Με τα «ψέματα» και τις «αλήθειες» που κρύβονται πίσω από μια μυθοπλασία παίζει η A. Μιχαλοπούλου. Μόνο που δεν πρόκειται για δικές της «αλήθειες» και προσωπικές γνωριμίες, όπως στο βιβλίο H αλήθεια είναι της Λ. Διβάνη, αλλά για τα μυθεύματα που σοφίζεται η ηρωίδα του βιβλίου της: νεαρότατη φέρελπις συγγραφέας που ελλείψει εμπειριών γίνεται ο «χρονικογράφος της οικογενείας» της. Στον αντίποδα της τρέχουσας τακτικής που θέλει τις συλλογές διηγημάτων να παρουσιάζονται ως σπονδυλωτά μυθιστορήματα, το έκτο βιβλίο της Μιχαλοπούλου είναι ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα με ασύνδετα επεισόδια που δηλώνεται ως συλλογή διηγημάτων. Δώδεκα ιστορίες και μια δεκάτη τρίτη, η αποκαλούμενη και «ορχηστρικό», όπου αποκαλύπτεται η πηγή έμπνευσης. Κλειστός ο κύκλος των ηρώων: ο «μπαμπάς», αποτυχημένος συγγραφέας με ερωμένη, η «μαμά», με λάγνες επιθυμίες που ικανοποιούνται μόνο στα όνειρά της, και οι δύο ευαίσθητες κόρες που προσπαθούν να ισορροπήσουν ενώ τα παιδικά τους τραύματα εξακολουθούν να ματώνουν, παρά τις εντατικές ασκήσεις αυτογνωσίας στις οποίες επιδίδονται κατά μόνας ή με τη βοήθεια γηραλέων εραστών. Οπως τα δάχτυλα μαθητευόμενης μπαλαρίνας «μέσα στις πουέντ». Με μεταφορές και αποφαντικές ρήσεις η αφήγηση απογυμνώνει τις δύσκολες οικογενειακές σχέσεις και την αδυναμία επικοινωνίας· αν και ο μεταφορικός λόγος χάνει μέρος της δραστικότητάς του όταν μένει υπερβολικά κρυπτικός.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο προβάλλει η επίπονη σχέση με τη γραφή. Κυνηγημένη η Μιχαλοπούλου από τα «φαντάσματα του Βουτυρά και του Βιζυηνού», «θα ήθελε», όπως και η ηρωίδα της, «μια ισορροπία μεταξύ εγκεφαλικότητας και συναισθήματος».
Αμάντα Μιχαλοπούλου – Θα ήθελα
Εκδόσεις Καστανιώτη, 2005, σελ. 202, τιμή 12,50 ευρώ Στον κυκεώνα των Βαλκανικών
Μια άλλη Πηνελόπη Δέλτα, η Θέκλη της A. Κακούρη, και αυτή μικροπαντρεμένη από συνοικέσιο με ένα παιδί, όταν γνωρίζει έναν άλλον Ιωνα Δραγούμη, λάτρη της Εθνικής Ιδέας, μια ψυχή αγνή που φλέγεται για την Ελλάδα. Μόνο που το ρομάντζο της Θέκλης δεν ξεκινά σε ένα σαλόνι αλλά στη μάχη του Σαρανταπόρου, με αυτήν νοσοκόμα και εκείνον λεβεντόκορμο αξιωματικό, στεφανωμένο επιπλέον με την αίγλη του μακεδονομάχου.
Ιδανικοί ήρωες και φιλόδοξοι καιροσκόποι δίπλα σε επιφανείς βασιλικούς και βενιζελικούς συμπαρασύρονται στον κυκεώνα των Βαλκανικών Πολέμων. Εν τέλει, ο πραγματικός πρωταγωνιστής στο μυθιστόρημα είναι η Ελλάδα, από τον χειμώνα του 1912 ως την άνοιξη του 1913, στη γραμμή του μετώπου, στη μόλις προσαρτηθείσα Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα. Σε αντιδιαστολή προς την τρέχουσα μεταμοντέρνα πρόσληψη της Ιστορίας που συναντούμε κατά κανόνα στα μυθιστορήματα νεότερων συγγραφέων, η Κακούρη παραμένει συνεπής στα ιστορικά συμβάντα, χωρίς ρηξικέλευθες ανατροπές ή ερμηνείες, μεταφέροντας τις διιστάμενες απόψεις που λίγο αργότερα οδήγησαν στον Μεγάλο Διχασμό. Ενα χορταστικό μυθιστόρημα έρωτα, πολέμου αλλά και πολιτικής.
Αθηνά Κακούρη – Θέκλη
Εκδόσεις Εστία, 2005, σελ. 600 μετά χάρτου, τιμή 22 ευρώ
Σπονδυλωτό μυθιστόρημα δέκα αυτόνομων ιστοριών, με τους ήρωες παγιδευμένους στα σεξουαλικά τους αδιέξοδα. Στο πρώτο και εκτενέστερο κομμάτι του βιβλίου η συγγραφέας παραθέτει τις «κατασκευασμένες» ιστορίες που στηρίχθηκαν μεν στις εμπειρίες κάποιων γνωστών της, σε ελεύθερη όμως απόδοση, ενώ στο δεύτερο αποκαλύπτει πρόσωπα και συμβάντα, όπως τα έζησε και τα αντελήφθη. Μια ερεθιστική πινακοθήκη σύγχρονων γυναικών που λαχταρούν τρυφερότητα και ρομαντικές χειρονομίες. Τα δίνουν όμως όλα για τον πραγματικό άντρα, που θα νοστιμεύσει την αραιή σαν νηστίσιμη σούπα ζωή τους. Είδος σπάνιο, καθώς οι άντρες του βιβλίου προβάλλουν αδιάφοροι και αδύναμοι.
Λένα Διβάνη – Ψέματα-H αλήθεια είναι…
Εκδόσεις Καστανιώτη, 2005, σελ. 352+64, τιμή 18,30 ευρώ
Ενα έξυπνο και καλογραμμένο αστυνομικό μυθιστόρημα που θα το ζήλευε ο Γιάννης Μαρής για την πλοκή του και ο Ντάσιελ Χάμετ για τα αφηγηματικά του κόλπα. Και δικαίως, αφού ο συγγραφέας του είναι ένας Θεσσαλονικιός που σαραντάρισε γράφοντας ποίηση και επιπροσθέτως διαθέτει χιούμορ. Στο στόχαστρο του δολοφόνου το λογοτεχνικό σινάφι. Τέσσερις φόνοι στη σειρά και ένας πέμπτος που ανατρέπει τα δεδομένα αφήνοντας ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα. Μένει ζητούμενο το αν ο συγγραφέας έχει κατά νου συγκεκριμένα πρόσωπα καθώς εμμέσως υποβάλλει το ερώτημα μήπως κάποιοι «καραγκιόζηδες της γραφής» και «αμοραλιστές» θέλουν πράγματι σκότωμα.
Απόστολος Λυκεσάς – Μπλάνκο
Εκδόσεις Εστία, 2005, σελ. 176, τιμή 15 ευρώ
Σαν παραμύθι ξεδιπλώνεται το καινούργιο μυθιστόρημα της E. Φακίνου. Σε παραθαλάσσια πόλη της Πελοποννήσου, απέναντι από την Κρήτη, γεννιέται στις 24 Οκτωβρίου 1907, του Αγίου Αρέθα, ένα βρέφος που το αεροβαφτίζουν μη και ακολουθήσει στον τάφο τη μάνα του. Μυθιστόρημα διάπλασης που παρακολουθεί την Αρέθα ως τα 21 της, όταν βρίσκει τη δύναμη να φύγει με τον καλό της. Ιστορία με γηγενή στοιχεία και φεμινιστική πνοή, αφού αφηγείται παραστατικά πώς μεγάλωναν άλλοτε τα κορίτσια, σε γυναικοκρατούμενα νοικοκυριά, έγκλειστα και φοβισμένα, να τρέμουν την κακολογία του κόσμου. Μια χάντρα και η Αρέθα στο κομπολόι της Αστραδενής, της «Μεγάλης Πράσινης», της Μερόπης, της Μαρίας και έπεται συνέχεια.
Ευγενία Φακίνου – H μέθοδος της Ορλεάνης
Εκδόσεις Καστανιώτη, 2005, σελ. 364, τιμή 20 ευρώ
Απόκρυφη μυθιστορία των Αθηνών όχι του 19ου αιώνα αλλά του 21ου, που εκτυλίσσεται στις αναβαθμιζόμενες συνοικίες του Κεραμεικού και του Ψυρρή. Μια δυναμική γυναίκα, τριγυρισμένη από άραβες μετανάστες για όλες τις δουλειές, προσλαμβάνει νεαρή φιλόλογο ως επιμελήτρια της ημιτελούς βιογραφίας της. Τα ερωτικά απομνημονεύματά της, όπως ξεδιπλώνονται μέσα στο κυρίως μυθιστόρημα, προσδίδουν κοσμοπολίτικο άρωμα, ενώ η πλεξούδα των δύο αφηγήσεων γίνεται σφικτότερη χάρη σε μια χθόνια θεότητα χαμένου πολιτισμού που πλανιέται στο βιβλίο. Κυρίαρχο στοιχείο ο ερωτισμός στο χαρέμι των δύο γυναικών με διάνθισμα κάποιες συζητήσεις περί Καβάφη.
Θεόδωρος Γρηγοριάδης – Αλούζα. Χίλιοι και ένας εραστές
Εκδόσεις Πατάκη, 2005, σελ. 406, τιμή 19,50 ευρώ
Τα ενθυμήματα του Οδυσσέα Χατζητομάζου καταγράφει ο συνονόματος εγγονός του, για να τα βρει χρόνια μετά τον θάνατό του, το κρίσιμο 1950, ο δικός του εγγονός. Μια αφήγηση πάππου προς πάππου, μάλλον ιστορική παρά μυθιστορηματική, για όσα συνέβησαν στην υπό οθωμανική κυριαρχία Κύπρο από τα μέσα του 18ου αιώνα ως τα μέσα του 19ου. Τότε που κυριαρχούσαν δύο ηγετικές μορφές Ρωμιών, ο δραγομάνος Χατζηγεωργάκις Κορνέσιος, που «ονειρευόταν τη δημιουργία ανεξαρτήτου πολιτείας», και ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός, που απαγχονίστηκε την επαύριον της κήρυξης της Ελληνικής Επανάστασης.
Αγγελική Σμυρλή – Εμείναμεν σαν πρόβατα χωρίς βοσκόν στον κάμπον
Εκδόσεις Κέδρος, 2005, σελ. 313, τιμή 14 ευρώ
Διηγήματα με ανατροπές και απρόσμενη έκβαση για δυστυχή και αλλόκοτα πλάσματα. Ζευγάρια που δεν επικοινωνούν αλλά αγαπιούνται, παγιδευμένα στην καθημερινότητα, που δείχνει αφόρητη. Μερικοί κατορθώνουν να φύγουν, οι περισσότεροι δραπετεύουν μόνο στα όνειρά τους, ενώ άλλοι πνίγονται στη νοσταλγία. Εσωτερικοί μονόλογοι που κάποτε λιμνάζουν, ημερολογιακές σημειώσεις, στιχομυθίες και αφηγήσεις στρώνουν ιστορίες με υπερρεαλίζοντες τόνους και διάχυτη την αίσθηση της ματαιότητας. Συνδετικός κρίκος μια γυναίκα με πολλά χέρια και πρόσωπα, σαν «ελβετικός σουγιάς», που περιφέρεται στα Ψηλαλώνια και στις Βρυξέλλες.
Ερση Σωτηροπούλου – Αχτίδα στο σκοτάδι
Εκδόσεις Κέδρος, 2005, σελ. 248, τιμή 12 ευρώ
