• Αναζήτηση
  • Εριδες και πάθη για την μπίρα

    Από ένα «τυχαίο» γεγονός, από αυτά που γράφουν Ιστορία, η οικογένεια Φιξ, από τα μέσα του 19ου αιώνα, λίγο προτού εκπνεύσει η βασιλεία του Οθωνα, και για περισσότερα από 100 χρόνια κατόρθωσε να ηγεμονεύσει στην αγορά της μπίρας, μια κατά τεκμήριον δυναμική αγορά, προκαλώντας έντονες αντιπαραθέσεις, μίση, αλλά και πάθη.

    Από ένα «τυχαίο» γεγονός, από αυτά που γράφουν Ιστορία, η οικογένεια Φιξ, από τα μέσα του 19ου αιώνα, λίγο προτού εκπνεύσει η βασιλεία του Οθωνα, και για περισσότερα από 100 χρόνια κατόρθωσε να ηγεμονεύσει στην αγορά της μπίρας, μια κατά τεκμήριον δυναμική αγορά, προκαλώντας έντονες αντιπαραθέσεις, μίση, αλλά και πάθη. Ανήκοντας στην κορυφαία επιχειρηματική ελίτ όλες αυτές τις δεκαετίες, οι βασικοί εκπρόσωποι της οικογένειας αρκετές φορές μεταχειρίστηκαν αθέμιτα μέσα για να χτυπήσουν ή να εξοντώσουν επιχειρηματικά τους ανταγωνιστές τους και να μονοπωλήσουν την αγορά. Η επιχειρηματική δόξα τους άρχισε να «θολώνει» στα μέσα της δεκαετίας του 1960, όταν ο πολιτικός προστάτης της οικογένειας, υπουργός Αμυνας της κυβέρνησης Γεωργίου Παπανδρέου, ο Πέτρος Γαρουφαλιάς, άνοιξε τον κύκλο της Αποστασίας. Και η εκκωφαντική πτώση τους στην αγορά της μπίρας ολοκληρώθηκε όταν ο κ. Κάρολος Ιωάννου Φιξ έχασε την εμβληματική ζυθοποιία το 1982, όταν ούσα υπερχρεωμένη πέρασε στον έλεγχο των τραπεζών. Και εντελώς συμπτωματικά – «παιχνίδι» κι αυτό της Ιστορίας – Κάρολος Ιωάννου Φιξ δημιούργησε τον μύθο και Κάρολος Ιωάννου Φιξ τον ξεθώριασε… Από εκείνη την εποχή μόνο δύο εμπορικά σήματα έμεναν να θυμίζουν την ιστορία της ελληνικής μπίρας, η «Αλφα» και η «Φιξ».
    Δεν είναι καθόλου υπερβολική η διαπίστωση ότι η ανάπτυξη της ελληνικής αγοράς της μπίρας, τουλάχιστον ως τα μέσα της δεκαετίας του 1960, περιστράφηκε γύρω από την οικογένεια Φιξ, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Αντιθέτως, αποτελεί ιστορικό παράδοξο αλλά και την αντινομία του ελληνικού οικονομικού συστήματος. Αλλοτε ανθούσες ζυθοποιίες, όπως ήταν η Μάμος στην Πάτρα, η Ολυμπος – Νάουσα στη Θεσσαλονίκη, αλλά και η Κλωναρίδης στην Αθήνα, βρέθηκαν να ελέγχονται από την οικογένεια Φιξ. Οι βασικοί της εκπρόσωποι, διαχρονικοί πρωταγωνιστές της επιχειρηματικής ελίτ, μπορούσαν να κινούν τα νήματα σε υψηλό επίπεδο κατά το συμφέρον τους – έχει μείνει στην Ιστορία η φράση του αντιπροέδρου της δικτατορίας και υπουργού Συντονισμού Νικόλαου Μακαρέζου «αγοράστε μετοχές Φιξ» – αλλά με την ίδια άνεση αναδείκνυαν τις ικανότητές τους και σε αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο της αγοράς.
    Οι έριδες και τα πάθη δεν έλειψαν από την οικογένεια Φιξ. Και πήραν διαστάσεις όταν ο Ιωάννης Καρόλου Φιξ πέθανε τον Αύγουστο του 1943. Η σύζυγός του Μαριάνθη λίγο αργότερα παντρεύτηκε τον Πέτρο Γαρουφαλιά, γνωστό νομικό της Αθήνας και άριστο γνώστη του Εμπορικού Δικαίου. Κατόρθωσε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των άλλων μετόχων και να τοποθετήσει περί το 1951 στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου τον Κάρολο Ιωάννου Φιξ. Ο αδελφός του θανόντος, Αντώνης Καρόλου Φιξ, αντέδρασε και φυσικά διέρρηξε τις σχέσεις του με τη νύφη του και τον Γαρουφαλιά, αποχωρώντας από την εταιρεία. Αλλά και άλλοι μέτοχοι της εταιρείας, οι αδελφοί Γεωργιάδη, ο Γεώργιος Φιξ και ο Ε. Δρακούλης, δεν ήταν ιδιαίτερα ικανοποιημένοι με τη διοίκηση του νεαρού Καρόλου. Γρήγορα όμως κατευνάστηκαν οι αντιδράσεις.
    Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ο Αντώνης Φιξ δημιούργησε εργοστάσιο παγοποιίας και αποθήκες ψυγείων στην οδό Πέτρου Ράλλη. Και λίγο αργότερα άρχισε να συζητεί με τον εφοπλιστή Αντώνη Χανδρή τη δημιουργία νέας ζυθοποιίας. Αυτό κατέστη δυνατόν μόλις το 1961 και έτσι κυκλοφόρησε η μπίρα Αλφα – εμπορικό σήμα που κατέχει σήμερα η Αθηναϊκή Ζυθοποιία. Τότε ξεκίνησε ο «πόλεμος» με τον Κάρολο. Δεν κράτησε όμως πολύ, διότι το 1962 ο Αντώνης Φιξ πέθανε. Η εταιρεία πέρασε στον όμιλο Μποδοσάκη και σύντομα στα χέρια του ανιψιού του, Καρόλου. 

    Η εξαγορά της Ολυμπος
    Το 1926, πριν ακόμη από τη Μεγάλη Υφεση, η εταιρεία Φιξ κάνει την πρώτη της εξαγορά. Αποκτά τη ζυθοποιία Ολυμπος – Νάουσα στη Θεσσαλονίκη. Η ζυθοποιία Ολυμπος δημιουργήθηκε το 1912 και ανήκε στους Φερνάντε Αλλατίνη, Μισραχή και Φερνάντεζ και το άλλο ζυθοποιείο, η Νάουσα, δημιουργήθηκε το 1916 και ανήκε στους αδελφούς Γεωργιάδη. Τα δύο αυτά ζυθοποιεία το 1920 ενώθηκαν δημιουργώντας την εταιρεία Ηνωμένα Ζυθοποιεία Ολυμπος – Νάουσα. Το 1926 τα Ηνωμένα Ζυθοποιεία Ολυμπος – Νάουσα εξαγοράστηκαν και συγχωνεύθηκαν με την Κάρολος Φιξ ΑΕ και οι πρώην ιδιοκτήτες τους πήραν μετοχές της Φιξ.     

    Στην Πάτρα το πρώτο ζυθοποιείο            
    Δημιουργήθηκε το 1876 από τον Λορέντζο Μάμο, γαμπρό του Καρόλου Φιξ

    Αφετηρία είναι η περίπτωση της Ζυθοποιίας Μάμος. Η πρώτη προσπάθεια έγινε το 1876 από τον Λορέντζο Μάμο, ο οποίος δημιουργεί και το πρώτο ζυθοποιείο στην Πάτρα. Σύζυγος του ήταν η Ελίζα Φιξ, αδελφή του Καρόλου. Ισως γι’ αυτόν τον λόγο δεν ήταν τυχαία και η επιλογή του ζυθοποιείου. Ωστόσο εκείνη η προσπάθεια ήταν βραχύβια. Αρκετά χρόνια αργότερα, ο γιος του Πέτρος, διπλωματούχος ζυθοποιός ο ίδιος, από την Ακαδημία του Μονάχου, σε συνεργασία με τον Σταφιδεμπορικό Οίκο Αμβουργερ, προχώρησε το 1909 στη δημιουργία του νέου εργοστασίου. Η συγκεκριμένη ζυθοποιία διατηρήθηκε εν λειτουργία ως το 1979, έχοντας περάσει αρκετές περιπέτειες. Η πρώτη ήταν το 1912, όταν χρεοκόπησε ο οίκος Αμβουργερ, ο οποίος κατείχε το 50%.
    Τότε ο Μάμος κατόρθωσε να έλθει σε συμφωνία με τις πιστώτριες τράπεζες και να αποκτήσει το σύνολο της εταιρείας. Περίπου δύο δεκαετίες αργότερα, στην περίοδο της Μεγάλης Υφεσης, το 1930, η εταιρεία βρέθηκε σε δύσκολη θέση, οι πωλήσεις είχαν μειωθεί και αυξήθηκαν τα επιτόκια των δανείων τους. Τότε λοιπόν ο Πέτρος Μάμος αναζήτησε επενδυτή. Αν και υπήρχαν αρκετοί υποψήφιοι, τόσο στην Πάτρα όσο και στην Αθήνα, με επιμονή των αδελφών του επέλεξε την εταιρεία Φιξ – στην οποία μετά τον θάνατο του θείου του Καρόλου Ι. Φιξ από το 1922 επικεφαλής ήταν τα πρώτα εξαδέλφια του Ιωάννης και Αντώνης Φιξ – και προσωπικά τον Ιωάννη Φιξ. Ετσι στην πατρινή ζυθοποιία πλέον το 48% το κατείχε ο Μάμος, το 48% η εταιρεία Φιξ και το 4% προσωπικά ο Ιωάννης Φιξ. Η εταιρεία από το 1930 ως και το 1950 αποσύρθηκε από την αγορά της μπίρας και λειτουργούσε ως παγοποιείο χρησιμοποιώντας τις εγκαταστάσεις της για τη συντήρηση τροφίμων, ως εταιρεία ψυγείων.
    Στην αγορά της μπίρας επανέρχεται το 1950 και σιγά-σιγά κερδίζει σημαντικό τμήμα της αγοράς. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και ειδικότερα το 1958 εκσυγχρονίζει τις εγκαταστάσεις της, καταργεί την παγοποιία και έναν χρόνο αργότερα εισέρχεται στην αγορά των αναψυκτικών, αυξάνοντας τις πωλήσεις της και την κερδοφορία της. Η εταιρεία θα αναστείλει τη λειτουργία της το 1976, όταν η αγορά πλέον έχει αλλάξει δραματικά και οι πολυεθνικοί όμιλοι αρχίζουν να έχουν δυναμική παρουσία.              

    Ο πόλεμος με τον Κλωναρίδη

    • Ο Ερρίκος Κλωναρίδης καταγόταν από παλαιά και πλούσια αθηναϊκή οικογένεια, η καταγωγή της οποίας ήταν από τη Μικρά Ασία. Μαζί με τον αδελφό του Μιλτιάδη και τον γόνο της ιθακήσιας εφοπλιστικής οικογένειας Ε. Δρακούλη, το 1904 δημιούργησε την εταιρεία Ζυθοποιίας & Παγοποιίας Μ. & Ε. Κλωναρίδου στην περιοχή των Πατησίων. Ο «πόλεμος» μεταξύ Φιξ και Κλωναρίδη στην αγορά της Αθήνας έχει αφήσει εποχή. Τελικώς το 1930 η εταιρεία περνά κι αυτή στα χέρια του Φιξ και οι πρώην ιδιοκτήτες της γίνονται μέτοχοι της Φιξ. Το εργοστάσιο στα Πατήσια χρησιμοποιείται αρχικά ως αποθήκη και μετά ως παγοποιείο.

    ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

    Οικονομία
    Σίβυλλα
    Helios Kiosk