Πολλοί πιστεύουν ότι οι πολεμικές εξελίξεις των τελευταίων ετών και το τέλος της ειρηνικής, παγκοσμιοποιημένης ανάπτυξης του γενικευμένου αγοραίου φιλελεύθερου προτύπου σε όλο τον πλανήτη οφείλονται σε εξελίξεις πολύ πρόσφατες. Αισθανόμαστε ότι το «φαινόμενο» είναι η καταστροφή της Συρίας και οι μεγάλες προσφυγικές ροές· η διαχείριση των πληθυσμών και το πείραμα της αποανάπτυξης, έστω για κάποιους μήνες λόγω της Covid· η αδιανόητη έως τώρα επίθεση της Ρωσίας σε ευρωπαϊκό έδαφος και η λήξη της ειρηνικής συμβίωσης που είχε εγκαινιάσει το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου· η εκατέρωθεν ριζοσπαστικοποίηση στο Ισραήλ και την Παλαιστίνη, που οδήγησε στην ολοκληρωτική αντισημιτική σφαγή της 7ης Οκτωβρίου και στα βάναυσα αντίποινα του Ισραήλ στη Γάζα· και, τελευταία, η ιστορικών διαστάσεων επίθεση στο Ιράν, με όλους τους κινδύνους που αυτή συνεπάγεται για τις οικονομικές ισορροπίες και την ευμάρεια, ή έστω το βιοτικό επίπεδο, του παγκόσμιου πληθυσμού λόγω των ενεργειακών κρίσεων διαρκείας που μπορεί να προκαλέσει.
Ομως το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και των δομημένων ισορροπιών που εξασφάλιζε, η αποδυνάμωση του συστήματος ασφάλειας και αμοιβαίου σεβασμού εντός του ανταγωνισμού και της σύγκρουσης, έχουν μια παλιότερη έναρξη, μια αφετηρία που μπορεί να μην είναι η αιτία, αλλά αποτελεί το μεγάλο απεικονιστικό γεγονός ενός κόσμου του οποίου χαλάνε οι συμμετρίες, ανατρέπονται οι μύθοι, κλονίζονται συμβολικά οι ιεραρχίες και οι σχέσεις εμπιστοσύνης. Και αυτό δεν είναι άλλο από την 11η Σεπτεμβρίου 2001, δηλαδή την έναρξη του 21ου αιώνα ως νέας εποχής, όπου θρησκευτικές και άλλες υπερβατολογικές ταυτότητες θα συγκρουστούν μετωπικά, θα πολεμήσουν τις έως τότε καθιερωμένες δομές, θα βάλουν μπροστά τον μηδενισμό της καταστροφής και θα αφήσουν πίσω την αντιπαράθεση και κάθε έννοια αγώνα που είχε κατακτηθεί από όσους μετείχαν στα εγχειρήματα του Διαφωτισμού και της νεωτερικότητας.
Γιατί, αν η τελευταία μπορεί να ήταν πράγματι και εποχή πολέμων, οδύνης και καταστροφών, αυτοί διεξάγονταν όχι μόνο στο όνομα συμφερόντων αλλά και θέσεων, δηλαδή μιας πολιτικής αντίληψης, και οι τελευταίες υπόκεινται σε μια διαλεκτική μέσων και σκοπών. Τώρα αυτό που βλέπουμε είναι μια σχετικοποίηση των όρων της καταστροφής, μια αποηθικοποίηση των κατακλυσμιαίων ζημιών που προκαλούνται από την πολεμική δράση, μια απελευθέρωση δολοφονικής ενέργειας χωρίς όρια. Και εδώ βρίσκεται το σημείο επαφής με την 11η Σεπτεμβρίου, διότι εκείνη υπήρξε η στιγμή της μεγάλης απελευθέρωσης του καταστροφικού θεάματος και της παραμορφωτικής του λειτουργίας έναντι οποιασδήποτε έννοιας νομιμοποίησης, κοινωνικής αποδοχής των πολιτικών πράξεων και, σε τελευταία ανάλυση, ειρηνικής λειτουργίας.
Πέρα όμως από την πολιτική και ηθική απορία στην οποία οδηγείται υποχρεωτικά η δημοκρατική συνείδηση μπροστά στην αντιπαράθεση αφενός με ένα κτηνώδες ισλαμοναζιστικό καθεστώς, που σκοτώνει μαζικά διαδηλωτές με βαρέα όπλα, επιβάλλει καθημερινή βίαιη πατριαρχία στο σώμα των γυναικών και απαγχονίζει στις πλατείες αντιφρονούντες, ενώ ταυτόχρονα εμπνέει και χρηματοδοτεί τις τρομοκρατικές οργανώσεις που μας δολοφονούν στις ευρωπαϊκές μητροπόλεις, και αφετέρου με την ανορθολογική, βάναυση, αυθαίρετη εκδίπλωση της αμερικανικής (και ισραηλινής) στρατιωτικής μηχανής (αξίζει να επαινεθεί η ευρωπαϊκή επιφύλαξη απέναντι στις αδιέξοδες αυτές μεγαλομανείς φαντασιώσεις παντοδυναμίας), υπάρχει και η εικόνα ερήμωσης των τεχνητών παραδείσων του Κόλπου.
Ενός πλούτου που παράγεται χωρίς παραγωγή, μιας χλιδής χωρίς ιστορική αγκύρωση, ενός σύμπαντος εκπατρισμένης και αποκλειστικά αγοραίας απόλαυσης, που ερημώνει, καταστρέφεται, εγκαταλείπεται από τα στίφη των influencers – εκείνες τις σωματοποιημένες και αυτονομημένες μηχανές προώθησης του διαφημιστικού πολιτισμού της ασημαντότητας. Εικόνες ενός καπιταλισμού των υπερπλουσίων, και των παρασιτικών παρακολουθημάτων τους, που λιώνει σαν κακή, λιγωτική, ζαχαροπλαστική με φιστίκι, σοκολάτα και φύλλο κανταϊφιού. Οι Δίδυμοι Πύργοι που κατέρρεαν ήταν η εικόνα ενός κόσμου όπου η πραγματικότητα και η φαντασία αντάλλασσαν ακόμα μηνύματα. Ηταν η έρημος του πραγματικού, όπως ειπώθηκε τότε. Σήμερα πιθανόν να βλέπουμε και την ερήμωση του φαντασιακού, ή τουλάχιστον του υπερκαπιταλιστικού φαντασιακού.
