«Οταν το τελειώσετε να μας φωνάξετε να το ξαναδούμε» είπαν αυθόρμητα οι αποχωρήσαντες επισκέπτες για την ιδιότυπη αλλά απολύτως ολοκληρωμένη εξοχική κατοικία της Υδρας. Η πρώτη εντύπωση δεν είναι ποτέ καθοριστική όταν έχεις απέναντί σου όχι έναν άνθρωπο αλλά ένα αντικείμενο τέχνης. Και το συγκεκριμένο σπίτι δεν είναι μια απλή ιστορία που την προσπερνάς εύκολα. Πόσω μάλλον, όταν πριν από δύο χρόνια – και προτού ακόμη ολοκληρωθεί – υπήρξε υποψήφιο για Mies van der Rohe (2009), το σημαντικότερο αρχιτεκτονικό βραβείο.
Πραγματικά, η πρώτη εικόνα παραπέμπει σε ένα σπίτι ανολοκλήρωτο. Τα δάπεδα είναι από τσιμέντο, τα καλώδια εκτεθειμένα, τα έπιπλα ανύπαρκτα. Σαν να τελείωσε το budget και όλα βρίσκονται σε κατάσταση αναμονής. Αυτό όμως είναι το concept του σπιτιού, η κεντρική του ιδέα.
«Κάθε σχεδιασμός είναι πρόκληση να οργανώσει κανείς με σοβαρότητα κάποια ανατροπή» λέει ο Αριστείδης Αντονάς, καθώς αναζητεί το κίνητρο αυτής της διανοητικής κατασκευής. Και ομολογεί πως υπήρξε τυχερός, αφού βρήκε γόνιμο έδαφος για πειραματισμούς, δηλαδή έναν ανοιχτό πελάτη ο οποίος τολμά να φανταστεί τα καλοκαίρια του σε έναν εντελώς αντισυμβατικό χώρο: την αδελφή του, σκηνοθέτιδα θεάτρου, Αικατερίνη Αντωνακάκη, που ζει στη Γαλλία.
Πώς προέκυψε όμως αυτό το παράδοξο εγχείρημα; «Οταν ξεκινάω ένα σχέδιο δεν είναι εξαρχής σαφές ποια στοιχεία διαχειρίζομαι» λέει ο αρχιτέκτων. «πρώτα έχω διάθεση να σχηματοποιήσω με παράδοξο τρόπο. Και το εκάστοτε οικόπεδο θέτει τους δικούς του όρους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρχαν ίχνη κτισμάτων, οπότε κρατήθηκε το περίγραμμά τους». Το εξωτερικό κέλυφος υπακούει στις προδιαγραφές ενός υδραίικου κτίσματος. Στο εσωτερικό όμως δεν υπάρχει τίποτε που να παραπέμπει στην εικόνα ενός παραδοσιακού σπιτιού. Αντιθέτως, γίνεται μια μεγάλη ανατροπή. «Πρόκειται για ένα εξοχικό σπίτι, αλλά βρίσκεται στον ιστό της Υδρας. Η Υδρα δεν είναι απαλλαγμένη από αστικότητα και επίσης η πλειονότητα των κατοίκων της είναι άνθρωποι της πόλης. Δόθηκε λοιπόν έμφαση στο καθιστικό, ώστε το σπίτι να λειτουργεί στην υβριδική αυτή συνθήκη. Το αμφιθέατρο προσαρμόζεται στην απότομη κλίση του εδάφους. Στρέφει το καθιστικό προς μια οθόνη. Λειτουργεί ως σινεμά. Οταν όμως η οθόνη σβήνει, οι ένοικοι στα σκαλιά γίνονται πρωταγωνιστές. Και ακόμη, στον σημερινό πολιτισμό του Διαδικτύου, το σπίτι της Υδρας απαντά στο ζητούμενο οργάνωσης της εργασίας από απόσταση». Είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον Αριστείδη Αντονά, ίσως επειδή οι συνεχείς μετακινήσεις του (ζει στην Αθήνα και διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας) τον οδήγησαν σε σχετικές μελέτες.
Ο παράδοξος σχεδιασμός του σπιτιού της Υδρας σε προκαλεί να το δοκιμάσεις, να δεις αν μπορεί να κατοικηθεί. Το πείραμα έχει γίνει και απέδειξε πως λειτουργεί θαυμάσια. Τα 120 τετραγωνικά μέτρα του φιλοξενούν έξι άτομα σε κανονικές συνθήκες ή και δέκα άτομα σε μια πιο χαλαρή συνθήκη διαβίωσης. Αν υπήρχαν έπιπλα, θα ήταν πιο σαφής η οργάνωση της ζωής σε αυτόν τον χώρο. Η απουσία επίπλων τον κάνει πιο παράξενο, πιο αφηρημένο. Yπάρχουν μόνο ελαφριές καρέκλες και δύο τραπέζια φτιαγμένα ad hoc. Τα υλικά που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι φθηνά οικοδομικά υλικά. Αυτά αποτελούν στοιχεία που βοηθούν μια συμβατική λειτουργία, όπως είναι η κατοίκηση, να γίνει παράδοξη και ταυτόχρονα άκρως ενδιαφέρουσα.
Aυτό το σπίτι είναι δοκίμιο για το εφήμερο. Ολα μπορούν να αλλάξουν σε μια στιγμή. Οταν ανοίγει η πόρτα και φεύγουν οι φιλοξενούμενοι με τις αποσκευές τους, το σπίτι βρίσκεται πάλι στο μηδέν. Δεν υπάρχει τίποτε που να υποδηλώνει το χθες.
