Τη χαμένη του ανταγωνιστικότητα αναζητεί το Αλουμίνιον της Ελλάδος, η μοναδική βιομηχανία παραγωγής πρωτόχυτου αλουμινίου της χώρας. H ζήτηση για το προϊόν παραμένει ισχυρή (κυρίως στο εξωτερικό) και οι τζίροι του εργοστασίου στα Ασπρα Σπίτια ξεπερνούν τα 500 εκατ. ευρώ, αλλά το υψηλό κόστος παραγωγής συσσωρεύει τα τελευταία χρόνια ζημιές στους ισολογισμούς της θυγατρικής του ομίλου Μυτιληναίου.

H υψηλή φορολογία, το ακριβό κόστος ενέργειας αλλά και τα υπέρογκα επιτόκια δανεισμού λόγω του ρίσκου της Ελλάδας δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί ακόμη και τη βιωσιμότητα της μονάδας. Η εταιρεία υλοποιεί από τις αρχές του 2012 και ολοκληρώνει στο τέλος του 2013 ένα φιλόδοξο πρόγραμμα εξοικονόμησης κόστους με την επωνυμία «Μέλλον». Ηδη έχει καλυφθεί το 80% του προγράμματος που στο σύνολό του προβλέπει την εξοικονόμηση 150 εκατ. δολαρίων, τεράστιο ποσό ακόμη και για τα παγκόσμια δεδομένα περιορισμού του κόστους παραγωγής στον συγκεκριμένο κλάδο.
Αυτό επετεύχθη μέσα από παρεμβάσεις στην προμήθεια πρώτων υλών και στα logistics, χάρη στη λειτουργία της μονάδας συμπαραγωγής από τον περασμένο Νοέμβριο, στη χρήση φυσικού αερίου αντί μαζούτ, στην προσωρινή (χαμηλή) τιμή ρεύματος που έχει θέσει η ΡΑΕ με την οποία προμηθεύεται ρεύμα η μονάδα από τη ΔΕΗ ώσπου να βγει το αποτέλεσμα της διαιτησίας, αλλά και από τον περιορισμό του εργατικού κόστους με την υπογραφή νέας συλλογικής σύμβασης εργασίας.
Στη διοίκηση όμως του ομίλου Μυτιληναίου δεν πανηγυρίζουν, για τον απλούστατο λόγο ότι τα οφέλη από το «Μέλλον» θα ψαλιδιστούν από την επιβολή υψηλής φορολογίας. Οπως αναφέρουν χαρακτηριστικά, το Αλουμίνιον της Ελλάδος κατέβαλε στο Ελληνικό Δημόσιο το 2012 φόρους ύψους 10 εκατ. ευρώ, ενώ το 2013 θα καταβάλει 50 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, το ακριβό ρεύμα –φαινόμενο που αντιμετωπίζουν όλες οι ενεργοβόρες βιομηχανίες της χώρας και όχι μόνο το Αλουμίνιον –δεν συμβάλλει στη μείωση του κόστους της παραγωγικής διαδικασίας.
Η βιομηχανική παραγωγή αλουμινίου βασίζεται στην τεχνολογία της ηλεκτρόλυσης σε λεκάνες όπου η αλουμίνα, παράγωγο του βωξίτη, διαπερνάται από ηλεκτρικό ρεύμα σε μπάνιο κρυολίθου. Γι’ αυτό και το σχετικά υψηλό κόστος παραγωγής αλουμινίου οφείλεται κυρίως στη μεγάλη κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος.
Σήμερα, μετά την παρέμβαση της ΡΑΕ, το Αλουμίνιον προμηθεύεται ρεύμα από τη ΔΕΗ με 42 ευρώ τη μεγαβατώρα, που μαζί με τα κόστη δικτύου φθάνει τα 46 ευρώ. Πριν από την παρέμβαση της ΡΑΕ η μονάδα πλήρωνε πάνω από 75 ευρώ τη μεγαβατώρα, όταν ο μέσος όρος σε αντίστοιχα χυτήρια αλουμινίου στην Ευρώπη κυμαίνεται μεταξύ 30 και 35 ευρώ τη μεγαβατώρα.
Με τα 46 ευρώ τη μεγαβατώρα, η μονάδα λειτουργεί στα όριά της. Από το Αλουμίνιον εκτιμούν ότι αν η απόφαση της διαιτησίας ορίσει οποιαδήποτε τιμή πάνω από 46 ευρώ θα τεθεί θέμα συνέχισης της λειτουργίας του εργοστασίου. Εμμέσως το παραδέχθηκε και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ομίλου Μυτιληναίου κ. Ευ. Μυτιληναίος κατά την πρόσφατη συνέλευση του ομίλου, αφού όπως δήλωσε «αν το αποτέλεσμα της διαιτησίας είναι αρνητικό, θα πρέπει να κάνουμε σοβαρές σκέψεις για το μέλλον της ηλεκτρόλυσης».
Υπό κανονικές συνθήκες τα τμήματα ορυχείων, συμπαραγωγής και ραφιναρίας αλουμίνας κρίνονται βιώσιμα και επιδεκτικά αύξησης της παραγωγής και της απασχόλησης. Δεν ισχύει το ίδιο όμως και για την ηλεκτρόλυση και το χυτήριο, τα οποία απασχολούν την πλειονότητα των εργαζομένων στη μονάδα (750 επί συνόλου 1.100) που έχουν άμεση εξάρτηση από την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν ληφθεί υπόψη ότι λόγω των συνθηκών κρίσης που βιώνει η ελληνική αγορά τυχόν προσωρινό ή μόνιμο κλείσιμο ηλεκτρόλυσης και χυτηρίου θα παρασύρει συνολικά τον κλάδο του αλουμινίου που σήμερα εκπροσωπείται από 8.000 μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις, απασχολεί 30.000 άτομα και αποτελεί τον δεύτερο εξαγωγικό κλάδο της χώρας με 1,2 δισ. ευρώ.
Αλλωστε ο κλάδος της μεταποίησης του αλουμινίου (μονάδες έλασης, διέλασης, καλωδίων και χυτηρίων) αναπτύχθηκε στην Ελλάδα μετά το 1970, αφού προηγήθηκε η δημιουργία του Αλουμινίου της Ελλάδος το 1966 από τη γαλλική Pechiney.
Υπενθυμίζεται ότι η διαιτησία αυτή, υπό την αιγίδα της Ρυθμιστικής Αρχής, είναι η πρώτη με τον νέο νόμο 4001/11 και θεωρείται σταθμός για τα μελλοντικά επίπεδα τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας από τη ΔΕΗ στην Υψηλή και Μέση Τάση.
Χρυσωρυχείο η μονάδα συμπαραγωγής
  • To 2008 ετέθη σε λειτουργία στις εγκαταστάσεις του Αλουμινίου μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας συνολικής δυναμικότητας 334 MW. O αρχικός σχεδιασμός ήταν η μονάδα να καλύπτει τις ανάγκες του Αλουμινίου της Ελλάδος σε ρεύμα.
  • Στην πορεία ο όμιλος ζήτησε και έλαβε άδεια επί υπουργίας Χρήστου Φώλια να εκχύει μέρος της παραγωγής που περίσσευε και στο σύστημα.
  • Το 2011 επί υπουργίας στο Ανάπτυξης του κ. Γ. Παπακωνσταντίνου εξομοιώθηκε η μονάδα συμπαραγωγής με τις ΑΠΕ υιοθετώντας τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ενωσης για τη συμπαραγωγή λαμβάνοντας και τις ενισχύσεις που προβλέπονται για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
  • Το αποτέλεσμα είναι όλη η παραγωγή της μονάδας συμπαραγωγής να πωλείται στον ανεξάρτητο διαχειριστή (ΑΔΜΗΕ) σε τιμές 80-82 ευρώ τη μεγαβατώρα, ενώ το Αλουμίνιον της Ελλάδος προμηθεύεται εξ ολοκλήρου ρεύμα από τη ΔΕΗ με 46 ευρώ η μεγαβατώρα, όπως έχει διαμορφωθεί μετά την παρέμβαση της ΡΑΕ.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ