεχίσει να λειτουργεί η ζωή.
Είναι το να θυμάσαι τα ραντεβού με τον γιατρό, να παρατηρείς πότε τελειώνει το γάλα, να παρακολουθείς τα σχολικά έντυπα και τους λογαριασμούς.
Όλες αυτές οι εργασίες απαιτούν ψυχική ευελιξία και ετοιμότητα στη διαχείριση ώστε η εξάντληση να μην χτυπήσει την πόρτα.
Με πληροφορίες από BBC, Psychology Today, International Labour Organization.
