Ω ς ιδρυτής της Τίρυνθας στη μυθολογία φέρεται ο αργείος πρίγκιπας Προίτος. Είχε καταφύγει στη Λυκία έπειτα από διαμάχη με τον αδελφό του Ακρίσιο και, επιστρέφοντας, έφερε μαζί του τους Κύκλωπες, οι οποίοι έχτισαν για χάρη του τα μεγαλειώδη («κυκλώπεια») τείχη της πόλης. Οι μυθικοί κύκλοι του Βελλερεφόντη, του Περσέα, καθώς και του Ηρακλή, συνδέονται επίσης με την Τίρυνθα.
Ο χαμηλός λόφος της Τίρυνθας βρίσκεται ανάμεσα στο σημερινό Ναύπλιο και στο Αργος. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, το σημείο αυτό κατοικήθηκε αδιάλειπτα από τη Νεολιθική εποχή ως την ύστερη Αρχαιότητα, ενώ κατά την προϊστορική περίοδο η περιοχή φιλοξένησε την πιο έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα κυρίως κατά την πρώιμη και την ύστερη Εποχή του Χαλκού. Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν επίσης ότι ανάμεσα στο 2700 π.Χ. και στο 2200 π.Χ., δηλαδή κατά την αποκαλούμενη δεύτερη φάση της Πρωτοελλαδικής εποχής, υπήρχε στην κορυφή του λόφου ένα σημαντικό, πυκνοκατοικημένο κέντρο, το οποίο περιλάμβανε ένα μοναδικής κατασκευής κυκλικό. Κατά την ύστερη Εποχή του Χαλκού, ο λόφος οχυρώθηκε και περιέβαλε στα τείχη το ανακτορικό συγκρότημα, λατρευτικούς χώρους, αποθήκες, εργαστήρια και κατοικίες.
Εξέχοντα μνημεία στην αρχαία Τίρυνθα αποτελούν ο Δυτικός Προμαχώνας, εξαιρετικό επίτευγμα της μυκηναϊκής αρχιτεκτονικής, τα τείχη της ακρόπολης, και η Κάτω Ακρόπολη, η οποία οχυρώθηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 13ου αιώνα π.Χ.
Η Τίρυνθα δεν κατόρθωσε, κατά τους ιστορικούς χρόνους, να συναγωνιστεί τελικά το γειτονικό Αργος, το οποίο την κατέστρεψε κατά τον 5ο αι. π.Χ. και εξόρισε τους κατοίκους της. Οταν πια ο Παυσανίας επισκέφθηκε την περιοχή τον 2ο αιώνα μ.Χ. βρήκε την Τίρυνθα εντελώς ερειπωμένη. Την αρχαία Τίρυνθα ανακάλυψε το 1876 ο Ερρίκος Σλήμαν και πραγματοποίησε εκεί εκτεταμένες ανασκαφές το 1884-85.
