Η τρύπα του όζοντος εξακολουθεί να «χάσκει» εκεί ψηλά στη στρατόσφαιρα, επιτρέποντας στον Ηλιο να δείχνει τα δόντια του κάθε χρόνο με πιο επιθετικό τρόπο. Οι καρκίνοι του δέρματος και οι παθήσεις των ματιών αυξάνονται, κυρίως στους πληθυσμούς των χωρών που ζουν κοντά στους δύο πόλους της Γης. Οπως επισημαίνουν οι ειδικοί, είναι επιτακτική η ανάγκη να συνδυαστεί η μάχη κατά της αραίωσης του όζοντος με τους στόχους ανατροπής των κλιματικών αλλαγών. Διαφορετικά το μέλλον του πλανήτη θα είναι δυσοίωνο. Οι μηχανισμοί του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλέχει ως προτεραιότητα τον περιορισμό των εκπομπών αερίων που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος – δεν επαρκούν ώστε να ανακάμψει το όζον, το οποίο λειτουργεί ως ασπίδα του πλανήτη απέναντι στην υπεριώδη ακτινοβολία. Πλέον γίνεται επιτακτική η ανάγκη να υπάρξει μια μελλοντική σχέση- κυρίως σε πολιτικό επίπεδο- μεταξύ των Πρωτοκόλλων του Μόντρεαλ και του Κιότο (διαθέτει τους μηχανισμούς για τη μείωση των εκπομπών αερίων που ευθύνονται για την υπερθέρμανση του πλανήτη). Τη σχέση μεταξύ αραίωσης του όζοντος και κλιματικής αλλαγής διερευνούν 200 κορυφαίοι επιστήμονες και ακαδημαϊκοί από όλον τον κόσμο, οι οποίοι συμμετέχουν σε συμπόσιο που ξεκίνησε προχθές στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Μεταξύ τους και τρεις νομπελίστες, γκουρού στα θέματα της ατμόσφαιρας και του κλίματος, οι καθηγητές κκ. Πολ Κρούτσεν, Μάριο Μολίνα και Σέργουντ Ρόουλαντ. Το συμπόσιο, με θέμα «Η αραίωση του προστατευτικού στρώματος του όζοντος», συνδιοργανώθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, το Ιδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, τη Διεθνή Επιτροπή Οζοντος, την Ευρωπαϊκή Ενωση, τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό και το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ. Ο ακαδημαϊκός και πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών καθηγητής κ. Χρ.Ζερεφός, ως γραμματέας της Διεθνούς Επιτροπής Οζοντος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ανέφερε χθες ότι οι ουσίες που προκαλούσαν βλάβες στο όζον αντικαταστάθηκαν με άλλες που συμβάλλουν στις κλιματικές αλλαγές. «Πρέπει άμεσα να αντικατασταθούν» τόνισε ο κ. Ζερεφός. Αυτή τη στιγμή η «τρύπα» στην Ανταρκτική φτάνει τα τριάντα εκατομμύρια χιλιόμετρα, ενώ τα ακραία καιρικά φαινόμενα απειλούν εκατομμύρια ζωές στον πλανήτη. Τα συμπεράσματα του συμποσίου θα ανακοινωθούν αύριο και θα χρησιμοποιηθούν στις επόμενες αναθεωρήσεις του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ.

Τη σπουδαιότητα του συμποσίου επισήμανε ο ακαδημαϊκός και πρόεδρος του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών κ. Γρηγόριος Σκαλκέας, ο οποίος μίλησε για την προσοχή που πρέπει να δίνεται στις μικρότερες ηλικίες καθώς είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην υπεριώδη ακτινοβολία. Από την πλευρά του ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ.Σουφλιάς στην εναρκτήρια ομιλία του δήλωσε ότι για την αποκατάσταση του κλίματος είναι απαραίτητα τα μέτρα διαχειριστικής μορφής, αλλά δεν αρκούν καθώς επιβάλλεται η αλλαγή νοοτροπίας. Στο συμπόσιο συμμετέχουν διευθυντές από τη ΝΑSΑ, το Ινστιτούτο Μax Ρlanck και από άλλα κορυφαία επιστημονικά ιδρύματα, εκπρόσωποι από τη βιομηχανία, την Ευρωπαϊκή Ενωση και τους διεθνείς οργανισμούς.

ΜΑΡΙΟΜΟΛΙΝΑ
Oνομπελίστας καθηγητής στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης κ. Μάριο Μολίνα μιλώντας στο «Βήμα» στάθηκε στον ρόλο της σχέσης επιστήμης- βιομηχανίαςπολιτικής όσον αφορά την επιτυχία του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ. Επίσης εστίασε στην ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των Πρωτοκόλλων του Μόντρεαλ και του Κιότο, καθώς η ανατροπή της κλιματικής αλλαγής αποτελεί προαπαιτούμενο για την αποκατάσταση της στιβάδας του όζοντος. Ακόμη τόνισε ότι στην αύξηση του πληθυσμού της Γης βρίσκεται η ρίζα πολλών περιβαλλοντικών προβλημάτων. «Πρέπει να καταλάβουμε ότι ο πλανήτης έχει περιορισμένους φυσικούς πόρους και η ατμόσφαιρα περιορισμένη ικανότητα απορρόφησης των αερίων που εκπέμπουμε».

ΣΕΡΓΟΥΝΤΡΟΟΥΛΑΝΤ

Αν δεν υπήρχαν το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ και οι τροποποιήσεις του, το χλώριο στην ατμόσφαιρα θα είχε αυξηθεί κατακόρυφα και το όζον στη στρατόσφαιρα θα είχε μειωθεί δραματικά, τόνισε ο νομπελίστας καθηγητής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας κ. Σ. Ρόουλαντ. Το Πρωτόκολλο, σύμφωνα με τον ίδιο, λειτουργεί εξαιρετικά καλά. Θεωρεί ότι «υπάρχουν πολλά που μπορούμε να κάνουμε αν αποφασίσουμε ότι θέλουμε να τα κάνουμε» . Ο καθηγητής επισήμανε τη δυναμική του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ να καταπολεμήσει τις κλιματικές αλλαγές με τη σταδιακή απόσυρση των υδροχλωροφθορανθράκων (ΗCFCs), οι οποίοι συνεισφέρουν σημαντικά στην παγκόσμια θέρμανση. Ακόμη έθεσε ως προτεραιότητα την ανάγκη να γίνονται λεπτομερέστερες μετρήσεις ανά περιοχές όσον αφορά το τροποσφαιρικό όζον (ο ρύπος του όζοντος που πλήττει συνήθως τα μεγάλα αστικά κέντρα), το οποίο όπως είπε μπορεί να συμβάλει στην υπερθέρμανση του πλανήτη σύμφωνα με τα τελευταία σενάρια της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (ΙΡCC).

ΧΡΗΣΤΟΣΖΕΡΕΦΟΣ

Επάνω ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ. Σουφλιάς (αριστερά) με τον κ. Γρ. Σκαλκέα λίγο πριν από την έναρξη του επιστημονικού συμποσίου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Κάτω οι κκ. Μάριο Μολίνα (αριστερά) και Χρήστος Ζερεφός

Oταν το 1970 οι επιστήμονες δούλευαν πάνω στη θεωρία που θα οδηγούσε στην υιοθέτηση του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ, ο κ. Χρ. Ζερεφός εργαζόταν μαζί με τον κ. Πολ Κρούτσεν στο Κολοράντο, στο Εθνικό Κέντρο Ατμοσφαιρικών Αλλαγών των Ηνωμένων Πολιτειών (ΝCΑR). Μεταξύ αστείου και σοβαρού ο νομπελίστας σήμερα κ. Κρούτσεν τού χάρισε μια φιάλη με σπρέι λέγοντάς του ότι σε λίγα χρόνια θα αποκτήσει μουσειακή αξία. «Ο ίδιος έχει κρατήσει τρεις τέτοιες φιάλες,τις οποίες είχε φέρει από τη Ρωσία. Και οι δύο τις έχουμε κρατήσει και είναι γεγονός ότι πλέον τα σπρέι που καταστρέφουν το όζον έχουν απαγορευθεί» λέει ο καθηγητής. Ωστόσο οι ουσίες που αντικατέστησαν μετά το 1987 εκείνες που προκαλούσαν βλάβες στο όζον, αποδείχθηκε ότι συμβάλλουν στις κλιματικές αλλαγές. «Υπάρχει άμεση ανάγκη υποκατάστασης των υποκαταστάτων» λέει χαρακτηριστικά ο κ. Ζερεφός. Η ανάκαμψη της στιβάδας του όζοντος που περιμένουν οι επιστήμονες ως το 2050 δεν έχει ακόμη αρχίσει και αυτό είναι ανησυχητικό. Σύμφωνα με τον καθηγητή τα δείγματα σταθεροποίησης της αραίωσης του όζοντος στο βόρειο ημισφαίριο τα τελευταία δύο έτη (2005, 2006) ουσιαστικά οφείλονταν στην κλιματική αλλαγή.

ΠΟΛΚΡΟΥΤΣΕΝ

Oβραβευμένος με Νομπέλ Χημείας για τις εργασίες του επί της ατμοσφαιρικής χημείας, με έμφαση στην καταστροφή του όζοντος, κ. Πολ Κρούτσεν αμφισβήτησε τα οφέλη από τη χρήση των βιοκαυσίμων. Οπως τόνισε η χρήση τους- αντί των ρυπογόνων ορυκτών καυσίμων- δεν θα συμβάλει στη σταθεροποίηση του κλίματος. Αντίθετα η χρήση των λιπασμάτων στην καλλιέργεια φυτών τα οποία θα διατίθεται ως… εναλλακτική πηγή ενέργειας θα οδηγήσει στην αύξηση της παραγωγής υποξειδίου του αζώτου. Ετσι, σύμφωνα με τον νομπελίστα χημικό, η καλλιέργεια των φυτών θα ακυρώνει τα όποια οφέλη μπορεί να έχουμε από τη χρήση τους ως βιοκαυσίμων.

Ο κ. Κρούτσεν στις αρχές του χρόνου είχε ταράξει τα νερά της επιστημονικής κοινότητας καθώς είχε προτείνει την εισαγωγή σωματιδίων θείου στη στρατόσφαιρα για να καταπολεμηθεί η υπερθέρμανση του πλανήτη. «Θα έχω φίλους,θα έχω και εχθρούς.Ελπίζω να πυροδοτήσω μια καλή συζήτηση» είχε σχολιάζει τότε στην επιστημονική επιθεώρηση «Νature». Οι φίλοι του σήμερα θεωρούν ότι πρόκειται για την πιο εύκολα υλοποιήσιμη πρόταση από όσες έχουν παρουσιαστεί. Οι εχθροί του φοβούνται για τα αποτελέσματα που μπορεί να έχει μια τέτοιας έκτασης παρέμβαση στη στρατόσφαιρα. Πάντως ακόμη και ο ίδιος παραδέχεται ότι θα ήταν καλό να μειωθούν δραστικά οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Επειδή όμως αυτό παραμένει «ευσεβής πόθος», πρέπει να βρεθούν άλλες λύσεις καθώς ο χρόνος πιέζει. «Τα παιδιά και τα εγγόνια μας θα ζήσουν κατά πάσα πιθανότητα σε μια περίοδο δραστικών κλιματολογικών και περιβαλλοντικών αλλαγών».