Ηλιόλουστο απόγευμα στου Ψυρρή. Ο Ανδρέας Στάικος κάθεται απέναντί μου και ξεδιπλώνει τις σκέψεις του, κυρίως για το θέατρο. Αφορμή η πρεμιέρα του καινούργιου έργου του «Ο Καπνοκράτωρ» στη σκηνή του Εμπρός. Με ένα τσιγάρο ανάμεσα στα δάχτυλα, δεινός καπνιστής ο ίδιος, μου λέει εξαρχής ότι «το τσιγάρο είναι ο πρωταγωνιστής, είναι το κέντρο του έργου, και λειτουργεί ως θεαματικό στοιχείο. H έλλειψή του καθορίζει και τις καταστάσεις» για τις τέσσερις ηρωίδες που μοιράζονται τους ρόλους και την ανάγκη ενός… τσιγάρου. Μέσα από ανατροπές και εναλλαγές, μέσα από συγκρούσεις και αποκαλύψεις παρακολουθούμε μια ιστορία πραγματικότητας και φαντασίας, λογικής και παραλόγου, θεάτρου και ζωής.


Γραμμένο με τον ιδιαίτερο συγγραφικό τρόπο του Ανδρέα Στάικου, ο «Καπνοκράτωρ» είναι το αποτέλεσμα σεμιναρίων θεατρικής γραφής στα οποία συνεργάστηκε με τις τέσσερις ηθοποιούς, οι οποίες σχημάτισαν και τον τελικό θίασο. Πάντα έτσι γράφει. «Οσο υπάρχουν διαθέσιμοι άνθρωποι ακολουθείται αυτή η απολαυστική διαδικασία. Στην αρχή δεν υπάρχει τίποτε, λευκό χαρτί. Ιχνος κειμένου. Μόνο μια ιδέα την οποία συζητώ με τους συνεργάτες μου, ώστε να μπουν και εκείνοι στην περιπέτεια. Υστερα η ιδέα αφομοιώνεται ή τροποποιείται. Οι ιδέες άλλωστε είναι ο εχθρός του θεάτρου, γι’ αυτό και πρέπει να θεατροποιούνται για να πάνε καλά. Σημαντικός παράγοντας στην όλη διαδικασία είναι η διαθεσιμότητα των ηθοποιών. Να σκεφθείτε ότι ύστερα από υλικό 500 σελίδων γράφτηκαν οι 60 σελίδες του “Καπνοκράτορα”. Δουλεύουμε χωρίς να είμαστε σίγουροι για το αποτέλεσμα» προσθέτει και εξηγεί ότι συνολικά το εγχείρημα απαιτεί έξι μήνες. Εκτός από τη Μελίνα Μερκούρη την εποχή της υπουργίας της, ουδέποτε χρηματοδοτήθηκε από το κράτος και γι’ αυτό η φετινή παράσταση τον βρίσκει και παραγωγό της. Ενδιαμέσως τόσο η Μπέττυ Αρβανίτη στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας όσο και το ΚΘΒΕ επεδίωξαν τη συνεργασία μαζί του, με τον δικό του ιδιότυπο τρόπο. «Χαίρομαι γιατί ανταμείφθηκα από ανθρώπους της δουλειάς μου» σημειώνει.


Με ήδη δέκα θεατρικά έργα στο ενεργητικό του, ο Ανδρέας Στάικος δεν κατατάσσεται εύκολα ως συγγραφέας. H πολυετής παραμονή του στο Παρίσι που έχει ως αποτέλεσμα την κοσμοπολίτικη ματιά του πάνω στα πράγματα, ο τρόπος που χειρίζεται την ελληνική γλώσσα (είναι και μεταφραστής) καθώς και η θεματολογία του τον διαφοροποιούν. Ο ίδιος συνηθίζει να λέει ότι «άλλο το θεατροφανές και άλλο το θεατρικό» και διεκδικεί τον τίτλο του «έλληνα θεατρικού συγγραφέα. Οι ηθοποιοί είναι και εκείνοι υπεύθυνοι για την ελληνική δραματουργία. Βρίσκουν ρόλους που τους ταιριάζουν – ή έτσι νομίζουν – από το ξένο ρεπερτόριο και παραμελούν να διακινδυνεύσουν με ένα ελληνικό έργο. Θα αξίωνα από τους καταξιωμένους ηθοποιούς μας να πάρουν τα ρίσκα που παίρνουν οι άγνωστοι, μαθητευόμενοι. Ολο το σύστημα όμως δεν λειτουργεί σωστά, είναι ένα φαύλος κύκλος. Οτι το ελληνικό θέατρο δεν στηρίζει το νεοελληνικό έργο είναι ένα γεγονός. Αλλά τι να στηρίξει κιόλας; Δεν υπάρχει κάτι. Πρώτα πρέπει να υπάρξει μια βροχή, μια καταιγίδα νεοελληνικών έργων. Βέβαια δεν τους δίνονται τα κίνητρα. Δεν υπάρχουν θεσμοί, αλλά στην κατάσταση που βρίσκεται το νεοελληνικό έργο πώς να στηριχθεί; Οι διαμαρτυρίες περί ελληνικού έργου είναι κραυγές προβληματικών συγγραφέων. Θα ήθελαν να ανεβαίνουν τα έργα τους, αλλά αυτό δεν είναι επιχείρημα. Οσο για τους νέους, έχουν μια γραφή επικαιρότητας και τελικά στρέφονται προς την τηλεόραση» καταλήγει.


Το έργο του Ανδρέα Στάικου «O Καπνοκράτωρ» παρουσιάζεται σε δική του σκηνοθεσία και σε σκηνογραφία Ιουλίας Σταυρίδου. Παίζουν: Λεμονιά Γιανναρίδου, Χρύσα Ζαφειριάδου, Μαρίνα Πολυμέρη, Φωτεινή Τιμοθέου. Πρεμιέρα την Παρασκευή (1/4) στο θέατρο Εμπρός. Παραστάσεις από Τετάρτη ως Σάββατο στις 21.30 και κάθε Κυριακή στις 19.00.