Η Καθαρά Δευτέρα είναι από τις αργίες που έχω μέσα στην καρδιά μου. Όχι λόγω Αποκριών, ξεφαντώματος και όλων των άλλων που συνήθως πάνε πακέτο με λαγάνες, χαρταετούς και Κούλουμα. Το αντίθετο, αυτά δεν τα λογαριάζω καν, ούτε ως παιδί μού άρεσαν τα μασκαρέματα. Απλώς στο θυμικό μου έχουν χαραχτεί κάποιες Καθαροδευτέρες που δεν ξεχνιούνται με τίποτα. Ταυτισμένες με τη νυχτερινή βόλτα της προηγουμένης στη Βαρβάκειο ή –τα τελευταία χρόνια και προς αποφυγή της λαοθάλασσας που συρρέει στη στοά της κεντρικής ψαραγοράς και στα πέριξ– στην Αγορά του Καταναλωτή στου Ρέντη. Μεγάλα τραπέζια σε εξοχικά με φίλους και άφθονο ούζο ή ακόμα μεγαλύτερα οικογενειακά, με ό,τι θαλασσινό μπορεί να βάλει ο νους σου. Υπερβολικά σε όλα τους, ακόμα και στον αριθμό των τάπερ που παίρνω για το σπίτι.

Μέσα σε όλα αυτά, υπάρχει και ένα τραπέζι έξω. Τότε που ήμουν ακόμη μικρή και δεν ήξερα, ήθελα να κάνω την επανάστασή μου, να αποσχιστώ από τους γονείς και να φάω με την παρέα μου. Η επιλογή μεζεδοπωλείου στο Θησείο ήταν λάθος εν τη γενέσει της, αλλά πού μυαλό τότε. Στο θυμικό μου λοιπόν και η κάκιστη ταραμοσαλάτα που έμοιαζε –και πιθανότατα ήταν– μαγιονέζα σε χρώμα ροζ και ουδεμία σχέση είχε με την έξτρα λεμονάτη βερσιόν για την οποία περηφανευόταν ο πατέρας μου.

Σαν την ταραμοσαλάτα του μπαμπά δεν βρίσκεις εύκολα όταν τρως έξω. Φωτό: Shutterstock

Έκτοτε έδωσα όρκο μέσα μου να μην απαρνηθώ ξανά ελαφρά τη καρδία τα μεγάλα σπιτικά τραπέζια της Καθαράς Δευτέρας. Κι αν το κάνω, θα πρέπει να υπάρχει λόγος σοβαρός, δηλαδή εκλεκτή παρέα και εξίσου εκλεκτοί μεζέδες ή πιάτα περιωπής. Γεύσεις καμωμένες με μεράκι και φροντίδα, με γνώση και τέχνη που απαιτείται όταν χειρίζεσαι θαλασσινά, ωμά και τηγάνια, αλλά και όσπρια και λαδερά και ό,τι άλλο μπαίνει τέτοια μέρα στο τραπέζι.

Φωτό: Χρήστος Καββούρης

Ευτυχώς υπάρχουν στην Αθήνα μαγαζιά, εστιατόρια υψηλής γαστρονομίας αλλά και ταβερνεία, τσιπουράδικα και μεζεδοπωλεία που διαθέτουν όλα τα παραπάνω χαρίσματα. Και, κυρίως, σεφ και μάγειρες που αγαπούν την ελληνική θάλασσα και τους θησαυρούς της όπως τους αρμόζει. Αυτά τα μαγαζιά αξίζει πραγματικά να επισκεφθούμε την Καθαροδευτέρα που έρχεται αν η ψυχή και η παρέα μας ζητά το «έξω». Σε αυτά τα μαγαζιά, ναι, η πρώτη μέρα της Σαρακοστής θα έχει τη γεύση που της αξίζει.

Ψαροκαστέλλα

Μπορεί μέχρι πριν από δύο χρόνια αυτή η μικροσκοπική ψαροταβέρνα της Καστέλλας να παρέμενε ένα καλά φυλαγμένο μυστικό ανάμεσα σε Πειραιώτες, τα πράγματα όμως άλλαξαν μετά το περασμένο καλοκαίρι. Ο Νέστορας, γιος της κυρίας Μαρίας και του κυρίου Κώστα, που πήραν τα ηνία του μαγαζιού από τον πατέρα της, αναδείχτηκε νικητής στο «MasterChef» και το «μυστικό», θέλοντας και μη, βγήκε στη φόρα. Ο μικρός, που σπούδαζε μαγειρική ενώ παράλληλα δούλευε στην κουζίνα της οικογενειακής ταβέρνας, άνοιξε τα φτερά του, έχοντας όμως γερή παρακαταθήκη όλα όσα έμαθε πλάι στους γονείς του.

Φροντισμένη επιλογή της πρώτης ύλης, συνταγές που ήρθαν από την Πόλη, μεράκι και τέχνη στο τηγάνι και τα κάρβουνα. Φανταστική γάμπαρη με ελαφρώς πικάντικη σαλτσούλα, γυαλιστερές, μύδια και λοιπά όστρακα που θα φτάσουν ολόφρεσκα Κυριακή βράδυ και ταραμοσαλάτα αυθεντική, ακριβώς έτσι όπως θα την κάνατε στο σπίτι σας.

 Μπορεί να επισκεφθείτε την Ψαροκαστέλλα πρώτη φορά την Καθαρά Δευτέρα, αλλά σίγουρα θα έρθετε εδώ ξανά και ξανά.

Σκρα 19, Πειραιάς

Ουζερί η Λέσβος

Αν υπάρχει ένα μαγαζί στο κέντρο της Αθήνας από το οποίο έχουν περάσει φοιτητές, καλλιτέχνες και λοιποί εργαζόμενοι στα πέριξ των Εξαρχείων και όχι μόνο, αυτό είναι η Λέσβος.

Ιστορικό ουζερί που μετρά κοντά έξι δεκαετίες στην πόλη και 56 χρόνια στην τωρινή του θέση, στην οδό Εμμανουήλ Μπενάκη, έχει ως σήμα κατατεθέν του το ζωγραφιστό χταποδάκι και τον αστακό στο τζάμι της βιτρίνας. Εδώ θα τιμήσετε το χταπόδι στα κάρβουνα, μαστιχωτό όσο πρέπει αλλά με ατόφια μυρωδιά θάλασσας, και τα φρέσκα καλαμαράκια στο τηγάνι.

 Το τηγάνι της Λέσβου γενικότερα σημειώνει σπουδαίες επιδόσεις, απλώς λόγω της ημέρας τα ψαράκια δίνουν τη θέση τους στα θαλασσινά. Δοκιμάστε επίσης τη σουπιά και τα ξακουστά σαγανάκια τους και χαθείτε μέσα στη συλλογή των αποσταγμάτων τους, όλα τους με ονομασία προέλευσης.

Εμμανουήλ Μπενάκη 38, Αθήνα

Ζαρκαδούλας

Προτού έρθει και στα μέρη μας η μόδα του seafood boil, υπήρχε ο Ζαρκαδούλας. Το μικρό ταβερνάκι της Νίκαιας που ξεκίνησε ως καφενείο έγινε γνωστό για ένα μεζέ που δύσκολα βρίσκεις σε άλλα στέκια. Τα καβούρια του είναι επικά. Δεν μπαίνουν σε σακούλα με άλλα θαλασσινά και λαχανικά όπως επιτάσσει η ξενόφερτη μόδα, αλλά διατηρούν την απλότητά τους. Ψήνονται στα κάρβουνα και σερβίρονται τεμαχισμένα σε ανοιξείδωτη πιατέλα λουσμένα σε ένα υπέροχο λαδολέμονο.

Πλάι τους μπορούν να σταθούν λοιπά ψαράκια και θαλασσινά, όμως ο αληθινός σταρ του Ζαρκαδούλα είναι τα καβουράκια και, μέρα που είναι, δεν χρειάζεσαι τίποτα περισσότερο. Μια αγγουροντομάτα, φρεσκοτηγανισμένες πατάτες και μια ταραμοσαλάτα που την κάνουν αφράτη και ξινούτσικη όπως της πρέπει. Η Καθαρά Δευτέρα σε όλο το μεγαλείο της.

Βιθυνίας 32, Νίκαια

Κλεψύδρα

Κλασικό στέκι των βορείων προαστίων, η Κλεψύδρα κατάφερε να καθιερωθεί σε μια περιοχή την οποία οι περισσότεροι επισκέπτονται για κρέας ή πεϊνιρλί – κι αυτό από μόνο του λέει πολλά. Αυθεντικό ουζερί που βασίστηκε στη σπιτική νοστιμιά των πιάτων του, πολύ σύντομα έγινε όνομα ανάμεσα στους ψαροφάγους, μεγάλωσε, αύξησε των αριθμό των τραπεζιών του και εμπλούτισε το μενού του. Παρ’ όλα αυτά, οι γνώστες δεν χρειάζονται καταλόγους.

Η Κλεψύδρα διαθέτει τα πιο νόστιμα αχνιστά μύδια της Αττικής ολόκληρης. Και υπέροχο γαύρο ξιδάτο για τον οποίο αξίζει να κάνετε μια εξαίρεση στη νηστεία σας.

Λεωφ. Δροσιάς Σταμάτας 5

Ε/Γ Ταξιδεύοντας

Στο Κερατσίνι της ιχθυόσκαλας και των μικρών μεζεδοπωλείων που αραδιάζονται το ένα δίπλα στο άλλο μοστράροντας τα τηγάνια τους, υπάρχουν μερικά μαγαζιά που διαφοροποιούνται. Το Ε/Γ Ταξιδεύοντας μοιάζει με μια κλασική ψαροταβέρνα, αλλά στην πραγματικότητα δεν είναι.

Διότι στα τραπέζια του μπαίνουν μεν τα καθιερωμένα –ταραμάδες, καλαμαράκια, χταπόδια ψητά– όμως όλα τους έχουν ένα «κάτι» διαφορετικό. Η ταραμοσαλάτα, για παράδειγμα, είναι αεράτη, σαν μους, η σουπιά τηγανίζεται υπέροχα, ενώ στον κατάλογο θα βρείτε και πολλά από αυτά που επιτάσσει η εποχή, δηλαδή σεβίτσε, καρπάτσιο και, φυσικά, όστρακα που μοσχοβολούν θάλασσα.

Φροντίστε να κλείσετε έγκαιρα το τραπέζι σας, ίσως και να παραγγείλετε εκ των προτέρων τις γυαλιστερές και τα κυδώνια σας, αλλά επιστρέψτε ξανά εκτός Καθαράς Δευτέρας για να δοκιμάσετε τα ψαρικά τους.

Πλάτωνος 72, Κερατσίνι

Ιωνικός

Στην προσφυγική γειτονιά της Νίκαιας, το μικρό ταβερνάκι του κυρίου Βαγγέλη κρατά ψηλά τη σημαία της ψαροφαγίας. Οι ψητές του σαρδέλες είναι ο λόγος που στα τραπέζια του, πλάι στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, συρρέουν κυρίως τα Σαββατοκύριακα επισκέπτες από κάθε γωνιά της Αττικής. Ανήμερα της Καθαράς Δευτέρας, όμως, θα έρθετε να φάτε από τα χέρια του ψίχα γαρίδας τραγανή, τηγανητή, με τη ρετρό σάλτσα κοκτέιλ στο πλάι. Και μόνο στη θέα αυτού του πιάτου, το μυαλό ταξιδεύει σε χρόνια και πρόσωπα αγαπημένα, σε Καθαροδευτέρες που πέρασαν, αλλά έχουν μείνει βαθιά χαραγμένες μέσα μας. Βάλτε στο πλάι και μια σπιτική φάβα και τις μαμαδίστικες πατάτες του και θα έχετε τον ορισμό της υψηλής γαστρονομίας.

Προύσης 17, Νίκαια

Άργουρα

Με μια ανθισμένη αυλή που λες και σε καλωσορίζει στην άνοιξη, τούτη η προσεγμένη ταβέρνα στις Τζιτζιφιές φιλοδοξεί –και καταφέρνει– να δώσει μια πιο μοντέρνα διάσταση στην κλασική ψαροφαγία.

Το μενού, που ούτως ή άλλως αλλάζει και προσαρμόζεται στην ψαριά της ημέρας, περιλαμβάνει πολλά δημιουργικά πιάτα δίνοντας αρκετή έμφαση και στα ωμά. Μέρα που είναι, δοκιμάστε να φάτε το χταπόδι σας σε καρπάτσιο, παραγγείλτε όστρακα –αν βρείτε άγρια στρείδια, η νοστιμιά τους θα σας συνεπάρει– και βάλτε στη μέση του τραπεζιού ό,τι υπάρχει σε ζυμαρικό ή ριζότο.

Η γεύση της θάλασσας βγαίνει σε κάθε μπουκιά.

Αγησιλάου 49-51, Τζιτζιφιές

St. George Lycabettus

Ανάμεσα στην παράδοση και την υψηλή γαστρονομία κινείται ο μπουφές που ετοιμάζει για το μεσημέρι της Καθαράς Δευτέρας το εστιατόριο του εμβληματικού ξενοδοχείου της Αθήνας. Με θέα τον αττικό ουρανό, γεμάτο από χαρταετούς, οι καλεσμένοι θα έχουν την ευκαιρία να δοκιμάσουν τις προτάσεις του executive chef Στέφανου Παπανικολάου.

Γεύμα με νηστίσιμο μπουφέ και θέα όλη την Αθήνα θα απολαύσουν όσοι επιλέξουν να κάνουν Κούλουμα στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus.

Από χειροποίητη λαγάνα και χταποδοσαλάτα με πιπεριές Φλωρίνης μέχρι σουπιές με άγρια χόρτα και σκιουφιχτά με γαρίδες και φινόκιο, το φαγητό εδώ θα είναι αληθινή εμπειρία και απόλαυση για όλη την οικογένεια, αφού υπάρχει ειδικό πρόγραμμα απασχόλησης και για τα παιδιά.

Κλεομένους 2, Κολωνάκι

Atelier Papaioannou

Αν υπάρχει ένα όνομα στην ελληνική εστιατορική σκηνή που να ταυτίζεται με την εκλεκτή ψαροφαγία, αυτό είναι του Γιώργου Παπαϊωάννου. Κάθε εστιατόριο και κάθε μενού που φέρει την υπογραφή του κορυφαίου σεφ μπαίνει αυτόματα στη λίστα με τις επιλογές μας για την ημέρα που τα θαλασσινά έχουν την τιμητική τους.


Ο κατάλογος του Atelier Papaioannou δεν θα διαφοροποιηθεί σημαντικά λόγω Καθαράς Δευτέρας, ωστόσο θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στα θαλασσινά, ωμά ή μαγειρεμένα, σε συνδυασμούς με ζυμαρικά, ριζότο και λαχανικά.


Το τηγάνι και η σχάρα του είναι έτσι κι αλλιώς κορυφαίου επιπέδου, αλλά οι επιδόσεις της κουζίνας είναι εξαιρετικές και στους πιο απλούς, θεωρητικά, μεζέδες της παράδοσης, όπως η ταραμοσαλάτα, οι σαλάτες και τα λοιπά συνοδευτικά.

Δημητρίου Βασιλείου 14, Νέο Ψυχικό

Ψάριστον

Ο Βασίλης Ακρίβος ξέρει το ψάρι καλύτερα από τον καθένα. Γι’ αυτό και το μαγαζί που δημιούργησε από το δικό του προσωπικό μεράκι και μια έντονη επιθυμία να μοιραστεί με τον κόσμο ιδέες και γεύσεις είναι τόσο, μα τόσο ξεχωριστό.


Μια κουζίνα που δίνει ούτως ή άλλως έμφαση στους θαλασσινούς πειραγμένους μεζέδες και ειδικά για την Καθαρά Δευτέρα θα γεμίσει με τους θησαυρούς που θα βρει ο Βασίλης στην αγορά. Ό,τι πιο φρέσκο και εκλεκτό, γαρίδες, καραβίδες, όστρακα, στρείδια και φούσκες, μαγειρεμένα ή ωμά, σε συνδυασμούς που δεν θα ξέρετε ποιον να πρωτοδιαλέξετε.


Μέσα στη θαλασσινή πανδαισία, όμως, μην παραλείψετε να βάλετε στο τραπέζι μια «ταπεινή» τηγανητή ταραμοσαλάτα. Μιλάμε για ποίημα.

Καλαβρύτων 16, Νέο Ηράκλειο

Nonnas

Στην κατεξοχήν τουριστική γειτονιά της Πλάκας, το εστιατόριο του σεφ και συνιδιοκτήτη Ηλία Κιαζόλι κατάφερε ήδη μέσα στους λίγους μήνες της λειτουργίας του να ξεχωρίσει για την αυθεντικότητα της κουζίνας του. Μιας κουζίνας ελληνικής, με παραδοσιακή αφετηρία αλλά μοντέρνα κατεύθυνση, καμωμένης με τρόπο που να μιλά στην ψυχή όλων, Ελλήνων και ξένων.


Αντίστοιχα θα κινηθεί και την Καθαρά Δευτέρα, τρέχοντας το κανονικό μενού του Nonnas για εκείνους που «δεν ξέρουν», βάζοντας όμως και τις απαραίτητες σαρακοστιανές πινελιές για όσους επιλέξουν να κάνουν Κούλουμα στην Πλάκα -συν την έξτρα ζωντανή μουσική για το κέφι.

Ντολμαδάκια γιαλαντζί με κρέμα ταχίνι, φασόλια λεμονάτα με καλαμάρι στα κάρβουνα, αλλά και τηγανητό καλαμάρι με γαλάκτωμα άνηθου, μύδια αχνιστά με γάλα καρύδας, χταπόδι ψητό με tortiglioni και χάιλαιτ τα λινγκουίνι al limone με ολόφρεσκες γυαλιστερές.

Πλατεία Φιλομούσου Εταιρείας 3, Πλάκα