«Θα μας κόψουν το τσιγάρο, θα μας κόψουν και το σεξ. Να μάθετε να τους ψηφίζετε… Φάτε τα τώρα!» Ετσι έκλεισε η στιχομυθία μεταξύ δύο μεσήλικων σερβιτόρων- ενός καπνιστή κι ενός μη καπνιστή- γνωστού εστιατορίου της οδού Αδριανού, το πρωινό της 1ης Ιουλίου, που σήμανε μια πολυαναμενόμενη αλλά πρακτικά αναπάντεχη αλλαγή στην καθημερινότητα των Ελλήνων. Επισήμως, και σύμφωνα με τις διακηρύξεις του υπουργείου Υγείας, «η Ελλάδα σβήνει το τσιγάρο», ωστόσο πρακτικά από την πρώτη στιγμή διεφάνη μια τάση που αναμένεται να κορυφωθεί τη χειμερινή περίοδο, όταν τα τραπεζάκια θα αποσυρθούν από τα πεζοδρόμια και τις πλατείες. Οι «αμνοί» ξεχωρίζουν από τα «ερίφια» και επιλέγουν τα νέα τους στέκια, με βάση το καπνίζειν ή το μη καπνίζειν.

«Εμείς επιλέξαμε να είμαστε καπνιστών» σημειώνει ο κ. Γ. Γιαννουράκος, υπεύθυνος λειτουργίας του καφέ Siegmund που βρίσκεται απέναντι από την είσοδο του «Αιγινητείου», δείχνοντας άρθρο εφημερίδας που γράφει ότι «το κάπνισμα επιτρέπεται στα ψυχιατρεία». «Αλλωστε, πού θα ξεχαρμανιάζουν οι ψυχίατροι του νοσοκομείου;» συνεχίζει με χιούμορ. Κατά την άποψή του, σε εμπορικό, τουλάχιστον, επίπεδο το κύριο πρόβλημα που δημιουργεί ο νέος νόμος είναι η απαγόρευση της εισόδου ανηλίκων- ακόμη και συνοδεία κηδεμόνων- σε καταστήματα που επέλεξαν να είναι καπνιστών. Την ίδια άποψη ωστόσο συμμερίζονται και άλλοι συνάδελφοι του κ. Γιανναρούκου, που βλέπουν ένα σημαντικό επιχειρηματικό ρίσκο στην αλλαγή «του χαρακτήρα του μαγαζιού».

«Δεν έχουν φθάσει ακόμη οι άδειες στους δήμους και η κατάσταση είναι λίγο μπάχαλο», λέει εστιάτορας της περιοχής, εκτιμώντας ότι ώσπου να παραλάβουν οι επιχειρηματίες τα σχετικά χαρτιά η κατάσταση θα παραμένει ρευστή. Ο ίδιος προτρέπει την πολιτεία «να αναλογιστεί τι φορολογική πολιτική θα κάνει αν κοπεί το κάπνισμα και αυτό διότι θα χάσει μεγάλο κομμάτι από τα έσοδά του» και προσθέτει: «Είναι βασικό να φτιαχτούν αντικαπνιστικές μονάδες παντού, σε ολόκληρη τη χώρα. Δεν μπορεί να υπάρχουν μόνο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη». Σε τέτοιες δομές πρέπει να διοχετευθεί ο φόρος για τα τσιγάρα, ώστε, όπως λέει, «να έχει μια ανταπόκριση στην κοινωνία».

Πίσω στο κέντρο της Αθήνας, στις περιοχές όπου συνωστίζονται καθημερινά εκατοντάδες τουρίστες και επισκέπτες, πολλά καταστήματα, ανάμεσά τους και ιστορικά στέκια, επέλεξαν να αποσύρουν τα τασάκια από το εσωτερικό τους. Σε «προπύργια» του κεμπάμπ, όπως ο «Θανάσης», ο «Μπαϊρακτάρης» και ο «Σάββας», τα σταχτοδοχεία έλαμπαν διά της απουσίας τους. Μόνο στον τελευταίο- που διαθέτει δύο ξεχωριστούς χώρους- το χειμώνα θα μετατραπεί ο πρώτος σε καπνιστών και ο δεύτερος σε μη καπνιστών.

Αλλες επιχειρήσεις, όπως το- εκ Θεσσαλονίκης – «Ούζου Μέλαθρον» απαγόρεψαν το κάπνισμα στο εσωτερικό τους, όμως σκέφτονται σοβαρά να δηλώσουν «καπνιστών» τον χειμώνα, καθώς η απόφαση μπορεί να έχει σοβαρές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στον κύκλο εργασιών τους. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα καταστήματος κοντά στο ξενοδοχείο Χίλτον το οποίο ως την 31η Ιουνίου έσφυζε από ζωή, ενώ από την επομένη ψάχνει πελάτες με το τουφέκι!

Παρά τα όσα έλεγαν οι Κασσάνδρες, στα μεγάλα αστικά κέντρα προς στιγμήν φαίνεται να υπάρχει αναπάντεχα θετική ανταπόκριση στα μέτρα του υπουργείου- τουλάχιστον σε εστιατόρια και καφετέριες. Αλλά κυρίως από τους πολίτες. Οι καπνιστές ανάβουν πλέον τα τσιγάρα τους μόνο στους χώρους που προορίζονται για αυτούς· τουλάχιστον τις ώρες της ημέρας. Τη νύχτα στα μπουζούκια και στα άλλα κέντρα διασκέδασης, στα μπαρ και στα κλαμπ οι παραβάτες δεν λείπουν.

Στοίχημα για το υπουργείο Υγείας αποτελεί σε αυτή τη φάση η εφαρμογή των μέτρων και στην επαρχία, καθώς εκεί είναι που οι συσχετιζόμενες με το κάπνισμα ασθένειες «θερίζουν». Αν κρίνουμε από τα στοιχεία των δήμων, θα χρειαστεί πολύς χρόνος και δουλειά για να ανατραπεί η κατάσταση. Είναι ενδεικτικό ότι στην Καλαμάτα από τις 100 αιτήσεις χαρακτηρισμού καταστημάτων που έχουν υποβληθεί καμία δεν είναι μη καπνιστών, στην Ορεστιάδα από τις 97 μόνο οι πέντε, ενώ στις 175 αιτήσεις που συγκέντρωσαν τρεις μεγάλοι δήμοι της Ζακύνθου ελάχιστες έλεγαν το «όχι» στους θεριακλήδες.