Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Στις 4 Ιουλίου 1776 ο Λευκός Οίκος δεν υπήρχε ούτε ως μακέτα, αλλά ούτε καν ως ιδέα στα σχέδια του νεοσύστατου αμερικανικού κράτους.
Όταν οι ιδρυτές πατέρες των ΗΠΑ ολοκλήρωναν τις ιστορικές, πυρετώδεις διεργασίες τους στη Φιλαδέλφεια, η περιοχή της σημερινής Ουάσιγκτον δεν ήταν παρά μια ελώδης έκταση γης στις όχθες του ποταμού Πότομακ με μόνιμους κάτοικους τα σμήνη των κουνουπιών.
Εκείνο το βράδυ της 4ης Ιουλίου, οι εορτασμοί για το νεοσύστατο κράτος δεν περιλάμβαναν φαντασμαγορικά πυροτεχνήματα πάνω από το National Mall, ούτε χορούς σε φαραωνικών διαστάσεων αίθουσες χορού. Αλλά ένα μάλλον σεμνοταπεινό δείπνο.
Το μενού της ένωσης, σύμφωνα με τα ιστορικά αρχεία, ήταν πιστό στις προτιμήσεις και τις συνήθειες της ελίτ της Νέας Αγγλίας: πηχτή σούπα και ποσέ σολομός με σάλτσα αρακά, συνοδευόμενα από το αγαπημένο ποτό της εποχής, το κρασί Μαδέρα, που άντεχε το μακρύ, εξαντλητικό διάπλου του Ατλαντικού χωρίς να αλλοιωθεί.
Διακόσια πενήντα χρόνια μετά, η έδρα της αμερικανικής εξουσίας βρίσκεται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τη Φιλαδέλφεια και στεγάζεται σε ένα κτίριο που κατάφερε να γίνει το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολο της πολιτικής αλλά και της ποπ κουλτούρας στο δυτικό κόσμο.
Το «μενού» του Λευκού Οίκου: Από τον σολομό στα burgers
Οι γαστρονομικές συνήθειες κάτω από τους κρυστάλλινους πολυελαίους του State Dining Room έχουν αναθεωρηθεί πια – με τρόπο μάλιστα που θα άφηνε ενδεχομένως άναυδους τους ιδρυτές του κράτους.
Η διάσημη εικόνα του Donald Trump να παραθέτει επίσημο δείπνο, σερβίροντας βουνά από burgers γνωστών αλυσίδων fast food, στοιβαγμένα με γεωμετρική ακρίβεια πάνω σε ασημένιους δίσκους του 19ου αιώνα, μοιάζει να συνοψίζει την πορεία της αμερικανικής ιστορίας.
Ανάμεσα σε αυτά τα δύο γεύματα –το προσεκτικά σερβιρισμένο κρασί Μαδέρα του 1776 και τα χάρτινα κουτιά του fast food του 21ου αιώνα– μεσολαβεί η ιστορία ενός κτιρίου που δεν έμεινε ποτέ στάσιμο.
Ο Λευκός Οίκος λειτουργεί από κτίσεώς του ως ένα ζωντανό και διαρκώς μεταβαλλόμενο σκηνικό.
Ένα κτίριο που κατασκευάστηκε από το μηδέν, κάηκε ολοσχερώς, γκρεμίστηκε εκ των έσω και ξαναχτίστηκε, φιλοξενώντας στα δωμάτιά του όχι μόνο τις γεωπολιτικές αποφάσεις που διαμορφώνουν τον πλανήτη, αλλά και τις εμμονές, τους φόβους και τις ιδιορρυθμίες των δεκάδων έως σήμερα ενοίκων του.
Λευκός Οίκος: Γεννημένος από τις λάσπες του Πότομακ
Η απόφαση για την ανέγερση μιας προεδρικής κατοικίας γεννήθηκε από μια μάλλον αυτονόητη ανάγκη. Να αποκτήσει το νεοσύστατο κράτος ένα σταθερό σημείο αναφοράς, αφού τα πρώτα χρόνια των ΗΠΑ η πρωτεύουσα μεταφερόταν ως άλλη νομαδική σκηνή μεταξύ Φιλαδέλφειας και Νέας Υόρκης.
Υπήρχε βεβαίως ένα πρόβλημα. Η κυβέρνηση χρειαζόταν μια ουδέτερη έδρα που δε θα ευνοούσε πολιτικά ούτε τις βιομηχανικές πολιτείες του Βορρά ούτε τις αγροτικές δυνάμεις του Νότου.
Ο George Washington μαζί με τον Γάλλο πολεοδόμο Pierre Charles L’Enfant (που σχεδίασε τη ρυμοτομία της πόλης της Ουάσιγκτον), οραματίστηκαν ένα παλάτι τεραστίων διαστάσεων. Ωστόσο, οι οικονομικοί περιορισμοί προσγείωσαν τις ουρανομήκεις προσδοκίες τους σε ένα σχέδιο κατά τι πιο μετριοπαθές.
Το 1792, προκηρύχθηκε αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, με έπαθλο 500 δολάρια (ένα σημαντικό ποσό για την εποχή) ή ένα οικόπεδο στην πόλη. Νικητής αναδείχθηκε ο Ιρλανδός αρχιτέκτονας James Hoban, ο οποίος κατέθεσε μια ιδέα εμπνευσμένη από το κοινοβούλιο του Δουβλίνου.
Οκτώ χρόνια μετά, την 1η Νοεμβρίου του 1800 το πρώτο σπίτι των ΗΠΑ ήταν (σχεδόν) έτοιμο να φιλοξενήσει τους πρώτους ενοίκους του, δηλαδή τον John Adams και την σύζυγό του.
Όταν ο δεύτερος πρόεδρος των ΗΠΑ μετακόμισε στον αριθμό 1600 της Pennsylvania Avenue αντίκρισε στην πραγματικότητα ένα υγρό και παγωμένο, ημιτελές εργοτάξιο, χτισμένο σε τεράστιο βαθμό από τα χέρια Αφροαμερικανών σκλάβων.
Η Abigail Adams, αντιμέτωπη με το διαπεραστικό κρύο και την αφόρητη υγρασία της περιοχής, μη βρίσκοντας άλλη λύση, κατέληξε να απλώνει τις μπουγάδες της στο East Room –το ίδιο ακριβώς δωμάτιο όπου σήμερα αργότερα δίνονταν οι επίσημες κρατικές δεξιώσεις– αναζητώντας απεγνωσμένα λίγο ρεύμα αέρα για να στεγνώσουν τα ρούχα της οικογένειας.
Αυτό το κρύο γιαπί δεν άργησε να παραδοθεί στο χάος της αμερικανικής καθημερινότητας.
Το γιγαντιαίο τυρί του Andrew Jackson
Για δεκαετίες, η έννοια της προεδρικής ιδιωτικότητας ήταν απλώς ανύπαρκτη. Οι πολίτες μπαινόβγαιναν ελεύθερα στο Λευκό Οίκο για να συναντήσουν τον Πρόεδρο, αναγκάζοντας τις Πρώτες Κυρίες να παραμένουν κλειδωμένες στα υπνοδωμάτιά τους, για να αποφύγουν την πολλή συνάφεια του κόσμου.
Θα μπορούσε εύλογα να συνάγει κανείς ότι ο λαϊκισμός πρυτάνευε εκείνα τα πρώτα, άγουρα χρόνια της αμερικανικής δημοκρατίας.
Το 1837 στα τέλη της θητείας του ο πρόεδρος Andrew Jackson, θέλοντας να τιμήσει τους υποστηρικτές του, άφησε έναν γιγαντιαίο κύλινδρο τυριού, βάρους σχεδόν 600 κιλών, στο κεντρικό χολ του Λευκού Οίκου, προσκαλώντας τον λαό της Ουάσιγκτον να τον καταναλώσει.
Τότε, χιλιάδες πολίτες τσιμπώντας κατά κυριολεξία το προεδρικό τυράκι εισέβαλαν στο κτίριο.
Και μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να εξαφάνισαν το τυρί, όμως η μυρωδιά είχε ποτίσει τόσο τις ταπετσαρίες και τα χαλιά, ώστε λέγεται πως χρειάστηκαν χρόνια για την εξολόθρευση της διόλου ευχάριστης οσμής.
Το πέρασμα του Λευκού Οίκου από κέντρο διερχομένων σε ένα πιο εσωστρεφές μοντέλο και ο διαχωρισμός της ιδιωτικής κατοικίας από το κέντρο διοίκησης οφείλεται εν πολλοίς στον Theodore Roosevelt.
Η κιβωτός του Theodore Roosevelt
Το 1901 ο νέο πρόεδρος εγκαταστάθηκε στον Λευκό Οίκο με τα έξι παιδιά του, τα οποία δε χρειάστηκαν πολύ χρόνο για να μετατρέψουν την προεδρική κατοικία σε παιδική χαρά και ζωολογικό κήπο μαζί.
Ο μικρός γιος του προέδρου Quentin Roosevelt και τα αδέλφια του έκαναν πατίνια στα πανάκριβα σαλόνια, ανέβαζαν ένα μικρό πόνι με το ασανσέρ στους ορόφους για να διασκεδάσουν, ενώ ένας επιθετικός ασβός ονόματι Josiah κυκλοφορούσε ελεύθερος, τρομοκρατώντας συχνά το προσωπικό και τους επίσημους καλεσμένους.
Αναζητώντας απεγνωσμένα έναν ήσυχο χώρο για να διαβάσει τα κρατικά έγγραφα και να κυβερνήσει τη χώρα, ο Roosevelt διέταξε τον διαχωρισμό της κατοικίας από τα γραφεία, χτίζοντας ένα προσωρινό δυτικό παράρτημα. Ήταν η άτυπη γέννηση της χιλιοτραγουδισμένης τα επόμενα χρόνια West Wing.
Όμως στα χρόνια του Roosevelt δεν άλλαξε μόνο η χωροταξία, αλλά και η ίδια η ταυτότητα του Λευκού Οίκου.
Για περισσότερο από έναν αιώνα, η κατοικία περιγραφόταν στα κρατικά έγγραφα ως Executive Mansion, δηλαδή Μέγαρο της Εκτελεστικής Εξουσίας. Το 1901, θεωρώντας τον τίτλο εξαιρετικά σνομπ, ο πρόεδρος διέταξε να τυπωθεί στα προεδρικά επιστολόχαρτα ο τίτλος The White House, καθιερώνοντας το όνομα για πάντα.
Και εγένετο Οβάλ Γραφείο
Λίγα χρόνια αργότερα, το 1909, ο διάδοχός του, William Howard Taft, πήγε τη δημιουργία της Δυτικής Πτέρυγας ένα βήμα παραπέρα, σχεδιάζοντας το περίφημο Οβάλ Γραφείο.
Σε αυτόν τον χώρο τοποθετήθηκε το θρυλικό Resolute Desk –ένα γραφείο-δώρο της Βασίλισσας Βικτώριας φτιαγμένο από τα ξύλα βρετανικού πλοίου που είχε παγιδευτεί στους πάγους– ενώ καθιερώθηκε η παράδοση κάθε νέος πρόεδρος να παραγγέλνει ένα δικό του χαλί με το που αναλαμβάνει τα καθήκοντά του.
Παρά τη θεσμική αναβάθμιση, ο Taft διατήρησε κάτι από τον βουκολικό χαρακτήρα του παρελθόντος: η αγαπημένη του αγελάδα, Pauline Wayne, έβοσκε ελεύθερα στο γκαζόν για να του παρέχει φρέσκο γάλα κάθε πρωί, ούσα το τελευταίο βοοειδές που έζησε ποτέ στο νούμερο 1600 της Pennsylvania Avenue.
Οι Βρετανοί ξανάρχονται
Κανένας ένοικος, ωστόσο, δεν κατάφερε να λαβώσει με τις επιθυμίες ή τα καμώματά του τόσο βαθιά τον Λευκό Οίκο όσο ο βρετανικός στρατός. Στις 24 Αυγούστου του 1814 τα βρετανικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Ουάσιγκτον και, αφού κάθισαν στα τραπέζια και γευμάτισαν με το φαγητό που είχε μόλις ετοιμαστεί για τον πρόεδρο Madison, αποφάσισαν να πυρπολήσουν το κτίριο.
Η καταστροφή ήταν βιβλική. Το μόνο που διασώθηκε από την πύρινη λαίλαπα ήταν το εμβληματικό ολόσωμο πορτρέτο του George Washington.
Η τότε Πρώτη Κυρία, Dolley Madison, παρά τον πανικό της εκκένωσης, αρνήθηκε πεισματικά να αφήσει πίσω της τον πίνακα, διατάζοντας τους υπηρέτες να σπάσουν την κορνίζα και να φυγαδεύσουν τον καμβά λίγα λεπτά προτού οι φλόγες τυλίξουν την αίθουσα.
Μετά τη φωτιά, οι μαυρισμένοι από την κάπνα εξωτερικοί τοίχοι βάφτηκαν με ένα παχύ στρώμα λευκής μπογιάς για να κρύψουν τα σημάδια της καταστροφής.
Το φάντασμα του Lincoln
Εκτός από το φάντασμα των Βρετανών στρατιωτών μέσα στα δωμάτια του Λευκού Οίκου κυκλοφορεί ένα ακόμα… φαντασματένιο φάντασμα. Ή τουλάχιστον αυτό υποστηρίζουν όσοι έχουν γίνει κατά καιρούς αυτόπτες μάρτυρες του πνεύματος του Abraham Lincoln.
Προσωπικότητες εξαιρετικά ορθολογικές, όπως η Eleanor Roosevelt, ορκίζονταν ότι ένιωθαν την παρουσία του. Ακόμα πιο χαρακτηριστικό είναι το περιστατικό με τη Βασίλισσα Βιλελμίνη της Ολλανδίας, η οποία λιποθύμησε έξω από το δωμάτιό της υποστηρίζοντας ότι είδε τον Lincoln στον διάδρομο.
Τον ίδιο μύθο τροφοδότησε και ο Winston Churchill, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι είδε τον αδικοχαμένο Πρόεδρο να στέκεται σιωπηλός δίπλα στο τζάκι καθώς ο Βρετανός πρωθυπουργός έβγαινε ολόγυμνος από το μπάνιο του. Ποιος δε θα ήθελε να είναι μπροστά σε αυτή τη συνάντηση γιγάντων;
Harry Truman, ρίχ’το
Στα τέλη της δεκαετίας του 1940, το κτίριο είχε φτάσει σε οριακό σημείο. Τα ξύλινα πατώματα υποχωρούσαν, οι κρυστάλλινοι πολυέλαιοι έτρεμαν διαρκώς και ένα πόδι από το πιάνο της κόρης του προέδρου Truman τρύπησε το πάτωμα, καταλήγοντας στο ταβάνι του κάτω ορόφου.
Ο Harry Truman αποφάσισε ότι ήταν καιρός για μια εκ βάθρων ανακατασκευή της προεδρικής κατοικίας.
Οι μηχανικοί προχώρησαν σε γενναίες παρεμβάσεις κρατώντας μόνο το εξωτερικό πέτρινο κέλυφος του κτιρίου.
Στο εσωτερικό βαρέα οχήματα και μπουλντόζες εισέβαλαν στα αριστοκρατικά σαλόνια, ξηλώνοντας τα πάντα για να κατασκευάσουν έναν ολοκαίνουργιο, αδιαπέραστο σκελετό από σκυρόδεμα και ατσάλι, μετατρέποντας το εύθραυστο μέγαρο σε ένα υπερσύγχρονο φρούριο, καμουφλαρισμένο πίσω από μια κλασική πρόσοψη.
Όταν ο Λευκός Οίκος απέκτησε ρεύμα
Όσο το κτίριο ενισχυόταν δομικά για να αντέξει στο πέρας του χρόνου, άλλο τόσο πάλευε να προσαρμοστεί στις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις κάθε εποχής.
Όταν ο Benjamin Harrison αποφάσισε να εγκαταστήσει για πρώτη φορά ηλεκτρικό ρεύμα το 1891, ο απόλυτος τρόμος της ηλεκτροπληξίας κυρίευσε την Πρώτη Οικογένεια των ΗΠΑ.
Ο πρόεδρος και η σύζυγός του αρνούνταν πεισματικά να αγγίξουν τους νέους διακόπτες στους τοίχους.
Με το πέρασμα στον 20ό αιώνα, τις παγκόσμιες συρράξεις και τις απειλές, εκείνη η σχεδόν πρωτόγονη και αναντίρρητα αφελής τεχνοφοβία έδωσε τη θέση της στην απόλυτη ενσωμάτωση της αιχμής της τεχνολογίας στον Λευκό Οίκο.
Με την είσοδο των ΗΠΑ στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο το 1941, διατάχθηκε η ανέγερση της Ανατολικής Πτέρυγας.
Ενώ η επίσημη εκδοχή μιλούσε για τη δημιουργία νέων χώρων υποδοχής του κοινού, η αλήθεια κρυβόταν κυριολεκτικά κάτω από το γρασίδι: η πτέρυγα χτίστηκε κατά κύριο λόγο ως αρχιτεκτονική βιτρίνα για να κρύψει από τα αδιάκριτα βλέμματα τις τεράστιες εκσκαφές που λάμβαναν χώρα για τη δημιουργία του PEOC (Presidential Emergency Operations Center).
Πρόκειται για το βαθιά θαμμένο στη γη πυρηνικό καταφύγιο, το οποίο δημιουργήθηκε ως ασφαλές απάγκιο των προέδρων για ενδεχόμενες στιγμές εθνικής ή παγκόσμιας κρίσης.
Λίγα χρόνια νωρίτερα, ο Franklin D. Roosevelt είχε αφήσει το δικό του, πιο προσωπικό αποτύπωμα στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου.
Παλεύοντας με τις επιπτώσεις της πολιομυελίτιδας, κατασκεύασε μια εσωτερική θερμαινόμενη πισίνα για να διευκολύνει τις φυσιοθεραπείες του.
Μόνο ως ειρωνεία της ιστορίας μπορεί να εκλάβει κανείς το γεγονός ότι δεκαετίες αργότερα, ο Richard Nixon θα έστρωνε ένα συμπαγές δάπεδο γεμάτο τηλεοπτικά καλώδια ακριβώς πάνω από τα νερά της πισίνας, αντικαθιστώντας το καθαρτήριο του FDR με ένα υπερσύγχρονο press room ή αλλιώς το απόλυτο κέντρο παγκόσμιας τηλεοπτικής ενημέρωσης.
Δια χειρός Jackie Kennedy
Καθώς οι δεκαετίες κυλούσαν, οι αλλαγές αποδεικνύονταν σεισμικές και οι ένοικοι στον αριθμό 1600 της Pennsylavia Avenue εναλλάσσονταν, το εσωτερικό του Λευκού Οίκου είχε χάσει εντελώς την ψυχή του.
Όταν η 29χρονη Jacqueline Kennedy πέρασε το κατώφλι του το 1961, δεν αντίκρισε το επιβλητικό σπίτι ενός μεγάλου έθνους, αλλά ένα μάλλον καταθλιπτικό, απρόσωπο κτίριο. Τα δωμάτια ήταν γεμάτα φθηνές αναπαραγωγές επίπλων αγορασμένες από πολυκαταστήματα και απέπνεαν μια αισθητική που θύμιζε περισσότερο επαρχιακό μοτέλ παρά την κατοικία του πλανητάρχη.
Αντί να αρκεστεί στην αναμενόμενη επιλογή νέων κουρτινών ή χαλιών, η νεαρή Πρώτη Κυρία άλλαξε στην πραγματικότητα τον ρου της ιστορίας του κτιρίου, εφαρμόζοντας ένα αυστηρό, επιστημονικό πρόγραμμα «ιστορικής αποκατάστασης».
Οργάνωσε ειδικές ερευνητικές ομάδες για την ανεύρεση αυθεντικών επίπλων της εποχής των Monroe και Lincoln που είχαν χαθεί ή πουληθεί στο παρελθόν, συγκρότησε ισχυρές επιτροπές συντήρησης με κορυφαίους συλλέκτες και ιστορικούς, και το σημαντικότερο: πέρασε νομοθεσία από το Κογκρέσο που ανακήρυξε τα αντικείμενα του Λευκού Οίκου εθνικά κειμήλια, αφαιρώντας για πάντα το δικαίωμα από τους μελλοντικούς προέδρους να τα ξεφορτωθούν, να τα αντικαταστήσουν αυθαίρετα ή να τα πουλήσουν.
Τον Φεβρουάριο του 1962, η εμβληματική ασπρόμαυρη τηλεοπτική της ξενάγηση στο δίκτυο CBS, η οποία καθήλωσε 56 εκατομμύρια Αμερικανούς μπροστά στους δέκτες τους, επιστέγασε το έργο ζωής της: ο Λευκός Οίκος δεν ήταν πια ένα κυβερνητικό γραφείο. Είχε γίνει ένα ζωντανό παλίμψηστο της αμερικανικής ταυτότητας.
Ο λαβύρινθος του Λευκού Οίκου
Δεν ήταν μια εύκολη δουλειά, αλλά κάποιος έπρεπε να την κάνει. Τα επίσημα αρχεία της προεδρικής κατοικίας αποτυπώνουν με τον πιο καθαρό τρόπο την πραγματική και μάλλον δυσθεώρητη κλίμακα του συγκροτήματος: 6 όροφοι, 132 δωμάτια, 35 μπάνια, 412 πόρτες, 147 παράθυρα, 28 τζάκια, 8 σκάλες και 3 ανελκυστήρες.
Ακόμα και η απλή εξωτερική συντήρηση αποδεικνύεται άθλος, καθώς απαιτούνται τουλάχιστον 2.150 λίτρα ειδικής λευκής μπογιάς μόνο για να καλυφθεί επαρκώς η εμβληματική όψη του κτιρίου και να προστατευθεί η πέτρα από τα στοιχεία της φύσης.
Υπάρχει και μια έκπληξη στα σωθικά του Λευκού Οίκου που κρύβεται κάτω από το έδαφος. Το υπόγειο της προεδρικής κατοικίας φιλοξενεί ένα μικρό, αυτόνομο «εμπορικό κέντρο» για να μη χρειάζεται ο εκάστοτε Πρόεδρος να βγαίνει στον έξω κόσμο για τα απολύτως απαραίτητα.
Εκεί στεγάζονται, μεταξύ άλλων, ανθοπωλείο, οδοντιατρείο, ξυλουργείο και κατάστημα τροφίμων. Σε αυτόν ακριβώς τον υπόγειο λαβύρινθο, ο Richard Nixon, φανατικός παίκτης του μπόουλινγκ, έδωσε εντολή το 1969 να κατασκευαστεί μια ιδιωτική πίστα.
Εκεί περνούσε ώρες, μακριά από τα αδιάκριτα βλέμματα, ρίχνοντας κορίνες για να αποφορτιστεί από την πίεση των προεδρικών καθηκόντων.
Jogging με τον Clinton
Όταν οι Clinton μετακόμισαν σε αυτή την πολυδαίδαλη κατοικία τον Ιανουάριο του 1993, το έκαναν με την ορμή ενός πολιτικού ανεμοστρόβιλου.
Η δεκαετία του ’90 έφερε μια νέα, υπερκινητική, σχεδόν εταιρική ενέργεια που άλλαξε τον εσωτερικό και εξωτερικό χάρτη της κατοικίας. Ο Bill Clinton, φανατικός του καθημερινού τζόκινγκ, διαπίστωσε γρήγορα ότι η αγαπημένη του πρωινή συνήθεια στους δρόμους της Ουάσιγκτον, με τον ίδιο να τρέχει φορώντας κοντά σορτς ανάμεσα στους περαστικούς, προκαλούσε κυκλοφοριακό έμφραγμα στην πόλη και απανωτούς επιχειρησιακούς εφιάλτες στους πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών.
Η λύση δόθηκε με την κατασκευή ενός ειδικού, αντικραδασμικού ελαστικού διαδρόμου τρεξίματος, μήκους 400 μέτρων, κρυμμένου στρατηγικά ανάμεσα στα ψηλά δέντρα του νότιου γκαζόν, μακριά από τους τηλεφακούς των φωτογράφων.
Την ίδια ακριβώς στιγμή, στο εσωτερικό του κτιρίου, η Hillary Clinton επαναπροσδιόριζε αποφασιστικά τα παραδοσιακά χωροταξικά όρια της εξουσίας.
Η μετακόμιση του γραφείου της στην καρδιά της Δυτικής Πτέρυγας –ένα χώρο που μέχρι τότε αποτελούσε το απόλυτο, ανδροκρατούμενο προπύργιο των στενών πολιτικών συμβούλων του Προέδρου– σηματοδότησε την πρώτη φορά στην ιστορία που μια Πρώτη Κυρία συμμετείχε τόσο ανοιχτά, ενεργά και άμεσα στον καθημερινό νομοθετικό σχεδιασμό της αμερικανικής πολιτικής.
Με τους Clinton, ο Λευκός Οίκος μετατράπηκε σε ένα 24ωρης λειτουργίας, αεικίνητο τεχνοκρατικό στρατηγείο.
Κι ύστερα ήρθαν οι μέλισσες (και οι Obama)
Παρά την αδιάκοπη πολιτική ένταση της δεκαετίας του ’90 και των αρχών του 2000, το κτίριο χρειαζόταν μια βαθιά πολιτιστική ανανέωση για να συγχρονιστεί ξανά με την κοινωνία.
Ήταν η οκταετία των Barack και Michelle Obama (από το 2009 έως το 2017) που μπόλιασε στο πρώτο σπίτι των ΗΠΑ μια εντελώς διαφορετική, ποπ, εξωστρεφή και συμπεριληπτική ενέργεια.
Ας μην παραγνωρίζουμε τον συμβολισμό: ο Barack Obama έγινε ο πρώτος μαύρος πρόεδρος των ΗΠΑ και συνεπώς ο πρώτος μαύρος ένοικος ενός κτιρίου χτισμένου κάποτε από το μόχθο Αφροαμερικανών σκλάβων.
Η Michelle Obama έκανε την αρχή ξηλώνοντας, προς μεγάλη έκπληξη των παραδοσιακών κηπουρών, ένα σημαντικό κομμάτι από το διάσημο, τέλεια κουρεμένο κήπο του νότιου γκαζόν.
Εκεί φύτεψε έναν τεράστιο λαχανόκηπο, δημιουργώντας το πιο ανάγλυφο σύμβολο για την καμπάνια της υπέρ της υγιεινής διατροφής, και παράλληλα εγκατέστησε την πρώτη οργανωμένη κυψέλη μελισσών στην ιστορία του κτιρίου.
Το εξαιρετικής ποιότητας μέλι που συλλεγόταν από τους κήπους της προεδρικής κατοικίας δεν έμεινε ανεκμετάλλευτο. Με προσωπικά του έξοδα, ο Obama αγόρασε εξοπλισμό μικροζυθοποιίας και προέτρεψε τους σεφ του Λευκού Οίκου να πειραματιστούν.
Το αποτέλεσμα ήταν η θρυλική πλέον White House Honey Brown Ale, η πρώτη μπίρα που ζυμώθηκε ποτέ εντός της προεδρικής κατοικίας.
Προκάλεσε μάλιστα τέτοιο ενθουσιασμό, ώστε η κυβέρνηση αναγκάστηκε να δώσει επίσημα στη δημοσιότητα τη συνταγή της, ύστερα από μαζική διαδικτυακή απαίτηση των πολιτών.
Παράλληλα, μέσα στα επίσημα σαλόνια, τα πορτρέτα του 19ου αιώνα έδωσαν εν μέρει τη θέση τους σε επιλογές μοντέρνας τέχνης – με αποκορύφωμα την ιστορική ένταξη ενός αφηρημένου έργου της Αφροαμερικανίδας ζωγράφου Alma Thomas στη μόνιμη συλλογή.
Το πολιτιστικό γεγονός, όμως, που γεφύρωσε οριστικά την ιστορία με το σήμερα, γράφτηκε ξανά στο πολύπαθο East Room.
Σε μια βραδιά ποίησης που φιλοξένησε το προεδρικό ζεύγος το 2009, ο νεαρός και άγνωστος τότε δημιουργός Lin-Manuel Miranda ανέβηκε στη μικρή σκηνή για να παρουσιάσει, υπό τα αρχικά αμήχανα βλέμματα του κοινού, ένα πειραματικό ραπ κομμάτι αφιερωμένο στον Alexander Hamilton.
Ήταν τα πρώτα, ακατέργαστα λεπτά από αυτό που λίγα χρόνια αργότερα θα σάρωνε τα ταμεία του Broadway και θα άλλαζε το αμερικανικό θέατρο ως «Hamilton» – ένα παγκόσμιο φαινόμενο που γεννήθηκε, κυριολεκτικά, κάτω από τους επιβλητικούς πολυελαίους του Λευκού Οίκου.
Ό,τι λάμπει είναι Trump: Η μνημειακή κλίμακα της νέας εποχής
Σήμερα, καθώς η Αμερική γιορτάζει την 250η επέτειο από την ίδρυσή της, μπορεί τα κεντρικά σαλόνια του Λευκού Οίκου διατηρούν ευλαβικά την ιστορική τους αύρα –με την εμφατική, χρυσοποίκιλτη υπογραφή του Προέδρου Trump βεβαίως–, αλλά ο ευρύτερος περιβάλλων χώρος υφίσταται την πιο θεαματική, δομική μεταμόρφωσή του.
Η επιστροφή του Donald Trump έφερε στον Λευκό Οίκο μια αρχιτεκτονική φιλοδοξία που ταιριάζει περισσότερο σε μεγιστάνα του real estate με σαφή στόχο να αφήσει ανεξίτηλη την υπογραφή του στην ιστορία της πρωτεύουσας.
Η έμφαση πλέον δίνεται αποκλειστικά στη μνημειακή κλίμακα. Οι εκτενείς σχεδιασμοί για την Ανατολική Πτέρυγα περιλαμβάνουν τη δημιουργία ενός γιγαντιαίου State Ballroom, ενός μόνιμου χώρου ικανού να φιλοξενήσει εκατοντάδες καλεσμένους σε συνθήκες αδιπραγμάτευτης χλιδής, καταργώντας οριστικά την παραδοσιακή λύση των λευκών τεντών που στήνονταν στο γκαζόν.
Την ίδια στιγμή, το τεράστιο νότιο γκαζόν επανασχεδιάστηκε, αποκτώντας ισχυρότερες, στρατιωτικών προδιαγραφών υποδομές προσγείωσης ελικοπτέρων.
Ο λόγος ήταν πρακτικός και μάλλον επιβεβλημένος: ο νέος, βαρύτερος και πολύ πιο ογκώδης στόλος των υπερσύγχρονων προεδρικών ελικοπτέρων Sikorsky της Lockheed Martin άφηνε καταστροφικά σημάδια στο γρασίδι σε κάθε του άφιξη και αναχώρηση.
Trump στον Λευκό Οίκο: Ένας τσαπατσούλης πρόεδρος
Όμως, πίσω από τις φαραωνικές επεκτάσεις των δημόσιων χώρων, η ιδιωτική ζωή στον δεύτερο όροφο του Λευκού Οίκου κινείται σε ένα εντελώς δικό της σουρεαλιστικό ρυθμό.
Όπως αποκάλυψε πρόσφατα η δημοσιογραφική έρευνα των Maggie Haberman και Jonathan Swan στο βιβλίο τους «Regime Change», ο 80χρονος πλέον Πρόεδρος έχει επιβάλει τις δικές του, αντισυμβατικές οικιακές συνήθειες, διατηρώντας μάλιστα εντελώς ξεχωριστή κρεβατοκάμαρα από τη σύζυγό του, Melania.
Η μεγάλη πρόκληση για το προσωπικό του Λευκού Οίκου ξεκινά μόλις σβήσουν τα φώτα. Ως μανιώδης νυχτερινός snacker, ο Trump συνηθίζει να αφήνει στους χώρους του δωματίου του σωρούς από άδεια σακουλάκια από πατατάκια, κουτιά από παγωτά και συσκευασίες των Starbucks.
Οι υπάλληλοι αναγκάζονται να ελέγχουν εξονυχιστικά τα σκουπίδια της προεδρικής κρεβατοκάμαρας, καθώς ανακάλυψαν ότι μαζί με τα υπολείμματα των junk food ο Πρόεδρος συχνά πετούσε κατά λάθος στα σκουπίδια τα πανάκριβα ασημένια μαχαιροπίρουνα του 19ου αιώνα.
Ακόμα πιο περίεργη, ωστόσο, αποδείχθηκε η παρέμβασή του στο προσωπικό του μπάνιο. Παρακάμπτοντας κάθε κανόνα υγιεινής για έναν τέτοιο χώρο, ο Trump απαίτησε να τοποθετηθεί μοκέτα σε ολόκληρο το δάπεδο.
Το αποτέλεσμα ήταν το τμήμα της μοκέτας κοντά στην ντουζιέρα να παραμένει μόνιμα μουσκεμένο, προκαλώντας τον τρόμο του προσωπικού για την ανάπτυξη μούχλας.
Η λύση που βρέθηκε; Μια ομάδα υπαλλήλων διατηρεί πλέον σε διαρκή εναλλαγή μικρότερα κομμάτια της ίδιας μοκέτας –ποτέ κανονικά πατάκια μπάνιου–, τα οποία στεγνώνουν και αντικαθιστούν καθημερινά, προκειμένου να κρατούν τον Πρόεδρο ικανοποιημένο.
Αν οι τοίχοι του Λευκού Οίκου είχαν αυτιά
Στη νέα αυτή εποχή, όλα τα στοιχεία γύρω από το κτίριο έχουν μεγαλώσει, όλα έχουν γίνει πιο εντυπωσιακά, πολύ πιο τηλεοπτικά, προσαρμοσμένα στις απαιτήσεις της εικόνας, ακόμα κι αν πίσω από τις κλειστές πόρτες η εξουσία εξακολουθεί να κρύβει τις πιο ανθρώπινες, παράξενες εμμονές της.
Αν οι ιδρυτές πατέρες, φορώντας τις πουδραρισμένες περούκες τους, μπορούσαν ως δια μαγείας να περπατήσουν σήμερα στους πολυσύχναστους διαδρόμους του Λευκού Οίκου, μάλλον δεν θα αναγνώριζαν απολύτως τίποτα.
Δε θα μπορούσαν να κατανοήσουν τα κρυφά ατσάλινα θεμέλια που κρατούν το κτίριο όρθιο, τις φωτεινές οθόνες των δημοσιογράφων στο press room, τον εκκωφαντικό χορό των τεράστιων ελικοπτέρων στο γρασίδι, ούτε φυσικά την αλλόκοτη εικόνα των ασημένιων δίσκων, γεμάτων με burgers, κάτω από το βλέμμα του Lincoln.
Όμως, παρά τις κοσμογονικές αλλαγές, η ουσία του κτιρίου παραμένει αμετάβλητη. Από τη σούπα χελώνας του 1776 μέχρι τα burgers κάτω από τους πολυελαίους του σήμερα, το ίδιο κτίριο συνεχίζει να αφηγείται την ίδια ιστορία με διαφορετικά πιάτα.
Και αν οι τοίχοι του μπορούσαν να θυμηθούν όλα όσα έχουν δει, δε θα μιλούσαν για προέδρους και αποφάσεις, αλλά για μια χώρα που αλλάζει διαρκώς μορφή χωρίς ποτέ να αλλάζει πυρήνα.
