Βράδυ Παρασκευής. Η 21χρονη Ελενα, ραδιοφωνική παραγωγός με πιστό κοινό αρκετών νέων, μπαίνει στο κτίριο όπου στεγάζεται το στούντιό της για να συναντήσει τον συμπαραγωγό της. Οι φύλακες του Παντείου Πανεπιστημίου (το ραδιόφωνο του Ιδρύματος αποτελεί άλλωστε «θρύλο της πόλης» με σταθερή ροή επί 4ετία) τη χαιρετούν πρόθυμα και η ίδια δεν ξεχνάει να τους πει να μην κλειδώσουν την πόρτα πίσω της, παρά το προχωρημένο της ώρας. Ο Ανδρόνικος, δεύτερος στο μικρόφωνο, θα αργήσει.

Η εκπομπή της Ελενας είναι μουσική, αλλά η ίδια είναι φοιτήτρια Διεθνών Σπουδών. Και δεν μπορεί να αφήσει τις ειδήσεις πίσω. Σκέφτεται για μερικά δευτερόλεπτα πώς θα απευθυνθεί στους ακροατές της, πριν η ιδέα της «κανονικότητας» των πολεμικών επιχειρήσεων και των γεωπολιτικών ανατροπών των τελευταίων ετών μονοπωλήσει τη σκέψη της. «Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα σας! Είστε συντονισμένοι στο “Ράδιο Πάντειον”, τη φωνή του Παντείου Πανεπιστημίου…».

Αριστερά ο Ανδρόνικος Δημητρέλιας και δεξιά η Έλενα Γκριτζελάκη, κατά τη διάρκεια της εκπομπής τους.

Την ακρόαση της εκπομπής ακολουθεί η επιτακτική ερώτηση: «Τελικά τι απασχολεί πραγματικά τους νέους σήμερα;». Η Ελενα Γκριτζελάκη απαντάει χωρίς περιστροφές: «Ο,τι απασχολεί όλους σας. Η κοινωνία, τα προβλήματά της, το μέλλον μας, τα τείχη που χτίζουμε». Ξεκαθαρίζει ότι οι νέοι είναι βαθιά πολιτικοποιημένοι με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, απλά δεν βρίσκονται τόσο κοντά σε κόμματα. Τουλάχιστον οι νέοι που συναναστρέφεται η ίδια.

Ο ραδιοφωνικός σταθμός των νέων του Παντείου Πανεπιστημίου εκπέμπει διαδικτυακά και εδώ και χρόνια αποτελεί ένα success story, το οποίο πολλά ακόμη πανεπιστημιακά ιδρύματα στη χώρα έχουν προσπαθήσει να αντιγράψουν. Λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο και έχει 60 εκπομπές την εβδομάδα. Οι συνομιλητές μας δεν ξέρουν πώς να περιγράψουν αυτή την επιτυχία. «Εγώ γενικά έχω και διαφορετικές εκπομπές σε κάθε εξάμηνο, αλλά όλες, αν το σκεφτώ τώρα, πέφτουν σε ένα πρίσμα πιο συναισθηματικό» λέει ο Ανδρόνικος Δημητρέλιας που στο μεταξύ προστίθεται στην παρέα μας. «Οπότε πάντα στους προβληματισμούς μου θα υπάρχει κάτι για την αίσθηση της μοναξιάς, της αγάπης. Δεν θα πω τα καθημερινά προβλήματα ενός φοιτητή, ενός εργαζόμενου, γιατί κάνω και τα δύο. Θα μιλήσω περισσότερο για τον ψυχολογικό και συναισθηματικό τομέα» επισημαίνει ο ίδιος.

Τέμπη: το δυστύχημα που άλλαξε τη ζωή μας

Το νέο «σπίτι» των παραγωγών του «Ράδιο Πάντειον».

Η συζήτηση επανέρχεται στην ίδια αφετηρία. Πώς σκέφτονται σήμερα οι νέοι; Η Ελενα εξηγεί πως η ίδια προσπαθεί να συνδυάζει τη μουσική που επιλέγει με θέματα της επικαιρότητας. «Θυμάμαι πως όταν ήταν η δεύτερη επέτειος του δυστυχήματος στα Τέμπη, έκανα μόνη μου εκπομπή για την K-pop μουσική. Επειδή τότε είχα επηρεαστεί τόσο πολύ με το γεγονός, έψαξα και βρήκα αντίστοιχα περιστατικά στην Κορέα, όπως ήταν το Sewol (σ.σ. πολύνεκρο ναυάγιο). Προφανώς, το γεγονός ότι κάνεις μια μουσική εκπομπή, δεν σε βγάζει από την καθημερινότητα και την πραγματικότητα στην οποία ζεις» σχολιάζει χαρακτηριστικά.

«Κι εγώ κάνω μουσική εκπομπή και παίζω κυρίως ελληνικά τραγούδια» λέει στο «Βήμα» ο Γιώργος Ελευθερίου, φοιτητής δημοσιογραφίας του Παντείου Πανεπιστημίου και ένας εκ των υπευθύνων προγράμματος του ραδιοφώνου. «Είμαι απ’ τους ανθρώπους που δεν πιστεύουν τόσο πολύ στα μουσικά γένη, αλλά στα ύφη. Στο μικρόφωνο μιλάω για τις ιστορίες πίσω απ’ τα τραγούδια, θίγοντας πολλές φορές και πολιτικά ζητήματα με ισχυρό αποτύπωμα στη δημόσια σφαίρα. Επικοινωνούμε για όσα μας θίγουν, μας πλήττουν, μας λυπούν. Αλλά και για αυτά που μας πάνε παραπέρα, μας ανυψώνουν και μας οδηγούν. Οπως έγραψε κάποτε ο υπέρτατος Σαββόπουλος “των Ελλήνων οι κοινότητες φτιάχνουν άλλο γαλαξία” κι όταν υπάρχει σύμπνοια και ειλικρινές ενδιαφέρον, όπως σε αυτή την κοινότητα, ο στίχος εκπληρώνεται».

Οι πολιτικές ειδήσεις και η κάλυψή τους

Στην κουβέντα μας παρεμβαίνει ο Βαγγέλης Βαλαβάνης, ένας εκ των «ιδρυτών» του «Ράδιο Πάντειον», που συμπληρώνει ότι «έχουμε κάνει καλύψεις σε πολιτικά γεγονότα, όπως σε κάθε τύπο εκλογών, αλλά και στις φοιτητικές εκλογές». «Η εκπομπή μου είναι ιστορική, με ενδοσκόπηση στο παρελθόν» συνεχίζει. «Ετσι, μπορείς να καταλάβεις καλύτερα τα όσα γίνονται στο παρόν και γιατί κάποια πράγματα τείνουν να επαναλαμβάνονται στο μέλλον. Ούτως ή άλλως, στο ραδιόφωνο έχεις ένα χρέος που δεν το έχει η τηλεόραση. Εχεις το χρέος της σκηνοθεσίας, αλλά και το πλεονέκτημα ότι ο άλλος σε ακούει και μπαίνει στον δικό σου κόσμο. Το πλεονέκτημα του ραδιοφώνου είναι ότι συνδυάζει τη σκηνοθεσία με τον αιφνιδιασμό» υπογραμμίζει ο ίδιος.

«Όταν ανοίγεις το μικρόφωνο, βγαίνει μια πλευρά του εαυτού σου που δεν εκφράζεται αλλού. Είναι μια πολύ προσωπική, σχεδόν “τρυφερή” στιγμή.  Μπορεί να ξεκινήσεις με ένα συγκεκριμένο θέμα και τελικά να σε παρασύρει το συναίσθημα, η μουσική ή η επικαιρότητα και να πας αλλού. Δεν μπορείς να αποσυνδέσεις το ραδιόφωνο από την επικαιρότητα», επισημαίνει η Έλενα Γκριτζελάκη, που ήταν από τα πρώτα μέλη του ραδιοφώνου και όπως εξηγεί η ίδια συμμετείχε σε αυτό το εγχείρημα πριν ακόμα μπει στο αμφιθέατρο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα για εκείνη, πολύ γρήγορα να κοινωνικοποιηθεί με άτομα της πανεπιστημιακής κοινότητας και να αποκτήσει φίλους.

«Δεν είναι εύκολο σήμερα να δημιουργήσεις ουσιαστικές σχέσεις στο πανεπιστήμιο — και το ραδιόφωνο βοήθησε σε αυτό», αναφέρει χαρακτηριστικά η ίδια.

Τα παιδιά του «Ράδιο Πάντειον» στο 1ο Συνέδριο Πανεπιστημιακών Ραδιοφώνων στην Πάτρα.

Η συνεργασία με την ΠΑΕ Ολυμπιακός

Μέσα στα τελευταία τέσσερα χρόνια συνολικά πάνω από 180 άτομα έχουν περάσει από τα μικρόφωνα του «Ράδιο Πάντειον», αλλά και του «Ράδιο Πάντειον Sports». Ανάμεσα στις επιθυμίες που ανέπτυξαν σταδιακά οι φοιτητές και στα θέματα που τους ενδιέφεραν ήταν η περιγραφή και η μετάδοση αθλητικών αγώνων. Με πρωτεργάτη, τότε, έναν 21χρονο. Ο λόγος για τον Βασίλη Βουτσινά, ο οποίος από μικρός αγαπάει το ποδόσφαιρο και άρχισε να ψάχνει τρόπους για να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα μέσα από το κοινοτικό ραδιόφωνο.

«Εκανα μια ιδεατή εικόνα και αυτό το όνειρο – το να περιγράφω αγώνες – και να το ζω σε αυτή την κατάσταση, δηλαδή σε αθλητικούς χώρους, είτε σε γήπεδα ποδοσφαίρου είτε σε άλλους χώρους, ακόμη κι αν είναι λίγα άτομα, έγινε πράξη μέσα από το ραδιόφωνο. Γιατί ουσιαστικά το ραδιόφωνο ήταν αυτό το βήμα που έλειπε ώστε να γίνει αυτό το όνειρο πραγματικότητα» λέει ο ίδιος.

Αριστερά Νίκος Ναούμ, στο κέντρο ο Χρήστος Κώτσιος (συνυπεύθυνος του «Ράδιο Πάντειον Sports»), δεξιά Λάμπης Ζέζας.

Συμπληρώνει δε, ότι η δεύτερη συχνότητα του «Ράδιο Πάντειον», το «Ράδιο Πάντειον Sports» είναι η πρώτη και μοναδική αθλητική συχνότητα πανεπιστημιακού ραδιοφώνου στην Ελλάδα, κάτι που τονίστηκε και στο πρώτο Συνέδριο Πανεπιστημιακών Ραδιοφώνων που έγινε στην Πάτρα πριν δύο χρόνια. «Τότε η ομάδα αποτελούνταν από περίπου 15 άτομα, κυρίως από το Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ, και μέχρι σήμερα αυτό που κάνουμε μας γεμίζει χαρά», τονίζει.

Μάλιστα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη βοήθεια που προσέφερε η ΠΑΕ Ολυμπιακός στην υλοποίηση αυτού του project, καθώς και στις ακουστικές περιγραφές για τους φιλάθλους με οπτικές βλάβες. «Ηταν μια πολύ σημαντική ανταμοιβή για τις προσπάθειες που έχουμε κάνει στο Ράδιο Πάντειον Sports, ειδικά γιατί έχει τεράστιο κοινωνικό αντίκτυπο. Για τους ανθρώπους με προβλήματα όρασης αυτή η ακουστική περιγραφή δεν είναι απλώς μετάδοση, είναι διέξοδος. Περιμένουν όλη την εβδομάδα για να ζήσουν αυτή τη στιγμή και να ξεφύγουν από την καθημερινότητά τους. Ουσιαστικά, καλούμαστε να περιγράψουμε πράγματα που εμείς θεωρούμε δεδομένα. Εκείνοι όμως δεν τα βλέπουν, άρα πρέπει να τους τα “μεταφέρουμε” με λόγια, να “σκηνοθετήσουμε” ολόκληρη την εμπειρία τους. Το “ευχαριστώ” που παίρνουμε από αυτούς τους ανθρώπους μάς “γεμίζει”».

Τα παιδιά του «Ράδιο Πάντειον Sports» σε μετάδοση για άτομα με οπτικές δυσκολίες μετά το Μνημόνιο Συνεργασίας με την ΠΑΕ Ολυμπιακός

Χριστίνα Κουλούρη: Οταν το πρότειναν ενθουσιάστηκα!

Πώς όμως, αυτό το εγχείρημα πέρασε από τη θεωρία στην πράξη; «Θυμάμαι την πρώτη επίσκεψη δύο φοιτητών της Σχολής Πολιτικών Επιστημών, του Βαγγέλη Βαλαβάνη και του Ανδρέα – Γεώργιου Σκίννερ, στο γραφείο μου όσο ακόμη διαρκούσε η πανδημία και το πανεπιστήμιο ήταν σχεδόν έρημο από φοιτητές και καθηγητές. Υπήρχε παλαιότερα ραδιόφωνο στο Πάντειο και είχαν την ιδέα να αναβιώσει με σύγχρονο τρόπο ως διαδικτυακό. Η ιδέα μου φάνηκε καταπληκτική και αμέσως ενθουσιάστηκα! Σκέφτηκα ότι ήταν ένα μοναδικό μέσο για να ανασυγκροτηθεί η φοιτητική κοινότητα, να φτιαχτούν ομάδες και να αναπτυχθεί η δημιουργικότητα των φοιτητών. Ιδιαίτερα μετά την μεγάλη κρίση -οικονομική, πολιτική και πανδημική- που είχε πλήξει κατεξοχήν τη δική τους γενιά. Τους είπα αμέσως ότι θα τους στηρίξω και αναζήτησα πόρους και χώρο. Από τη στιγμή που στήθηκε το πρώτο στούντιο, τα πράγματα πήραν τον δρόμο τους», περιγράφει στο «Βήμα», η πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου, Χριστίνα Κουλούρη.

Τέσσερα χρόνια τώρα φοιτητές και ακαδημαϊκοί παίρνουν τη σκυτάλη ο ένας από τον άλλον και μιλάνε για όλα όσα απασχολούν τους ίδιους, την κοινωνία και την κοινότητα του πανεπιστημίου.

Η πρώτη «φουρνιά» του «Ράδιο Πάντειον» στα εγκαίνια του σταθμού μαζί με την υπεύθυνη καθηγήτρια, Αγγελική Γαζή.

Στις 4 Απριλίου του 2022, μία ιδέα, ένα όνειρο πήρε σάρκα και οστά, καθώς άναψε η φωτεινή επιγραφή «On air» έξω από ένα μικρό δωμάτιο, το οποίο είχε δημιουργηθεί για να είναι χώρος μεταφραστών. Αργότερα, η οικογένεια του ραδιοφώνου μεγάλωσε και μαζί της μεγάλωσε και ο χώρος. Ένα παλιό γραφείο μετασχηματίστηκε σε έναν ζωντανό οργανισμό που τροφοδοτεί ολόκληρη τη φοιτητική κοινότητα του Παντείου. «Το ραδιόφωνο για εμένα είναι δημιουργία, καινοτομία· είναι έκφραση. Επικοινωνούμε για όσα μας θίγουν, μας πλήττουν, μας λυπούν. Αλλά και για αυτά που μας πάνε παραπέρα, μας ανυψώνουν και μας οδηγούν», επισημαίνει ο Γιώργος Ελευθερίου.

Δεξιά ο Βαγγέλης Βαλαβάνης, στο κέντρο η Έλενα Γκριτζελάκη, αριστερά ο Βασίλης Βουτσινάς.

Το πρώτο στούντιο ήταν ένας πολύ μικρός χώρος που χρησιμοποιούνταν ως αποθήκη και για πολλά χρόνια παρέμεινε ανεκμετάλλευτος. Γεμάτος σκόνη και παλιά αντικείμενα, γρήγορα μετατράπηκε σε ένα πολύ ζεστό ραδιοφωνικό σπίτι για την κοινότητα. «Το εγχείρημα ξεκίνησε με πρωτοβουλία των ιδρυτικών μελών, οι οποίοι εργάστηκαν με επιμονή και αφοσίωση για να δημιουργηθεί το ραδιόφωνο από το μηδέν», εξηγεί η Αγγελική Γαζή, υπεύθυνη καθηγήτρια του «Ράδιο Πάντειον», Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του τμήματος Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο μπορούν να υπάρξουν διαφορετικές απόψεις και διαφωνίες, οι οποίες πάντα επιλύονται μέσα από το διάλογο, όπως εξηγούν οι ίδιοι οι εμπλεκόμενοι. «Είναι φυσιολογικό να υπάρχουν εντάσεις σε μια κοινότητα. Όμως, ο στόχος είναι να λύνονται μέσα από διάλογο. Υπάρχουν γενικές συνελεύσεις όπου συμμετέχουν όλοι και λύνονται τα ζητήματα», διευκρινίζει η Έλενα Γκριτζελάκη.

Γενική συνέλευση του «Ράδιο Πάντειον».

Φυσικά, μέσα από τη συμμετοχή τους, οι φοιτητές αναπτύσσουν σημαντικές δεξιότητες, γεγονός που τους βοηθάει να ενταχθούν επαγγελματικά στον χώρο των ΜΜΕ. «Οι φοιτητές έμαθαν να οργανώνουν πρόγραμμα, να συνεργάζονται, να δημιουργούν περιεχόμενο και να λειτουργούν ως ομάδα. Πολλοί από αυτούς, μάλιστα, συνέχισαν επαγγελματικά στον χώρο της δημοσιογραφίας», υπογραμμίζει η Αγγελική Γαζή.

Ωστόσο, το σημαντικό για αυτούς τους νέους ανθρώπους είναι ότι: «Το ραδιόφωνο ξεκίνησε και ως ανάγκη μετά την πανδημία. Μας έφερε πιο κοντά, δημιούργησε μια κοινότητα. Πέρα από το περιεχόμενο, είναι και η συντροφιά που προσφέρει. Είναι ένα ελεύθερο βήμα. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό, η ελευθερία έκφρασης, πάντα μέσα στα πλαίσια της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Μας βοήθησε να ανακαλύψουμε τον εαυτό μας και να εκφραστούμε», όπως καταλήγει από την πλευρά του ο Βαγγέλης Βαλαβάνης.