Σαρωτική νίκη με ποσοστό άνω του 65% κατέγραψε ο Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρου στις προεδρικές εκλογές της Πορτογαλίας, επικρατώντας του εθνικιστή Αντρέ Βεντούρα. Παρά την καθαρή επικράτηση, η ενίσχυση της ακροδεξιάς Chega δείχνει ότι το κύμα λαϊκισμού στην Ευρώπη αγγίζει πλέον και τη χώρα που θεωρείτο μέχρι πρόσφατα «εξαίρεση»

Καθαρή επικράτηση και μήνυμα υπέρ της δημοκρατίας

Η Πορτογαλία εξέλεξε την Κυριακή τον Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρου, πρώην ηγέτη του Σοσιαλιστικού Κόμματος, με ευρεία στήριξη από το πολιτικό κατεστημένο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ο Σεγκούρο συγκέντρωσε πάνω από το 65% των ψήφων έναντι 34% του Αντρέ Βεντούρα, με καταμετρημένο το 90% των εκλογικών περιφερειών.

«Ο πορτογαλικός λαός είναι ο καλύτερος στον κόσμο», δήλωσε ο Σεγκούρο, κάνοντας λόγο για «τεράστια πολιτική υπευθυνότητα» και προσήλωση «στις αξίες της δημοκρατίας».

Ανάχωμα στην ακροδεξιά – αλλά με ισχυρή παρουσία

Η άνετη νίκη έγινε δεκτή με ανακούφιση στην Πορτογαλία και στην Ευρώπη, ως ανάχωμα στην άνοδο της ακροδεξιάς. Ωστόσο, το αποτέλεσμα του Βεντούρα –πάνω από 33%– καταδεικνύει τη σημαντική ενίσχυση της Chega («Αρκετά»), η οποία πλέον ξεπερνά τις επιδόσεις των κυβερνώντων συντηρητικών στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές.

Ο ίδιος ο Βεντούρα δήλωσε ότι θα συνεχίσει να πείθει τους Πορτογάλους πως «η αλλαγή είναι αναγκαία».

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η νίκη του Σεγκούρο οφείλεται εν μέρει στη στήριξη και κεντροδεξιών ψηφοφόρων, οι οποίοι συσπειρώθηκαν για να αποτρέψουν την άνοδο της Chega.

«Η Πορτογαλία δεν αποτελεί πλέον εξαίρεση»

«Η παλιά εικόνα της Πορτογαλίας ως εξαίρεσης στο κύμα της ακροδεξιάς στην Ευρώπη έχει πλέον τελειώσει», σημειώνει ο πολιτικός επιστήμονας Ζοάο Κανσέλα.

Παρά την οικονομική ανάπτυξη, την αύξηση του τουρισμού και των επενδύσεων, προβλήματα όπως η στεγαστική κρίση και το αυξημένο κόστος ζωής τροφοδοτούν τη δυσαρέσκεια που αξιοποιεί η Chega.

Η άνοδος της εθνικιστικής ρητορικής εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο: από την κυβέρνηση Μελόνι στην Ιταλία έως την ενίσχυση της ακροδεξιάς στη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Εκλογές υπό τη σκιά κακοκαιρίας και πολιτικής έντασης

Σφοδρές καταιγίδες και πλημμύρες τις προηγούμενες ημέρες, επηρέασαν την προεκλογική περίοδο και καθυστέρησαν την ψηφοφορία σε ορισμένες περιοχές. Ο Βεντούρα υποστήριξε ότι οι συνθήκες θα έπρεπε να οδηγήσουν σε αναβολή των εκλογών.

Η προεδρία στην Πορτογαλία έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, αλλά διαθέτει κρίσιμες αρμοδιότητες σε περιόδους πολιτικής κρίσης, όπως η διάλυση της Βουλής ή η άσκηση βέτο.

Η ταχεία άνοδος της Chega και το κοινωνικό υπόβαθρο

Μόλις το 2019, ο Βεντούρα εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής. Έκτοτε, η Chega ενισχύθηκε μέσα από τη δυναμική των κοινωνικών δικτύων και μια ατζέντα κατά της μετανάστευσης, της διαφθοράς και του πολιτικού συστήματος.

Το κόμμα κερδίζει έδαφος, κυρίως μεταξύ νέων και οικονομικά πιεσμένων πολιτών, ακόμη και σε παραδοσιακά αριστερές περιοχές, όπου η αύξηση των ενοικίων, η έλλειψη εργασίας και οι μεταναστευτικές ροές εντείνουν την κοινωνική πίεση.

«Τείχος προστασίας» από το πολιτικό σύστημα

Στελέχη από όλο το πολιτικό φάσμα, συμπεριλαμβανομένων κορυφαίων κεντροδεξιών προσωπικοτήτων, στήριξαν δημόσια τον Σεγκούρο, χαρακτηρίζοντας τις εκλογές «σταυροδρόμι μεταξύ φιλελεύθερων και ανελεύθερων δυνάμεων».

Ο δήμαρχος Λισαβόνας, Κάρλος Μοέντας, δήλωσε ότι το αποτέλεσμα δείχνει πως «η Πορτογαλία παραμένει μια μετριοπαθής χώρα, που εκτιμά τη δημοκρατία», προειδοποιώντας ωστόσο ότι η δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων μπορεί να συνεχίσει να ενισχύει την Chega.

Το μήνυμα της κάλπης

Παρά τον εκλογικό θρίαμβο του Σεγκούρο, η Πορτογαλία φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα πολιτική φάση, όπου η ακροδεξιά αποτελεί πλέον μόνιμο και ισχυρό παράγοντα.

«Η χώρα έστειλε μήνυμα υπέρ της δημοκρατίας», αλλά –όπως σημειώνουν αναλυτές– το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί να αντιμετωπιστεί η οργή και η ανασφάλεια που τροφοδοτούν τον λαϊκισμό σε ολόκληρη την Ευρώπη.