ΤΟ PHAROS AI FACTORY είναι ένα από τα εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) και έχει έδρα την Ελλάδα. Αφορά μία πρωτοβουλία που εντάσσεται στο ευρωπαϊκό δίκτυο των πρώτων επτά -και συνολικά δεκαεννέα μέχρι και σήμερα- AI Factories, και έχει ως στόχο να καταστήσει τη χώρα σημείο αναφοράς στην έρευνα, την καινοτομία και την εφαρμογή καινοτόμων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Το πρωτοπόρο εργοστάσιο τεχνητής νοημοσύνης PHAROS αποτελεί μια πρωτοβουλία στρατηγικής σημασίας, καθώς θα παρέχει μεγάλη υπολογιστική ισχύ, προηγμένα εργαλεία ΤΝ, μεγάλου όγκου δεδομένα και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό σε νεοφυείς (startups) και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ακαδημαϊκά ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα και δημόσιους φορείς. Με τον τρόπο αυτό, θα έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν εφαρμογές ΤΝ σε τομείς μεγάλης σημασίας όπως η Υγεία, η Γλώσσα και ο Πολιτισμός και η Βιωσιμότητα. Πρόκειται, δε, να δοθεί έμφαση στο τρίπτυχο Ενέργεια – Περιβάλλον – Κλιματική Αλλαγή.
Μέσα από την ανάπτυξη υπερσύγχρονων υποδομών, υπηρεσιών ΤΝ, διαθέσιμων δεδομένων και κατάλληλων μοντέλων, κεφαλαιοποιώντας τους πόρους του επερχόμενου υπερυπολογιστή HPC ΔΑΙΔΑΛΟΣ – DAEDALUS, το PHAROS στοχεύει να συμβάλει στην κοινωνική ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα της χώρας, προωθώντας παράλληλα μια βιώσιμη και υπεύθυνη εθνική στρατηγική τεχνητής νοημοσύνης. Για παράδειγμα, σύντομα ένας ερευνητικός φορέας θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τα δεδομένα που θα συγκεντρώνονται και θα ανωνυμοποιούνται με ασφαλείς και διαφανείς μεθόδους, καθώς και τους υπολογιστικούς πόρους του υπερυπολογιστή HPC ΔΑΙΔΑΛΟΣ, προκειμένου να αναπτύξει εφαρμογές εξατομικευμένης ιατρικής, όπως συστήματα ανάλυσης ιατρικών εικόνων με χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Δημήτρης Παπαστεργίου, Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης
Δημήτρης Παπαστεργίου, Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης
«Η εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη αποτελούσε απλώς μια υπόσχεση, σενάριο επιστημονικής φαντασίας, έχει πλέον παρέλθει. Σήμερα η ΤΝ βρίσκεται στον πυρήνα της κοινωνικής και οικονομικής μας πραγματικότητας, μεταμορφώνοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, παράγουμε, επικοινωνούμε και σχεδιάζουμε πολιτικές. Μέσα σε αυτό το νέο τοπίο, η Ελλάδα επιλέγει να μην ακολουθήσει παθητικά τις εξελίξεις, αλλά να χαράξει τη δική της πορεία, επενδύοντας συστηματικά σε υποδομές που θα αποτελέσουν το θεμέλιο της ψηφιακής της ισχύος. Γιατί γνωρίζουμε ότι η ΤΝ προχωρά με ιλιγγιώδη ταχύτητα κι αν δεν προετοιμαστούμε εγκαίρως, οι ευκαιρίες θα χαθούν. Γι’ αυτό και η εθνική μας στρατηγική για την ΤΝ ξεδιπλώνεται μέσα από στοχευμένες επενδύσεις σε δεδομένα, σύγχρονες υποδομές και νέες δεξιότητες. Το PHAROS AI FACTORY έχει κεντρική θέση σε αυτή τη μετάβαση. Αποτελώντας μία από τις μόλις δεκαεννέα αντίστοιχες υποδομές σε ολόκληρη την Ευρώπη, το PHAROS θα βρίσκεται στο Λαύριο γύρω από τον νέο εθνικό υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟ», ένα από τα ισχυρότερα υπολογιστικά συστήματα διεθνώς.
Η απόφασή μας να επενδύσουμε σε τέτοιου τύπου υποδομή δεν είναι απλώς τεχνική· είναι βαθιά πολιτική. Στοχεύει στη δημιουργία ενός σταθερού μηχανισμού για την «άνθιση» της ΤΝ και την αξιοποίηση της παραγόμενης αξίας για το σύνολο της κοινωνίας και της οικονομίας. Το PHAROS δεν είναι ένα κλειστό εργαστήριο τεχνολόγων· είναι ένας ανοιχτός κόμβος συνεργασίας, που προσφέρει σε επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα πρόσβαση σε κορυφαίες υπολογιστικές δυνατότητες, δεδομένα και τεχνογνωσία. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται η δυνατότητα της χώρας να αναπτύξει λύσεις ΤΝ σε κρίσιμους τομείς: στην υγεία, στην πολιτική προστασία και στη βιώσιμη ανάπτυξη, στην ελληνική γλώσσα και στον πολιτισμό. Ταυτόχρονα, η διασύνδεση του PHAROS με τα τέσσερα AI Factory Antennas σε Κύπρο, Μάλτα, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία μετατρέπει την Ελλάδα σε περιφερειακό κόμβο ΤΝ της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Δημιουργεί νέες κοινότητες, ενθαρρύνει τη διασυνοριακή συνεργασία και ενδυναμώνει τον ρόλο της χώρας στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ψηφιακής πολιτικής. Δεν χτίζουμε απλώς μία μεμονωμένη υποδομή, αλλά ένα δυναμικό οικοσύστημα ΤΝ που επεκτείνεται σε όλη τη χώρα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ανάπτυξη ενός δεύτερου υπερυπολογιστή στην Κοζάνη, ο οποίος θα ενισχύσει την έρευνα και την καινοτομία σε τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως η Ενέργεια και η Αγροδιατροφή. Υπαγόμενος και αυτός στην «ομπρέλα» της EuroHPC όπως και ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», εντάσσεται οργανικά στην Εθνική Στρατηγική για την ΤΝ. Με το PHAROS, τα περιφερειακά Antennas και τον νέο υπερυπολογιστή της Κοζάνης, η Ελλάδα χτίζει μια συνεκτική ψηφιακή αρχιτεκτονική. Δημιουργούμε τις υποδομές, τις δεξιότητες και τις συνεργασίες που απαιτούνται για να αξιοποιήσουμε στο έπακρο τις ευκαιρίες της τεχνητής νοημοσύνης. Και αποδεικνύουμε στην πράξη ότι η χώρα μπορεί να παράγει τεχνολογία, να καινοτομεί και να ηγείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ελλάδα δεν προσαρμόζεται απλώς στο μέλλον· το σχεδιάζει, το διεκδικεί και το χτίζει με αυτοπεποίθηση».
Mέσω των τεσσάρων νέων AI Factory Antennas που εγκρίθηκαν σε Κύπρο, Μάλτα, Β. Μακεδονία και Σερβία η Ελλάδα μετατρέπεται σε περιφερειακό κόμβο τεχνητής νοημοσύνης
Επίσης, μια νεοφυής επιχείρηση (startup), σε συνεργασία με ένα πανεπιστήμιο, θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα δεδομένα κειμένου και τα ανοικτά γλωσσικά μοντέλα που διαθέτει ο PHAROS, προκειμένου να αναπτύξουν ψηφιακούς βοηθούς που θα βοηθούν τους πολίτες να κατανοήσουν περίπλοκες διοικητικές διαδικασίες ή να εξυπηρετήσουν καλύτερα άτομα με αναπηρία. Τέτοιου τύπου εφαρμογές θα βελτιώσουν σημαντικά τη δημόσια διοίκηση απλοποιώντας τη σχέση πολίτη-κράτους και θα προκρίνουν την προσβασιμότητα σε ψηφιακές υπηρεσίες για τα ανάπηρα άτομα. Τέλος, άλλο ένα ενδεικτικό παράδειγμα που δεν απέχει πολύ από το να γίνει πραγματικότητα. Μια μικρομεσαία επιχείρηση θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία του PHAROS για την ανάλυση δορυφορικών δεδομένων, με στόχο την καλύτερη διαχείριση φυσικών πόρων ή την έγκαιρη και με μεγαλύτερη ακρίβεια ως προς την τοπικότητα, πρόγνωση φυσικών καταστροφών. Τέτοιες εφαρμογές θα αναπτύξουν την ανθεκτικότητα απέναντι σε έντονα καιρικά φαινόμενα που θα μπορούσαν να φέρουν απρόσμενες συνέπειες.
Για το οικοσύστημα του PHAROS AI FACTORY επιστρατεύθηκε μια ισχυρή κοινοπραξία εθνικών φορέων έρευνας, τεχνολογίας και καινοτομίας. Συντονιστής του έργου είναι το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Ερευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET), φορέας του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. Τεχνικός Συντονιστής του PHAROS είναι το Εθνικό Κέντρο Ερευνας Φυσικών Επιστημών Δημόκριτος (ΕΚΕΦΕ-Δ), το οποίο συμβάλλει καθοριστικά στον σχεδιασμό, την αρχιτεκτονική και την επιστημονική επάρκεια των υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης.
Στο έργο συμμετέχουν ακόμη το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ), το Ερευνητικό Κέντρο ΑΘΗΝΑ, και το Υπερταμείο (Growthfund), δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο πλέγμα συνεργασίας μεταξύ ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, ερευνητικών κέντρων και οργανισμών στρατηγικής σημασίας. Στην κοινοπραξία συμμετέχουν ακόμα, ως φορείς συνδεδεμένοι με την ΕΔΥΤΕ, οι εξής οργανισμοί: το Εθνικό Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), το Ιδρυμα Τεχνολογίας και Ερευνας (ΙΤΕ), το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ). Στην κοινοπραξία συμμετέχει επίσης ως συνεργαζόμενος φορέας η ΗΔΙΚΑ, ενισχύοντας τη διασύνδεση του έργου με κρίσιμες υπηρεσίες και υποδομές υγείας του δημοσίου τομέα. Η σύνθεση αυτή εξασφαλίζει την απαραίτητη τεχνογνωσία, τη διαλειτουργικότητα και τη συνέργεια, στοιχεία που απαιτούνται ώστε το PHAROS να εξελιχθεί σε έναν εθνικό και περιφερειακό κόμβο τεχνητής νοημοσύνης με ουσιαστικό αντίκτυπο.
Εσωτερική άποψη του κτιρίου «Πρώην Ηλεκτρικός Σταθμός» στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με το Data-Center ΕΔΥΤΕ όπου θα εγκατασταθεί ο υπερ-υπολογιστής ΔΑΙΔΑΛΟΣ
Γιάννης Παπαχρήστου, Διευθύνων σύμβουλος του Υπερταμείου
Γιάννης Παπαχρήστου, Διευθύνων σύμβουλος του Υπερταμείου
«Βρισκόμαστε στη χαραυγή μίας νέας εποχής για την ανθρωπότητα. Η τεχνητή νοημοσύνη μεταμορφώνει ήδη ραγδαία τον τρόπο που ζούμε, εργαζόμαστε και επικοινωνούμε. Σε αυτή τη νέα εποχή, η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει ρόλο «καταλύτη»: μια ισχυρή ερευνητική βάση και πολύτιμο ανθρώπινο δυναμικό. Σε αυτό το πλαίσιο, το Υπερταμείο, με χαρτοφυλάκιο περίπου €12 δισ. και παρουσία σε 11 κρίσιμους τομείς της οικονομίας, διευρύνει την αποστολή του, από τη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας στη στήριξη της Νέας Οικονομίας, επενδύοντας σε έργα υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Μία από τις πλέον εμβληματικές εθνικές πρωτοβουλίες είναι η δημιουργία του πρώτου ελληνικού εργοστασίου ΤΝ, του PHAROS AI FACTORY, από την κοινοπραξία του Υπερταμείου με τους φορείς ΕΔΥΤΕ (Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας), ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, ΕΚ Αθηνά και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. Η νέα θυγατρική του Υπερταμείου, PHAROS, ως εθνικός επιταχυντής ΤΝ, φιλοδοξούμε να αποτελέσει τον επιχειρηματικό βραχίονα αυτής της προσπάθειας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις ώστε η Ελλάδα να κατακτήσει μια σημαντική θέση στον διεθνή χάρτη της ΤΝ. Χάρη στο PHAROS, η Ελλάδα εντάσσεται στα πρώτα επτά εργοστάσια AI της Ευρώπης. Η λειτουργία του θα βασιστεί στον Εθνικό Υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», που αναμένεται να καταταχθεί στους ισχυρότερους υπερυπολογιστές παγκοσμίως. Το PHAROS πρόκειται να συμβάλλει στην ανάπτυξη πρωτότυπων λύσεων με άμεσο κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο: από την υγεία μέχρι τη βιωσιμότητα και τον πολιτισμό. Παράλληλα, θα ενδυναμώσει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και startups, προσφέροντάς τους τα εργαλεία για να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τις νέες τεχνολογίες.
Πρόσφατα ολοκληρώσαμε τον σχεδιασμό του επιχειρησιακού μοντέλου και συμμετέχουμε στη διαμόρφωση ενός ισχυρού οικοσυστήματος συνεργασιών με επιχειρήσεις και ερευνητικούς φορείς. Στο πρώτο τρίμηνο του 2026, το .PHAROS AI FACTORY τίθεται σε λειτουργία με το Κέντρο Εξυπηρέτησης, ένα «One- Stop-Shop» υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων εργαλεία ανάπτυξης λύσεων ΤΝ. Στο δεύτερο τρίμηνο του έτους, οι ενδιαφερόμενοι θα έχουν πρόσβαση σε κρίσιμες υποδομές: εξειδικευμένα σύνολα δεδομένων για την ελληνική γλώσσα, τον υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» και την AI πλατφόρμα του PHAROS. Στόχος μας είναι έως το τέλος του 2026 οι υπηρεσίες της νέας αυτής εθνικής υποδομής να λειτουργούν πλήρως. Για εμάς, το PHAROS AI FACTORY δεν είναι απλώς ένα τεχνολογικό εγχείρημα.
Αποτελεί το όχημα που θα μετατρέψει την Ελλάδα από καταναλωτή σε παραγωγό τεχνολογίας. Όπως έλεγε ο Αβραάμ Λίνκολν: «Ο καλύτερος τρόπος να προβλέψεις το μέλλον είναι να το δημιουργήσεις». Αυτό ακριβώς επιδιώκουμε στο Υπερταμείο: με εργαλεία και στοχευμένες επενδύσεις στη Νέα Οικονομία, συμβάλλουμε στη δημιουργία ενός μέλλοντος που παράγει αξία για τη χώρα και την κοινωνία».
Η κεντρική είσοδος του κτιρίου, όπου θα εγκατασταθεί το DataCenter και ο υπερ- υπολογιστής HPC ΔΑΙΔΑΛΟΣ της ΕΔΥΤΕ
Συντονιστής του έργου είναι το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET) – φορέας του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης
Βασίλειος-Μιχαήλ Καρκατζούνης, Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων
«Σε μια εποχή ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων, τα δεδομένα και η υπολογιστική ισχύς δεν αποτελούν απλώς τεχνικούς πόρους, αλλά καθοριστικούς παράγοντες γεωπολιτικής ισχύος. Η ΕE προωθεί συνειδητά το δόγμα της ψηφιακής κυριαρχίας και η Ελλάδα οφείλει να βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της προσπάθειας, με ενεργό ρόλο τόσο εντός της Ένωσης όσο και με ισχυρές διεθνείς συμμαχίες με αξιόπιστους εταίρους.
Η πρωτοβουλία του PHAROS AI FACTORY αντανακλά αυτήν ακριβώς τη στρατηγική επιλογή. Σε έναν κόσμο που απαιτεί τόλμη, καινοτόμο σκέψη και διαρκή κίνηση, η χώρα επενδύει συστηματικά σε κρίσιμες υποδομές, όπως υπερυπολογιστές, κέντρα δεδομένων, υψηλή συνδεσιμότητα, αλλά και στη δημιουργία ενός δραστήριου οικοσυστήματος τεχνολογίας γύρω από τις υποδομές αυτές. Το PHAROS αποτελεί ένα εθνικό στοίχημα, εξαιρετικά σύνθετο αλλά στρατηγικά αναγκαίο. Με συνεργασία, αφοσίωση και συστηματική δουλειά, η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε κόμβο καινοτομίας στη ΝA Ευρώπη και σε συνδιαμορφωτή -όχι απλό θεατή- των διεθνών τεχνολογικών εξελίξεων».
Γιάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού
Γιάννης Μαστρογεωργίου, Ειδικός Γραμματέας Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού
«Η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπεται στον κυριότερο μοχλό οικονομικής ισχύος και παραγωγικού μετασχηματισμού διεθνώς. Η ΤΝ είναι μια μετατόπιση παραδείγματος. Ένας νέος τρόπος με τον οποίο παράγεται αξία, οργανώνεται το κράτος, λειτουργεί η οικονομία. Σε αυτό το εθνικό σχέδιο, το PHAROS είναι το σημείο σύγκλισης και εδραίωσης της «βιομηχανίας ΤΝ» της χώρας. Ενα από τα πρώτα επτά AI Factories στην Ευρώπη, σχεδιασμένο για να ενώνει αυτούς που μέχρι χθες λειτουργούσαν παράλληλα: μικρομεσαίες επιχειρήσεις, startups, ακαδημαϊκή έρευνα και Δημόσιο.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν το συντριπτικό μέρος του παραγωγικού μας ιστού, δεν έχουν ούτε την υπολογιστική ισχύ, ούτε τα δεδομένα, ούτε το εξειδικευμένο προσωπικό για να αξιοποιήσουν την ΤΝ. Οι startups μας έχουν εξαιρετικό ταλέντο αλλά χρειάζονται πρόσβαση σε πραγματικά δεδομένα και σε ισχυρούς συνεργάτες για να μεγεθυνθούν. Το Κράτος κάνει βήματα στον τομέα της ψηφιοποίησης, ωστόσο χρειάζεται έναν ασφαλή χώρο δοκιμών για να επιταχύνει την εφαρμογή προηγμένων ΤΝ εργαλείων στη δημόσια διοίκηση. Το PHAROS δημιουργήθηκε ακριβώς για να απαντήσει σε αυτό το τριπλό έλλειμμα. Είναι ο κόμβος όπου συναντιούνται οι ανάγκες των ΜμΕ με τις δυνατότητες της έρευνας. Είναι ο χώρος όπου οι startups μπορούν να χτίσουν λύσεις πάνω σε πραγματικά προβλήματα, αλλά και το εργαστήριο του ελληνικού Δημοσίου για τις υπηρεσίες της επόμενης δεκαετίας. Ταυτόχρονα, λειτουργεί σε απόλυτη συνέργεια με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις.
Η συνεργασία με εταιρείες του χώρου της ΤΝ, όπως προσφάτως με τη Mistral, το οικοσύστημα που χτίζεται γύρω από τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλος» με ορίζοντα λειτουργίας το πρώτο τρίμηνο του 2026, η διαδικασία της υιοθέτησης του AI Act, δεν αποτελούν μεμονωμένες ενέργειες. Είναι τα κομμάτια ενός μεγαλύτερου παζλ που θέλει την Ελλάδα ενεργό παίκτη στη νέα ψηφιακή γεωπολιτική. Η χώρα έχει δύο μεγάλα πλεονεκτήματα σε αυτή την εξίσωση.
Πρώτον, διαθέτουμε πλούτο δεδομένων σε τομείς όπου μπορούμε να ηγηθούμε: υγεία, ελληνική γλώσσα και πολιτισμός, ναυτιλία και ενέργεια. Δεύτερον, έχουμε αναπτύξει ένα μοντέλο ψηφιακής διακυβέρνησης που αποτελεί ευρωπαϊκό case study. Αυτή η «διοικητική ταχύτητα» της τελευταίας επταετίας αποτελεί ισχυρό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα απέναντι σε πολύ μεγαλύτερες χώρες. Η ΤΝ είναι η νέα υποδομή πάνω στην οποία θα χτιστεί η παραγωγή, η διοίκηση, η υγεία, η εκπαίδευση, η επιχειρηματικότητα. Η Ελλάδα πρέπει να γίνει συν-δημιουργός της. Αυτός μάλιστα είναι ο πραγματικός ρόλος του PHAROS να γίνει το εργοστάσιο της ελληνικής ΤΝ, όπου ιδέες, δεδομένα και δημόσιες πολιτικές μετατρέπονται σε προϊόντα, υπηρεσίες, επιχειρηματικές ευκαιρίες και λύσεις για την Κοινωνία».
Είναι ο χώρος όπου οι startups μπορούν να χτίσουν λύσεις και το εργαστήριο του ελληνικού Δημοσίου για τις υπηρεσίες της επόμενης δεκαετίας
Βαγγέλης Καρκαλέτσης, Διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Ερευνας και Φυσικών Επιστημών «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ»
«Tο ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος είναι ο τεχνικός συντονιστής του ελληνικού εργαστηρίου τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) PHAROS, με ευθύνη για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των οριζόντιων δράσεων του ελληνικού AI Factory, που περιλαμβάνουν την ανάπτυξη υποδομών, υπηρεσιών και εργαλείων. Παράλληλα, συντονίζει μία από τις τρεις θεματικές περιοχές, εκείνη που αφορά την ενέργεια, το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή. Τα έξι ερευνητικά μας ινστιτούτα καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών τομέων, από την ΤΝ, τις τηλεπικοινωνίες και την κβαντική υπολογιστική έως τα προηγμένα υλικά, τη βιοτεχνολογία, και τη σωματιδιακή φυσική.
Στις εγκαταστάσεις μας βρίσκεται και το Τεχνολογικό Πάρκο του Δημόκριτου, ο «Λεύκιππος», ένα ώριμο οικοσύστημα καινοτομίας που στηρίζει δεκάδες τεχνολογικές εταιρείες με στόχο την αξιοποίηση ερευνητικών αποτελεσμάτων. ΤΟ PHAROS αποτελεί συνέχεια της σταθερής πορείας του Δημόκριτου από τη βασική έρευνα προς την εφαρμοσμένη γνώση και την καινοτομία, αξιοποιώντας την πολυετή εμπειρία του Κέντρου στην ΤΝ. Με ιστορία πέντε δεκαετιών στην ΤΝ και ενεργή συμμετοχή σε εθνικές και διεθνείς πρωτοβουλίες, δίνουμε προτεραιότητα στη συμμετοχή spinoffs, startups, ΜμΕ και βιομηχανίας, αξιοποιώντας τη συσσωρευμένη τεχνογνωσία μας σε όλο το εύρος της έρευνας και της καινοτομίας».
Στέφανος Κόλλιας, Πρόεδρος Δ.Σ. του Εθνικού Δικτύου Υποδομών, Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET)
Στέφανος Κόλλιας, Πρόεδρος Δ.Σ. του Εθνικού Δικτύου Υποδομών, Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET)
«Η ΕΔΥΤΕ συντονίζει το Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) PHAROS, που ξεκίνησε τον Απρίλιο 2025, ενώ ταυτόχρονα υλοποιεί τον νέο υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟ στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, που θα τεθεί σε λειτουργία τον Απρίλιο 2026. Εκτός των κυρίων εταίρων του έργου, συνδεδεμένοι εταίροι της ΕΔΥΤΕ είναι και άλλα Ακαδημαϊκά Ιδρύματα – Ερευνητικά Κέντρα (ΕΚΕΤΑ, ΙΤΕ, ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, Πανεπιστήμιο Πειραιά) και Οργανισμοί (ΕΚΤ, ΗΔΙΚΑ).
Στόχος της ΕΔΥΤΕ είναι να υποστηρίξει με υπερυπολογιστικές υποδομές και δεδομένα την ανάπτυξη ενός αξιόπιστου, βιώσιμου οικοσυστήματος ΤΝ στην χώρα, για το Δημόσιο, τους ερευνητές, τις νεοφυείς, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με ταυτόχρονη δημιουργία δεξιοτήτων στην ΤΝ, σε βασικές θεματικές ενότητες, όπως είναι η υγεία, ο πολιτισμός, η κλιματική αλλαγή, η δημόσια διοίκηση. Συνεργάζεται με νοσοκομεία της χώρας, με μεγάλους φορείς όπως η Βουλή των Ελλήνων, όπως και με το εθνικό σύστημα μικρο-δορυφόρων, για συγκέντρωση δεδομένων. Επιπλέον, η ΕΔΥΤΕ έχει υπογράψει συμφωνίες συνεργασίες και χρήσης του ΔΑΙΔΑΛΟΥ από γειτονικές μας χώρες (Σερβία, Βόρεια Μακεδονία, Κύπρος, Μάλτα), όπως και χρήσης από την Ελλάδα του νέου μεγάλου γαλλικού υπερυπολογιστή (Alice Recoque)».
Το έργο PHAROS χρηματοδοτείται κατά 50% από την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC και κατά 50% από εθνικούς πόρους. Η υλοποίηση ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2025 και θα έχει διάρκεια 36 μηνών.
Το AI Factory Pharos φιλοδοξεί να τοποθετήσει την Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη της καινοτομίας, λειτουργώντας ως κόμβος για την ακαδημαϊκή κοινότητα, την έρευνα, τον δημόσιο τομέα και τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, με στόχο την ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών βασισμένων στην τεχνητή νοημοσύνη. Επιπλέον, το PHAROS επεκτείνεται πέρα από τα ελληνικά σύνορα: μέσω των τεσσάρων νέων AI Factory Antennas που εγκρίθηκαν πρόσφατα σε Κύπρο, Μάλτα, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία, η Ελλάδα μετατρέπεται σε περιφερειακό κόμβο τεχνητής νοημοσύνης για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Τα PHAROS Antennas θα παρέχουν πρόσβαση σε υπολογιστικές υποδομές βελτιστοποιημένες για AI, δυνατότητες δοκιμών, ανάπτυξης και εφαρμογής υπηρεσιών ΤΝ και θα διευρύνουν το οικοσύστημα του PHAROS – καλύπτοντας start ups, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις, δημόσιο τομέα και ιδιώτες στις παραπάνω χώρες.
Συγκεκριμένα, το PHAROS-CY (Κύπρος), με συντονιστή το Cyprus Institute, θα επικεντρώνεται στους τομείς της Υγείας, Βιωσιμότητας, και Γλώσσας και Πολιτισμού. Το CALYPSO (Μάλτα), με συντονιστή το Malta Digital Innovation Authority, θα εστιάσει σε Χρηματοοικονομικά, Μεταφορές και Υγεία. Το Vezilka (Βόρεια Μακεδονία), που συντονίζεται από το Ss. Cyril and Methodius University, θα καλύπτει τους τομείς της Υγείας, Ενέργειας / Βιωσιμότητας, Αγροτικής Ανάπτυξης, Γλώσσας και Πολιτισμού και του Ψηφιακού Μετασχηματισμού του Δημοσίου. Τέλος, το SAIFA (Σερβία), με συντονιστή το Institute of Physics του University of Belgrade, θα επικεντρωθεί σε Γλώσσα και Πολιτισμό, Βιωσιμότητα, Υγεία και Γεωργία.
